Aholining 50% dan ortigʻi ishonch bildirmasligi uchastka nozirining ishdan boʻshatilishiga olib kelishi mumkin. Qonun loyihasi
Oʻzbekistonda mahalla aholisining 50 foizdan ortigʻi profilaktika inspektoriga ishonchsizlik bildirishi mumkin boʻladi, shundan soʻng u lavozimidan ozod etilishi mumkin. Bunday mexanizm prezident tomonidan kiritilgan yangi qonun loyihasida nazarda tutilgan. U inspektorlar uchun 22 ta huquq, 15 ta majburiyat va qoʻshimcha kafolatlarni mustahkamlaydi. Tafsilotlar.

Aholining 50 foizdan ortigʻi ishonch bildirmasligi uchastkavoyning ishdan boʻshatilishiga olib kelishi mumkin. Qonun loyihasi
Oʻzbekistonda ilk bor alohida qonun darajasida ichki ishlar organlari profilaktika inspektorlarining maqomi, shuningdek, ularning vazifalari, huquqlari, majburiyatlari, faoliyati kafolatlari va ijtimoiy himoya choralarini mustahkamlash taklif etilmoqda.
Prezident tomonidan qonunchilik tashabbusi tartibida kiritilgan «Ichki ishlar organlari profilaktika inspektorining maqomi toʻgʻrisida»gi qonun loyihasi 25 avgust kuni Qonunchilik palatasi tomonidan birinchi oʻqishda maʼqullandi. Hujjat 8 bob va 37 moddadan iborat.
Loyiha taqdimotida taʼkidlanganidek, hozirda inspektorlarning faoliyati turli qonunchilik hujjatlarining tarqoq normalari bilan tartibga solinadi, vaholanki ularning majburiyatlari doirasi sezilarli darajada kengaygan.
Taqdim etilgan tahlillarga koʻra, bitta profilaktika inspektori bir oyda oʻrtacha 50 dan ortiq murojaat va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqadi, shuningdek, 30 dan ortiq shaxslar bilan profilaktik ishlarni olib boradi.
Bundan tashqari, inspektorlar oilaviy nizolarni hal qilishda ishtirok etadilar, yoshlar va voyaga yetmaganlar, ayollar, xavf guruhidagi shaxslar bilan ishlaydilar, kiberjinoyatchilik va boshqa yangi tahdidlarning oldini olish bilan shugʻullanadilar.
Qonun loyihasida profilaktika inspektori biriktirilgan hududda tergovga qadar tekshiruv oʻtkazadigan va huquqbuzarliklar profilaktikasi bilan shugʻullanadigan mansabdor shaxs sifatida belgilanmoqda.
Hujjat bilan inspektor uchun toʻqqizta asosiy va oltita yordamchi vazifani belgilash taklif etilmoqda. Ular qatorida — murojaatlarni qabul qilish va tezkorlik bilan koʻrib chiqish, fuqarolarni profilaktik hisobga olish yoki maʼmuriy nazoratga olish, profilaktika tadbirlarini oʻtkazish, huquqbuzarliklarni aniqlash va ularga chek qoʻyish, maʼmuriy ishlarni yuritish, tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanganlarga himoya orderlarini berish va keyingi nazoratni amalga oshirish bor.
Qonun loyihasida profilaktika inspektorining 22 ta huquqi nazarda tutilgan. Xususan, u profilaktika tadbirlari turini mustaqil tanlash, bajarilishi majburiy boʻlgan profilaktik koʻrsatmalar berish, taqdimnomalar kiritish va ularning ijrosini talab qilish, profilaktika tadbirlarini oʻtkazish metodikasini ishlab chiqish, shuningdek, oʻz vakolatlari doirasida zarur hujjatlarni rasmiylashtirish huquqiga ega boʻladi.
Inspektorning 15 ta majburiyati alohida mustahkamlanmoqda. Xususan, inspektor kasbiy madaniyat va xizmat intizomi talablariga rioya qilishi, huquqbuzarlik sodir etilgan joyga zudlik bilan yetib borishi, unga chek qoʻyishi va zarur hollarda jabrlanganlarga birinchi tibbiy yoki boshqa yordam koʻrsatishi shart boʻladi.
Loyihaning vazifalaridan biri sifatida inspektorlarning kasbiy faoliyatiga aralashishni cheklash koʻrsatilgan.
Ularga xizmat vazifalariga taalluqli boʻlmagan topshiriqlar berishni, ularning ishiga aralashishni va asossiz ravishda qoʻshimcha vazifalar bilan yuklashni toʻgʻridan-toʻgʻri taqiqlash taklif etilmoqda.
Davlat organlari inspektorning soʻroviga 10 kun ichida, uning taqdimnomasiga esa bir oydan kechiktirmay yozma ravishda javob berishlari kerak boʻladi. Bundan tashqari, inspektorlarga davlat organlarining axborot tizimlaridan bepul foydalanish imkoniyatini berish koʻzda tutilmoqda.
Loyihada, shuningdek, inspektorning shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsi davlat himoyasida boʻlishi mustahkamlanmoqda.
Eng muhim yangiliklardan biri tizimga ishonchsizlik tashabbusi institutining kiritilishi boʻladi.
Agar xizmat koʻrsatish hududidagi aholining yarmidan koʻpi profilaktika inspektoriga ishonchsizlik bildirsa, u attestatsiyadan oʻtishga yuboriladi, shundan soʻng uning egallab turgan lavozimiga loyiqligi masalasi qayta koʻrib chiqiladi.
Muhokama davomida deputatlar aholining ishonch darajasi qanday aniqlanishi bilan qiziqdilar.
IIV vakili buning uchun hukumat tomonidan alohida tartib ishlab chiqilishini maʼlum qildi.
«Biz aholining ham oʻz soʻzi boʻlishi kerak degan normani kiritdik. Birinchi navbatda, inspektor ishlayaptimi yoki yoʻqmi, bunga aholi baho berishi kerak», — dedi u.
Uning soʻzlariga koʻra, ovoz berishni tegishli hudud aholisi roʻyxatdan oʻtadigan «Mening inspektorim» («Mening inspektorim») tizimi orqali elektron shaklda tashkil etish rejalashtirilgan.
«Agar yashovchi va roʻyxatdan oʻtgan fuqarolarning 50 foizdan ortigʻi ishonchsizlik bildirsa, inspektorni lavozimidan ozod etishgacha boʻlgan choralar koʻrilishi mumkin», — dedi IIV vakili.
Aniq mexanizm Vazirlar Mahkamasining qarori bilan belgilanishi nazarda tutilmoqda.
Keyinroq majlisda spiker gap aynan elektron ovoz berish haqida ketayotganini, barcha tafsilotlar esa hukumat tomonidan belgilanishi kerakligini yana bir bor aniqlashtirdi.
Qonun loyihasi bilan, shuningdek, inspektorlarning maʼmuriy huquqbuzarliklarni koʻrib chiqish boʻyicha vakolatlarini kengaytirish taklif etilmoqda.
Hozirda sudlar vakolatiga kiradigan beshta tarkib boʻyicha, ichki ishlar organlari rahbarlari vakolatiga kiradigan toʻqqizta tarkib boʻyicha hamda yoʻl harakati xavfsizligi sohasidagi yana toʻrtta huquqbuzarlik boʻyicha ishlarni ularning yurituviga oʻtkazish rejalashtirilmoqda.
Bundan tashqari, inspektorlarga 18 turdagi huquqbuzarliklar boʻyicha maʼmuriy ogohlantirish qoʻllash huquqini berish taklif etilmoqda.
Ishlab chiquvchilarning fikriga koʻra, bu huquqbuzarliklarga bevosita joylarning oʻzida tezkorlik bilan munosabat bildirish imkonini beradi.
Loyiha xodimlarning ijtimoiy kafolatlarini ham kuchaytiradi. Hokimliklar zimmasiga inspektorlarni xizmat xonalari va uy-joy bilan taʼminlash majburiyatini yuklash taklif etilmoqda.
Qonun loyihasida profilaktika inspektorlari uchun qoʻshimcha pensiya kafolatlari nazarda tutilgan: 20 yildan ortiq ish stajiga ega boʻlgan taqdirda ularga 100 foiz miqdorida pensiya tayinlash taklif etilmoqda. Lavozimda uzoq muddat ishlaganlik uchun ham qoʻshimcha ustamalar nazarda tutilgan.
Muhokama davomida deputatlar inspektorlarning mehnat sharoitlariga alohida toʻxtalib oʻtdilar.
Deputatlardan biri hududlarga chiqilganda inspektorning hatto alohida xonasi ham boʻlmagan holatlar uchraganini aytdi.
«Shunday joylar borki, inspektorning hatto xizmat xonasi ham yoʻq — u qayerdadir yoʻlakda yoki boshqa joyda oʻtiradi», — dedi deputat.
U inspektorlarni xonalar bilan taʼminlash majburiyatini yanada qatʼiy va aniq qilib belgilashni taklif qildi.
Shuningdek, chekka qishloq tumanlaridagi inspektorlar uchun transport vositalarini koʻzda tutish taklif etildi, chunki transportning yoʻqligi jinoyat yoki huquqbuzarlik joyiga tezkorlik bilan yetib borishga xalaqit berishi mumkin.
Inspektorning «mahalla yettiligi» bilan hamkorligi atrofida alohida bahs-munozaralar boʻlib oʻtdi.
Deputat Zafar Xudoyberdiyev prezidentning 24 iyundagi farmoni bilan «yettilik» aʼzolari, jumladan, profilaktika inspektorlari uchun ham bir qator vazifalar belgilanganini eslatdi.
Uning soʻzlariga koʻra, hujjatda mahalla raisi har hafta «yettilik» aʼzolarining hisobotlarini eshitishi nazarda tutilgan. Shu bilan birga, yangi qonun loyihasida inspektor aholi oldida har chorakda hisobot berishi va oʻzining kasbiy faoliyatida faqat bevosita yoki toʻgʻridan-toʻgʻri boshligʻiga boʻysunishi aytilgan.
Deputat bu qarama-qarshilikni keltirib chiqarmaydimi va yangi tartib inspektorning mahalla raisi va «yettilik»ning boshqa aʼzolaridan amalda ajralib qolishiga olib kelmaydimi, deb soʻradi.
IIV vakili avvalroq farmon bilan belgilangan vazifalar tahlil qilinib, funktsiyalarning bir qismi qayta taqsimlanganini maʼlum qildi.
Uning soʻzlariga koʻra, ayrim majburiyatlarni endilikda boshqa boʻlinmalar — maktablardagi inspektorlar, xotin-qizlar masalalari boʻyicha xodimlar, kiberxavfsizlik tuzilmalari va boshqa xizmatlar bajarmoqda.
«Biz bu vazifalarni 22 tadan 15 taga qisqartirdik, chunki ularning hammasi ham profilaktika inspektorining bevosita vazifasi emas», — deya tushuntirdi IIV vakili.
U bu mahalla va «yettilik»ning boshqa aʼzolari bilan hamkorlikdan voz kechishni anglatmasligiga ishontirdi.
IIV vakillarining javoblari davomida loyihaning yana bir tafsiloti maʼlum boʻldi.
«Profilaktika inspektori» umumiy nomi ostida mahallalarda, maktablarda, oliy taʼlim muassasalarida va boshqa ayrim yoʻnalishlarda faoliyat yuritayotgan profilaktika xodimlarini birlashtirish rejalashtirilmoqda.
Bunda ularning hisobot berish formati ish joyiga bogʻliq boʻladi: mahalla inspektori mahalla aholisi oldida, maktab inspektori — maktab jamoasi oldida, OTM inspektori — tegishli oliy taʼlim muassasasi oldida hisobot beradi.
Loyihada, shuningdek, inspektorlar faoliyatini har chorakda, yarim yillik va yil yakunlari boʻyicha baholash taklif etilmoqda.
Koʻrsatkichlar qatorida aholining ishonch darajasi, xavf guruhidagi shaxslar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar soni, shuningdek, takroriy maʼmuriy huquqbuzarliklar koʻrsatilgan.
Bundan tashqari, har bir inspektor chorakda bir marta oʻz hududi aholisini xavfsizlik holati toʻgʻrisida xabardor qilib turishi kerak boʻladi.
Muhokamalar yakunida deputatlar qonun loyihasini birinchi oʻqishda kontseptual jihatdan maʼqulladilar. Ikkinchi oʻqishgacha qoʻmita deputatlardan kelib tushgan eʼtiroz va takliflarni inobatga olgan holda hujjatni maromiga yetkazishi lozim.

