AQShda oraliq saylovlar natijalari tariflar bekor qilinishidan umidvor kannaliklar uchun «gʻalaba» boʻldi
Kanada va AQSh oʻrtasidagi savdo muzokaralari qayta boshlangani munosabati bilan, seshanba kuni Demokratlar erishgan muvaffaqiyat Oq uyga bitim tuzish boʻyicha bosim oʻtkazmoqda.
AQShdagi oraliq saylovlar natijalari tariflar yengillashishidan umidvor kanadaliklar uchun «gʻalaba» boʻldi
AQShning Kanadaga qarshi joriy etgan tariflari Michigan va Men shtatlarida asosiy masalaga aylandi va seshanba kuni bu yerda Demokratik partiya nomzodlari ishonchli gʻalaba qozondi.
Kanadadagi koʻpchilik aynan shunday natijani umid qilgan edi: Demokratlarning toʻliq gʻalabasi qisman amerikalik saylovchilarning Donald Tramp tomonidan yaqin savdo ittifoqchilariga nisbatan joriy etilgan tariflarni rad etganini aks ettirdi.
«Men koʻchada xursandchiligimdan charxpalak otib sakrayotgan edim», dedi Ontario bosh vaziri Dag Ford chorshanba kuni ertalab buni «Kanada uchun gʻalaba» deb taʼriflab.
Seshanba oqshomidagi natija Kanadaga yaqin orada tarif yengilligini olib kelishi dargumon, ammo toʻxtab qolgan savdo muzokaralari qayta boshlangani sababli, siyosiy oʻzgarishlar Ottava uchun imkon qadar eng maqbul kelishuvni taʼminlashga yanada qulay muhit yaratishi mumkinligiga umid bor.
AQSh saylovchilari oraliq saylovlar oldidan narxlarning arzonligini eng muhim masala deb atashdi va Cato instituti tomonidan sentyabr oyida oʻtkazilgan soʻrovnoma taxminan 75% aholi tariflar narxlarning oshishiga olib kelganiga ishonishini koʻrsatdi.
Men va Michigan kabi shtatlarda tariflar shiddatli kechgan bahslarda asosiy omil boʻldi.
Men shtatida amaldagi respublikachi senator Syuzan Kollinz tariflar masalasida Oq uy bilan toʻqnash keldi.
U shtatga bevosita taʼsir koʻrsatgan baʼzi bojlarni, jumladan, yoʻl tuzi, sovitish uskunalari va dengiz oʻtlariga qoʻyilgan bojlarni bekor qilishga muvaffaq boʻldi, ammo yakunda demokrat Troy Jeksonga yutqazdi.
Shunga oʻxshash dinamika Michiganda ham kuzatildi, bu yerda shtatning avtomobil ishlab chiqarish sektori Kanada bilan chambarchas bogʻliq — va u yerda Demokratik partiya nomzodi Abdul El-Sayed respublikachi Mayk Rojersni magʻlub etdi.
AQShdan tashqarida ishlab chiqarilgan yengil va yuk avtomobillariga Tramp tomonidan qoʻyilgan 25 foizlik tariflar Ontarioda ishchilarning boʻshatilishiga olib keldi va tahlilga koʻra, michiganliklarning xonadon xarajatlariga minglab dollar qoʻshdi.
Kollinz kabi Rojers ham oʻtgan oydagi videoreklamasida «Kanada bizning dushmanimiz emas» deb, oʻzini Tramp tariflaridan uzoqlashtirishga harakat qildi.
El-Sayed esa, aksincha, tariflarni «ahmoqona» deb atadi va yuqori xarajatlarda bevosita ularni aybladi.
Ogayo shtatida respublikachi Jon Hustedni magʻlub etgan saylangan senator Sherrod Braun bu yigʻimlarni «ofat» deb taʼrifladi va ularni bekor qilish orqali saylovchilar xarajatlarini kamaytirishga vaʼda berdi.
Hozirda yangi vakolatlarga ega boʻlgan Hakim Jeffris va Chak Shumer kabi Demokratlar yetakchilarining ikkalasi ham yaqinda Kanadaga qoʻyilgan tariflarni cheklashga chaqirishdi.
Shunga qaramay, Kongressda demokratlar nazorati oʻrnatilishi tariflarni oʻzgartirish uchun koʻp narsa bermasligi mumkin. Trampning yigʻimlari asosan Kongress maʼqulligisiz, ijroya farmonlari orqali joriy etilgan.
Seshanba oqshomida Fox News telekanaliga bergan intervyusida Tramp Kongress tomonidan qabul qilingan va oʻziga yoqmagan qonun loyihalarini bloklash uchun «absolyut veto huquqi» bilan maqtandi.
Baʼzi demokrat qonunchilar ham ilgari Amerikaning ishlab chiqarish oʻrinlarini himoya qilish usuli sifatida muayyan tariflarni qoʻllab-quvvatlagan va baʼzilarini saqlab qolishni maʼqullashi mumkin.
Hozirda Kanadaga nisbatan, ayniqsa avtosanoat, poʻlat, alyuminiy va oʻrmon xoʻjaligi kabi sektorlarda koʻp bosqichli tariflar mavjud.
Ottava va Vashington oʻrtasidagi savdo muzokaralari avgust oyida izdan chiqqach, Tramp maʼmuriyati sut mahsulotlaridan tortib kosmetika va mebelgacha boʻlgan 20 milliard dollarlik (15 milliard funt sterling) turli Kanada tovarlariga qoʻshimcha 50 foizlik tarif joriy etdi.
AQSh shuningdek mototsikllar, zardob oqsili va alkogol importiga poʻrtaka band qoʻyilganini eʼlon qildi.
Kanada esa AQShga nisbatan oʻz 50 foizlik «dollarga-dollar» tariflari bilan javob qaytardi. Koʻpchilik provintsiyalar ham oʻch olish tariqasida AQSh alkogolini sotishni taqiqladi.
Tramp ilgari 1 yanvardan boshlab, jumladan avtosanoat sektoridagi tariflarni oshirish orqali Kanada bilan savdo urushini yanada avj oldirish bilan tahdid qilgan edi.
Saylov oldidan uning maʼmuriyati Kanadaga nisbatan tariflarning jamoatchilikdagi taassurotiga juda taʼsirchan boʻlib qolgani belgilari paydo boʻldi.
Ovoz berishdan bir necha kun oldin Tramp Bosh vazir Mark Karni bilan gaplashgandan soʻng jurnalistlarga savdo bitimi «juda yaqin» ekanini aytdi.
Seshanba kuni kechqurun jurnalistlar bilan suhbatda Karni AQSh muzokarachilari haqida «ular soʻnggi muzokaralarda kamroq narsa soʻrashmoqda va koʻproq narsa taklif qilishmoqda» dedi.
Chorshanba kuni AQSh-Kanada savdo vaziri Dominik LeBlan oraliq saylov natijalari qisqa muddatda hech narsani oʻzgartirmasligini aytdi va yangi Kongress yangi yilda oʻz vazifasiga kirishganda nima qilishi mumkinligi haqidagi taxminlarni «fakultet klubidagi tushlikdagi qiziqarli muhokama» sifatida rad etdi.
«Bizning yondashuvimiz oʻzgarmaydi va biz amerikaliklar tomonidan qoʻllanilayotgan yondashuv haqida taxmin qilish niyatida emasmiz», dedi u.
Amerikalik saylovchilar oʻz noroziliklarini aniq bildirganlaridan soʻng, Tramp endi Kanada bilan kelishuv tuzish uchun kattaroq bosimni his qilishi mumkin, dedi sobiq kanadalik diplomat va Kanada global aloqalar instituti xodimi Kolin Robertson.
«Bu Trampning fikrini oʻzgartiradimi? Oʻzgartirishi mumkin, chunki u saylovda juda katta magʻlubiyatga uchradi.»
Ammo u Trampning ushbu qaqshatqich oraliq magʻlubiyatga qanday javob qaytarishi hali noaniqligicha qolayotganini qoʻshimcha qildi.
Kanadada kelishuvni yakunlash uchun hozirdan boshlab yangi demokrat qonunchilar qasamyod keltiradigan yanvar oyigacha ideal imkoniyat oynasi bor, deb taʼkidladi Robertson.
Shundan soʻng, Tramp demokratlar tomonidan Trampning oilasi, moliyasi va uning maʼmuriyatining baʼzi aʼzolariga nisbatan boshlangan tergovlar bilan band boʻlib qolishi mumkin, dedi Robertson.
AQSh savdo vakili Jeymison Grir ham shu yil boshida yil oxirigacha AQShda USMCA va Kanadada CUSMA sifatida tanilgan Shimoliy Amerika erkin savdo bitimi doirasida Kanada va Meksika bilan oraliq kelishuvlarga erishmoqchi ekanini aytgan edi.
Karni soʻnggi kunlarda Kanada-AQSh savdo muzokaralarining hozirgi holati haqida yanada optimistik ruhda gapirgan boʻlsa-da, u oʻtgan oy Politico nashriga AQSh bilan kelishuvga erishish uchun zarur boʻlsa, yangi Amerika prezidentini kutishga tayyorligini ham aytgan edi.