«Biz shunchaki bilmaymiz» - JP Morgan AQSh va Eron oʻrtasidagi urush tufayli neft narxini prognoz qilishga qiynalmoqda
Bank AQShning bochkasi 100 dollarlik neft kabi kesib oʻtishni istamaydigan iqtisodiy «qizil chiziqlari» mavjud deb «taxmin qilganini» bildirdi.
«Biz shunchaki bilmaymiz» - JP Morgan AQSh-Eron urushi fonida neft narxini prognoz qilishga qiynalmoqda
JP Morgan investitsiya banki giganti AQSh-Eron urushi neft narxiga qanday taʼsir qilishini prognoz qilishda qiyinchiliklarga duch kelayotganini maʼlum qildi va investorlarga yoʻllagan noyob eslatmasida «biz yakuniy natijani qanday modellashtirishni shunchaki bilmaymiz», deya bayon etdi.
Bankning bildirishicha, nizo boshida AQSh kesib oʻtishni istamaydigan «iqtisodiy qizil chiziqlar» mavjud deb «taxmin qilingan» va shu sababli iyun oyida Ormuz boʻgʻozi kema qatnovi yoʻlini qayta ochish boʻyicha kelishuvga erishiladi deb hisoblangan.
Ushbu qizil chiziqlar qatoriga neft narxining bir barrel uchun 100 dollardan oshishi, inflyatsiyaning 4 foizga yetishi, benzin narxining bir gallon uchun 5 dollardan yuqori koʻtarilishi va 10 yillik davlat qarzlari boʻyicha foiz stavkalarining 5 foizga yetishi kiritilgan edi.
«Bozor xavotirda», deydi tahlilchilar.
JP Morgan moliya dunyosidagi yirik nom boʻlib, uning ekspertlari AQSh-Eron nizosining iqtisodiy taʼsirini baholashga qiynalayotganini tan olishi Oq uyning keyingi qadamlarini prognoz qilish qanchalik qiyinligini koʻrsatadi.
Neft va gaz sohasidagi manba BBC'ga bunday nufuzli investitsiya kompaniyasi tomonidan bunday eslatmaning chiqarilishi «noodatiy» hol ekanini, ammo nizo atrofidagi noaniqlikni hisobga olgan holda, bu «vaziyatning aksi» ekanini aytdi.
Investorlar koʻpincha qarorlarini inflyatsiya kutilmalariga asoslab qabul qiladilar, neft narxi esa ushbu xomashyoning keng qoʻllanilishi va insoniyatning unga qaramligi sababli butun dunyo boʻylab xarajatlar oshishining asosiy harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi.
Benzin hali ham 5 dollardan past boʻlsa-da va inflyatsiya ham 4 foizga yetmagan boʻlsa-da, soʻnggi haftalarda neft narxi yana 100 dollardan yuqoriga koʻtarildi, AQSh moliya bozorlaridan pul qarz olishi uchun chiqariladigan davlat obligatsiyalari boʻyicha foiz stavkasi — daromadlilik deb ataladigan koʻrsatkich — 5 foizdan oshdi.
«Olti oy oʻtgach [urush boshlanganidan beri], ushbu chiziqlarning aksariyati kesib oʻtildi, ammo chiqish strategiyasi aniqlashish oʻrniga, yanada mavhum boʻlib bormoqda», deyiladi JP Morgan xomashyo tadqiqotlari guruhining eslatmasida.
«Eron nizosi boshlanganidan beri birinchi marta bizda bazaviy prognoz yoʻq. Biz yakuniy natijani qanday modellashtirishni shunchaki bilmaymiz».
AQSh Prezidenti Donald Tramp oʻtgan hafta Eron urushi AQShdagi noyabr oyidagi oraliq saylovlardan keyingina tugashi mumkinligini aytgan edi.
«Saylovdan soʻng darhol neft narxi pastga qarab qulaydi», dedi Tramp oʻtgan hafta jurnalistlarga. «Menimcha, bu oraliq saylovlardan biroz koʻproq vaqt talab qiladi».
Neft narxining yuqoriligi AQShda va butun dunyoda yashash qiymatini oshirmoqda, sovuq oylar oldidan yoqilgʻi va energiya narxlari koʻtarilmoqda.
AQSh markaziy banki — Federal zaxira tizimi shu hafta soʻnggi uch yildan ortiq vaqt ichida birinchi marta foiz stavkalarini oshirdi va narxlar oʻsishini sekinlashtirish maqsadida ular joriy yilda va 2027 yilgacha yana oshirilishi mumkinligidan signal berdi.
FZT raisi Kevin Uorsh bu qadam «inflyatsiya juda yuqori va juda uzoq vaqtdan beri davom etayotgani» sababli qoʻyilganini aytdi, garchi Tramp bu qarorga qoʻshilmagan boʻlsa-da.
JP Morgan eslatmasida tahlilchilar sentyabr oyida neft 100 dollardan yuqori bahoda sotilayotganiga qaramay, uning «adolatli qiymati» bir barrel uchun taxminan 90 dollarni tashkil etishini taxmin qilishgan.
Biroq unda «bozor savdodagi keyingi uzilishlar xavfini hisobga olmoqda» deyilgan.
Tahlilchilar Yaqin Sharqdagi neft yetkazib berish boʻyicha qoʻshimcha xavflarga ishora qilishdi, bunda Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan Yamandagi husiylar yana bir muhim xalqaro yuk tashish yoʻli boʻlgan Bob al-Mandab boʻgʻozidagi suv yoʻlining kirish qismini egallab olishgan.
Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi nizo ham taʼsir koʻrsatishda davom etmoqda.
Tahlilchilarning taʼkidlashicha, urushning yumshashi boʻyicha «aniq signallar yoʻqligi» sababli, global neft yetkazib berishdagi uzilishlar vaqtinchalik degan taxminni «saqlab qolish tobora qiyinlashmoqda».