Amerikada tabiiy ofatlar paytida yer ostiga tushadigan uy loyihasi ishlab chiqildi
Amerikada tabiiy ofatlar vaqtida yer ostiga tushadigan uy konsepsiyasi ishlab chiqildi
Amerikaning HiberTec Homes kompaniyasi tabiiy ofatlar oldidan yer ostiga tushiriladigan uylar uchun g‘ayrioddiy loyiha taqdim etdi. O‘rmon yong‘ini yoki tornado xavfi paydo bo‘lganda, bino gidravlik tizim yordamida maxsus yerosti boshpanasiga tushiriladi va vayron bo‘lishdan himoyalanadi.
Tashqi ko‘rinishidan bunday uylar oddiy zamonaviy kottejlarga o‘xshaydi, ammo asosiy xususiyati yer ostida yashiringan: bino tagida maxsus himoya shaxtasi mavjud. Uyni yerga tushirish jarayonini mobil ilova orqali masofadan boshqarish mumkin. Tizim faollashtirilganda, elektr, suv va gaz avtomatik ravishda o‘chiriladi, hudud atrofiga o‘tga chidamli material sepiladi va bino to‘liq tushgandan so‘ng, qopqoq yerosti omborini germetik tarzda yopadi. Butun jarayon taxminan 15 daqiqa davom etadi.
Elektr toki o‘chib qolsa ham, uyni yer ostiga tushirish mumkin — qurilma asosan tortishish kuchidan foydalanadi. Asosiy elektr uzatmasidan tashqari, mexanizmlar ishdan chiqqan taqdirda foydalanish uchun zaxira litiy akkumulyator va chig‘ir hamda bloklardan iborat qo‘lda boshqarish tizimi ham ko‘zda tutilgan.
Loyiha mualliflarining ta’kidlashicha, yer osti boshpanasi bir necha kun davomida 1090 °C gacha bo‘lgan haroratga bardosh bera oladi. Taqqoslash uchun, zamonaviy olovbardosh qurilish materiallari o‘z himoya xususiyatlarini odatda besh soatdan ortiq saqlay olmaydi.
Biroq, bunday boshpanadan bunker sifatida foydalanish mumkin emas. Kompaniyaning ta’kidlashicha, o‘rmon yong‘inlari yoki tornado vaqtida yashovchilar baribir evakuatsiya qilinishi kerak — tizim faqat bino va mol-mulkni saqlab qolish uchun mo‘ljallangan.
Hozirda HiberTec uchta uy loyihasini taklif etmoqda: uchta yotoqxonali, maydoni taxminan 149 m² bo‘lgan bir qavatli model; to‘rtta yotoqxonali, maydoni qariyb 232 m² bo‘lgan ikki qavatli uy; va beshta yotoqxona, ish xonasi va yaxshilangan pardozga ega, maydoni taxminan 372 m² bo‘lgan premium variant. Qurilish jarayoni taxminan 18 oy davom etadi.
Hozircha bunday uylar yer osti suvlari sathi yuqori bo‘lmagan, tuprog‘i murakkab va relyefi notekis bo‘lmagan hududlar uchun eng maqbul yechimdir. Bundan tashqari, tizimni allaqachon qurib bitkazilgan uyga o‘rnatib bo‘lmaydi — barcha gidravlik mexanizmlar loyihalash bosqichida kiritiladi. Biroq, ayrim modulli uylarni minimal o‘zgartirishlar bilan ushbu texnologiyaga moslashtirish mumkin.
Asosiy kamchiligi — narxi. Narx bir kvadrat fut (taxminan 0,09 m²) uchun 1 200 dollardan boshlanadi. Shu sababli, eng ixcham uyning o‘zi qariyb ikki million dollarga, yer uchastkasining xususiyatlarini hisobga olganda esa undan ham qimmatga tushadi. Kelajakda HiberTec narxni bir kvadrat fut uchun taxminan 500 dollargacha pasaytirishni va texnologiyani murakkabroq qurilish sharoitlariga ham moslashtirishni rejalashtirmoqda.