BMT anʼanaviy dunyo xaritasidan voz kechish uchun ovoz berdi

BMT anʼanaviy dunyo xaritasidan voz kechish uchun ovoz berdi

BMT Bosh Assambleyasi anʼanaviy xarita — Merkator xaritasi — oʻrniga qitʼalarning, avvalo Afrikaning oʻlchamlarini aniqroq aks ettiradigan xaritaga oʻtish haqidagi rezolyutsiyani maʼqulladi.

Rezolyutsiyani 164 davlat qoʻllab-quvvatladi, oltitasi betaraf qoldi. Faqat AQSH qarshi chiqdi, uning vakili hujjatni «ortiqcha» deb atadi.

Rezolyutsiyaning asosiy tarafdorlaridan biri Togo boʻldi. Davlat vakili rezolyutsiya «nomutanosib kartografik tasvirlar, ayniqsa, Merkator proyeksiyasi natijasi boʻlgan tasvirlar uzoq muddatli taʼlim, madaniy, geosiyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlarga olib kelganini tan oladi va tasdiqlaydi, bu esa global jamoaviy ongda Afrika va dunyoning boshqa mintaqalari oʻlchamini keskin kamaytirishga yordam beradi», deb taʼkidladi.

The Guardian yozishicha, BMT rezolyutsiyalari majburiy kuchga ega emas, biroq uning qabul qilinishi oʻquv dasturlari va kundalik hayotda ishlatiladigan xaritalarga taʼsir koʻrsatishi mumkin. Shu bois, Fransiya tashqi ishlar vaziri Jan-Noel Barro allaqachon Parij Merkator xaritalaridan voz kechib, «aniq maqsadlar uchun moslashtirilgan, haqiqiy maydonlarni aniqroq aks ettiruvchi va kartograflar va olimlarning tavsiyalariga mos keladigan kartografik proyeksiyalar»ni tanlashini aytdi.

Merkator xaritasini flamand kartografi Jerard Merkator 1569-yilda yaratgan. U dastlab dengiz navigatsiyasi uchun moʻljallangan edi. Biroq bir necha asr oʻtib ham u xaritalar uchun jahon standarti boʻlib qolmoqda. Xaritaning asosiy kamchiligi shundaki, hudud ekvatordan qanchalik uzoq boʻlsa, u shunchalik kattaroq koʻrinadi. Shu sabab, masalan, Grenlandiya xaritada Afrika bilan tengdek koʻrinadi, aslida esa Afrika undan 14 baravar katta.

Tarixchilar va geograflar koʻp yillardan beri Merkator xaritasi Gʻarb stereotiplariga asoslanganini taʼkidlab keladi. Ayrim mutaxassislar anʼanaviy xaritalarni «kartografik mustamlakachilik» deb ataydi.