Bahtiyor Mustafayev: Jips Markaziy Osiyo Yevropa uchun yanada ishonchli hamkorga aylanmoqda

Baxtiyor Mustafayev: Jips Markaziy Osiyo Yevropa uchun yanada ishonchli hamkorga aylanmoqda

2026 yil 27 oktyabr kuni Toshkentda «Mintaqalashuv jarayonlari: Markaziy Osiyo va Yevropa tajribasi, mintaqalararo hamkorlik va oʻzaro bogʻliqlik istiqbollari» mavzusida davra suhbati boʻlib oʻtdi. U Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti, XMTI va Global Neighbours tomonidan tashkil etildi.

Tadbirda Markaziy Osiyo va Yevropaning ekspert hamda tadqiqot doiralari vakillari ishtirok etdi. Uchrashuv «Tracks to the Future» forumi doirasida boʻlib oʻtdi, uning yoʻnalishi tarixiy Buyuk ipak yoʻli boʻylab oʻtadi va Yevropa hamda Osiyo oʻrtasidagi transport aloqalarining ahamiyatini taʼkidlaydi.

Markaz xalqaro muloqot va diplomatiyaga ixtisoslashgan.

Muhokamalar markazida mintaqaviy integratsiya, Yevropa tajribasini Markaziy Osiyo sharoitlariga moslashtirish, transport koridorlarini rivojlantirish, energetik hamkorlik, investitsiyalarni jalb qilish va raqamli oʻzaro bogʻliqlikni mustahkamlash masalalari boʻldi.

Davra suhbatini ochar ekan, SMTI direktori oʻrinbosari Baxtiyor Mustafayev global iqtisodiyotning parchalanishi, koʻp tomonlama institutlarning zaiflashishi va ishlab chiqarish zanjirlarini qayta qurish mintaqaviy hamkorlikning ahamiyatini oshirayotganini taʼkidladi. Aynan shunday hamkorlik formati davlatlarga umumiy chaqiriqlarga amaliy javoblarni tobora koʻproq topish imkonini beradi.

Ekspert, shuningdek, Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Markaziy Osiyoda yuz bergan ijobiy oʻzgarishlarni qayd etdi. Davlat rahbarlarining muntazam muloqoti yoʻlga qoʻpildi, koʻp yillik chegara masalalari hal etildi, yangi oʻtkazish punktlari ochildi, oʻzaro savdo va investitsiyalar ortdi. «Markaziy Osiyo – 2040» mintaqaviy kooperatsiyani rivojlantirish kontseptsiyasi hamkorlikning shartnomaviy-huquqiy bazasini mustahkamlashga xizmat qilmoqda.

Shu bilan birga, B. Mustafayev taʼkidlaganidek, mintaqaviy hamkorlik teng huquqlilik, oʻzaro hurmat va har bir mamlakat manfaatlarini hisobga olishga asoslanadi, chunki Markaziy Osiyo nadmilliy tuzilmalarni tashkil etishni oʻz oldiga maqsad qilib qoʻymaydi.

Mintaqaning subʼyektligini va uning strategik avtonomiyasini mustahkamlash, shu bilan birga tashqi hamkorlar uchun ochiqlikni saqlab qalish ustuvor vazifa boʻlib qolmoqda.

Ular orasida Yevropa Ittifoqi alohida oʻrin tutadi. 2025 yil aprel oyida Samarqandda boʻlib oʻtgan «Markaziy Osiyo – YEI» birinchi sammiti strategik sheriklikka asos soldi. Yevropa tomoni Global Gateway tashabbusi doirasida 12 milliard yevro miqdoridagi investitsiya paketini eʼlon qildi. Oʻzbekistonning YEI bilan Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimi qoʻshimcha imkoniyatlar ochadi.

Shu munosabat bilan B. Mustafayev keyingi muhokamalar uchun ikkita asosiy masalani belgilab berdi.

Birinchidan, SMTI vakilining fikricha, mintaqaviy hamkorlik boʻyicha Yevropa tajribasining qaysi elementlari Markaziy Osiyo sharoitlariga moslashtirilishi mumkinligini aniqlash zarur. Bunda suverenitet, teng huquqlilik va oʻzaro ishonchni izchil mustahkamlash tamoyillarini saqlab qolgan holda mintaqa xususiyatlarini hisobga olish muhimdir.

Ikkinchidan, SMTI direktori oʻrinbosari hisoblaganidek, oʻzaro bogʻliqlikni mintaqalararo hamkorlikning haqiqiy drayveriga aylantirish kerak. Soʻz Transkaspiy transport koridori, energetika loyihalari, taʼlim dasturlari, raqamli infratuzilma va bevosita Markaziy Osiyoda qoʻshilgan qiymat yaratgan holda oʻta muhim xomashyo sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish haqida bormoqda.