AQSH sanksiyalarni yumshatishi evaziga Belarus yana 25 nafar mahbusni ozod etdi
AQSH sanksiyalarni yumshatishi evaziga Belarus yana 25 nafar mahbusni ozod qildi
Belarus AQSH sanksiyalarining yumshatilishi evaziga 25 nafar mahbusni ozod qilishga rozi bo‘ldi. Bu haqda 16-sentyabr kuni Qo‘shma Shtatlar prezidenti Donald Trampning maxsus vakili Jon Koul ma’lum qildi.
Bu kelishuv uzoq davom etgan muzokaralarning bir bo‘lagi hisoblanadi. Vashington Belarus prezidenti Aleksandr Lukashenkoni yuzlab odamlarni, jumladan inson huquqlari himoyachilari, siyosiy faollar, jurnalistlar va advokatlarni ozod qilishga chaqirib kelmoqda. Buning evaziga AQSH sanksiyalarni yumshatishni va mamlakatning xalqaro yakkalanib qolishiga chek qo‘yishni taklif qilmoqda.
“Biz vaqtincha kelishuvga erishdik. Yaxshi niyat belgisi sifatida Belarus 25 kishini ozod qiladi. Bunga javoban AQSH ikki kompaniyadan sanksiyalarni olib tashlaydi”, dedi Jon Koul Minskda jurnalistlarga.
Bu safargi 25 nafar mahbus soni Koul mart oyida Minskka tashrifi chog‘ida erishgan 250 kishilik ko‘rsatkichdan ancha kam. Amerikalik diplomat ikki tomon keyingi mahbuslarni ozod qilish va sanksiyalarni yechish uchun mavjud muammolarni hal qilish ustida ishlashini aytdi.
“Biz AQSH va Belarus munosabatlarini yaxshilashda davom etamiz. Yaqin orada yanada ko‘proq odamlarni ozod qilish ustida ishlayapmiz. Biz to‘xtaganimiz yo‘q!”, deb yozdi u keyinroq o‘zining X’dagi sahifasida.
Belarusning Viasna inson huquqlari tashkilotiga ko‘ra, mamlakatda amnistiyaning yangi bosqichi boshlangan. Ba’zi mahbuslarning yaqinlariga 16-sentyabr kuni ertalab ularni jazoni ijro etish koloniyalaridan olib ketishlari mumkinligi aytilgan.
Lukashenko mahbuslarni boshqalari bilan almashtirayotganini rad etdi
Belarusda taqiqlangan Viasna tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, Koul 2025-yilning o‘rtalaridan beri yuzlab odamlarni ozod qilishga erishgan bo‘lsa-da, sobiq Sovet davlatida hali ham 900 dan ortiq siyosiy mahbus ushlab turilibdi. Ularga qarshi eng ko‘p qo‘yiladigan ayblovlar ekstremistik faoliyat, hokimiyatni egallash uchun fitna uyushtirish, adovatni qo‘zg‘atish yoki prezidentni haqorat qilishdir.
15-sentyabr kuni Koul bilan o‘tgan muzokaralarda Lukashenko bu odamlarning siyosiy mahbus ekanini rad etdi. U huquqni muhofaza qiluvchi tashkilotlar va surgundagi muxolifatning “eski mahbuslar o‘rniga yangilarini qamayapti” degan ayblovlarni inkor etdi.
AQSH sanksiyalaridan chiqariladigan ikki kompaniya — bo‘yoq va sanoat qoplamalari ishlab chiqaruvchi “Lakokraska” hamda o‘rmon xo‘jaligi, sellyuloza va qog‘oz sohalarini nazorat qiluvchi “Bellesbumprom” davlat konsernidir. Ularga qarshi sanksiyalar mos ravishda 2008 va 2023-yillarda joriy etilgan edi.
Koul, shuningdek, 15-sentyabr kuni Lukashenkoga AQSH banklarida muzlatilgan o‘nlab million dollarlik Belarus aktivlarini qaytarishga va’da berdi.
Koulning 2025-yilda boshlangan harakatlari tufayli Nobel tinchlik mukofoti sovrindori Ales Belyatskiy va yetakchi muxolifat vakillari ozod qilingan edi. Uning diplomatiyasi ko‘plab belaruslarning minnatdorchiligiga sazovor bo‘ldi, ammo xavotirlarni ham keltirib chiqardi.
“Biz odamlar hayotini saqlab qolish uchun har bir imkoniyatdan foydalanishimiz kerak. Lekin ozod qilishni siyosiy o‘zgarishlar bilan adashtirmasligimiz lozim. Tazyiqlar davom etmoqda va Lukashenko Rossiyaning (Ukrainadagi) urushini qo‘llab-quvvatlashda davom etyapti”, dedi surgundagi muxolifat yetakchisi Svetlana Tixanovskaya Reuters agentligiga bergan izohida.
BMT ekspertlari Belarusda Lukashenko tanqidchilarini bostirish uchun adliya tizimidan foydalanilayotgani haqida hisobot e’lon qilgandi. Hujjatda mamlakatda 2020-yildan beri sudlar, militsiya va qamoqxona organlari prezident raqiblarini bostirish uchun birgalikda harakat qilayotgani aytiladi. Shuningdek, ta’qiblar va hibslar bugungi kungacha to‘xtamagani ta’kidlanmoqda.