Bayyo gilami Britan muzeyida ilk bor Buyuk Britaniya jamoatchiligiga taqdim etildi

Bayyo gilami Britan muzeyida ilk bor Buyuk Britaniya jamoatchiligiga namoyish etildi

Bayyo gilami qariyb 1000 yil avval yaratilganidan beri ilk bor Buyuk Britaniyada ommaviy namoyishga qoʻyildi.

Asli Angliyada kashta qilib tikilgan, biroq asrlar davomida Frantsiyada saqlangan ushbu asar Normanlarning Angliyani zabt etishi va 1066 yildagi Gastings jangi tarixini hikoya qiladi.

XI asrga oid, uzunligi 70 metr (230 fut) boʻlgan ushbu gilam Frantsiyaning Normandiya viloyatidagi doimiy makoni taʼmirlanayotgan bir paytda Britan muzeyiga vaqtinchalik foydalanishga berildi.

Muzey oʻz eshiklarini BST (Britaniya yozgi vaqti) bilan soat 10:00 da ochdi, tashqarida esa oʻsha davr liboslarini kiygan va qalqon tutgan tarixiy rekonstruktsiya ishtirokchilari kutib turardi.

Ushbu eksponatni vaqtinchalik olib kelish ustida qariyb 100 yildan beri ish olib borilgan va Frantsiyada gilamning koʻchirilishiga baʼzi qarshiliklar boʻlgan boʻlsa-da, yaqinda Frantsiya Madaniyat vaziri u «aʼlo darajada» yetib kelganini maʼlum qildi.

Tarix ixlosmandlari koʻrgazmaning ochilishini koʻrish uchun ertalabdan katta guruh boʻlib yigʻilishdi.

Edrian Xarris BBC News telekanaliga Angliyada gilamni birinchilardan boʻlib tomosha qilgan tomoshabinlar qatorida boʻlish «haqiqiy sharaf» ekanini aytdi.

«Men unchalik hissiyotga beriluvchan yoki oʻz tuygʻularini namoyish etadigan odam emasman, lekin bundan mutlaqo hayratda qoldim», dedi u gilamni koʻrgandan soʻng.

Uning aytishicha, koʻrgazma boshlanishida, zinapoyaning tepasida gilamni hech qanday toʻsiqlarsiz toʻliq koʻrganida juda qattiq taʼsirlangan.

Serena Smit oʻziga belgilangan BST 11:30 vaqtidan oldin muzey ichida sayohat qildi.

U chipta sotib olayotganda, Britan muzeyidan elektron xat kelishi bilanoq havolaga kirganiga qaramay, navbatda 4000-oʻrinda edi.

«[Bugun] navbatda birinchi boʻlganimni yozishingizni xohlayman», deb taʼkidladi u.

Qoʻlida 24 varaqli izohli qaydlari bilan u normanlarni dumaloq soch turmaklaridan tanib olishga va ular ingliz qirgʻoqlariga yetib borish uchun foydalangan kemalardagi qayiqlarini koʻrishga intiq ekanini aytdi.

Chechiliya va Fabio Zanini Bayyo gilamining hajmidan butunlay hayratda qolishdi.

«Ranglarning yorqinligi meni hayratda qoldirdi. Qahramonlarning detallari ham», dedi Chechiliya. «Bu ikkalamizni ham hayajonga soldi».

Fabio barcha harakatlarni kuzatish uchun chap va oʻngga tinimsiz qaraganini va gilamning hajmidan, ayniqsa norman qayiqlari va otliq askarlarining sonidan hayratda qolganini aytdi.

«Oʻzingni xuddi jang maydonidadek his qilasan», deya qoʻshimcha qildi u kashtadagi «haqiqiy harakat tuygʻusini» olqishlab.

«Bu haqiqatan ham sizni 1066 yilga qaytarishga imkon berdi».

Biroq boshqalar BBC'ga ushbu tadbir xarajatlari va London joylashuvi tufayli ularga «qoʻl yetmas» ekanini aytishdi.

Lids shahridan Enjining aytishicha, poyezd chiptalari va oziq-ovqat xarajatlari muzey chiptalarining oʻziga qoʻshilganda, bu «tarixiy voqea» «shimoldagi juda koʻplab oilalar uchun qoʻl yetmas» boʻlib qolgan.

«Faqat Londonda oʻtkaziladigan madaniy tadbirlar Uotford shimolidagi koʻplab oilalarni chetda qoldiradi», deya qoʻshimcha qildi u.

Yana bir kishi eksponatni koʻrish uchun zarur boʻlgan «haddan tashqari uzun navbat» haqida gapirdi. Xadin Bleykston gilam boʻylab harakatlanar ekan, oʻzini «konveyer tasmasi»da turgandek his qilganini aytdi.

«Bu bitta uzun navbat», dedi u. «Biz navbatda turishni yaxshi koʻrishimiz kerakligini bilaman, lekin bu haddan tashqari uzun navbat edi».

Ushbu gilam oʻrta asrlardan beri rassomlarni ilhomlantirib keladi.

Uning iyul oyida Normandiyadagi Bayyodan London markaziga sayohati — xuddi Normandiyalik Vilgelm oʻz armiyasi bilan boʻgʻoz orqali amalga oshirgan sayohatga oʻxshash — yoʻldagi chuqurlardan shikast yetmasligi uchun maxsus himoya qutisida, tun yarmida amalga oshirildi, deb xabar berdi BBC madaniyat boʻlimi muharriri Keti Razzall.

Sanʼat asari 58 ta sahna orqali 1066 yildagi Gastings jangi va Normanlarning Angliyani zabt etishiga olib kelgan voqealarni koʻrsatadi.

Razzall koʻrgazmaga bir necha oy davomida tayyorgarlik koʻrganini aytdi.

«Men kitoblarni oʻqidim va gilamning fotosuratlarini oʻrgandim. Hatto Frantsiyadan kelganidan bir necha kun oʻtgach, uning qutisidan ehtiyotkorlik bilan chiqarilishini kuzatish baxtiga muyassar boʻldim.

«Ammo galereyaning butun uzunligi boʻylab choʻzilgan gilamga birinchi marta pastga qarab turganimda his qilganlarimga hech narsa meni tayyorlay olmagan edi», deya qoʻshimcha qildi u.

Normandiya gertsogi Vilgelm 1066 yil 14 oktyabrda Gastings jangida qirol Garold II ni magʻlub etdi va oʻldirdi.

Koʻrgazmaning toʻrtta kuratoridan biri Maykl Lyuis «Press Association» axborot agentligiga shunday dedi: «1066 yil, albatta, Angliya tarixidagi eng muhim voqealardan biridir va gilam vizual hikoya nuqtai nazaridan buning eng oliy ifodasidir.

«Baʼzi odamlar uni grafik roman yoki multfilm yoki shunga oʻxshash narsa deb bilishadi, u darhol tanib olinadi».

U Frantsiyaning ushbu asarni Buyuk Britaniyaga olib kelishga va Britan muzeyida namoyish etishga ruxsat berganini «ulkan diplomatik qadam» deb taʼrifladi.

Koʻrgazma uchun chiptalar 21 oktyabrdagi keyingi sotuvgacha toʻliq sotib boʻlingan.

Bayyo gilami Britan muzeyida 2027 yil 11 iyulgacha namoyish etiladi.