Aholi uchun suyultirilgan gaz 2,5 baravarga qimmatlashishi mumkin, muhtojlarga farq kompensatsiya qilinadi

Aholi uchun suyultirilgan gaz 2,5 baravarga qimmatlashishi mumkin, muhtojlarga farq qoplab beriladi

Oʻzbekistonda aholi uchun suyultirilgan gazning chakana narxini oshirish taklif qilindi.

Loyihaga koʻra, aholining maishiy ehtiyojlari uchun suyultirilgan gazning chakana narxini QQSni inobatga olgan holda 2,5 baravarga — bir kilogramm uchun 2000 soʻmdan 5000 soʻmgacha oshirish taklif etilmoqda.

Alohida ravishda, «LPG-Trade» MCHJ va loyihada ishtirok etayotgan tadbirkorlar tomonidan aholiga suyultirilgan gazni yetkazib berish xizmatining maksimal qiymatini QQSni inobatga olgan holda bir kilogramm uchun 1300 soʻm miqdorida belgilash taklif qilinmoqda.

Hujjatda narxni oshirishni 2026 yil 1 oktyabrdan joriy etish taklif qilingan. Biroq, rasmiylar tomonidan tayyorlangan tushuntirish materiallarida 1 noyabr sanasi koʻrsatilgan boʻlib, bu prezidentning sentyabr oyidagi qarorida nazarda tutilgan yetkazib berishning yangi tartibi boshlanishiga ham toʻgʻri keladi.

Ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalar uchun sotib olingan suyultirilgan gazning har bir kilogrammi uchun 3000 soʻm miqdorida, lekin oyiga 20 kg dan oshmagan miqdorda kompensatsiya joriy etish taklif qilinmoqda.

Shu tariqa, maksimal kompensatsiya oyiga 60 ming soʻmni tashkil etadi. 20 kg gazni 100 ming soʻmga sotib olganda, kompensatsiyani hisobga olgan holda oilaning xarajatlari 40 ming soʻmni tashkil qiladi — bu uning hozirda amaldagi tartibga solinadigan tarif boʻyicha toʻlayotgan summasi bilan bir xil.

Kompensatsiya oluvchilar quyidagilar boʻlishi mumkin:

Ikkinchi toifa uchun cheklangan daromad oilaning bir aʼzosiga oyiga 1,43 mln soʻmni tashkil etadi.

Kompensatsiyalarni 2030 yil 1 yanvargacha toʻlash taklif etilmoqda.

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, Ijtimoiy reyestrga kiritilgan 220 mingga yaqin abonentni qoʻllab-quvvatlash bilan qamrab olish rejalashtirilgan. Tegishli toʻlovlar uchun 158 mlrd soʻm koʻzda tutilmoqda.

Loyihada arizani Davlat xizmatlari markazlari, «Inson» ijtimoiy xizmatlar markazlari, mahallalardagi ijtimoiy xodimlar, Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz) yoki «Ijtimoiy karta» mobil ilovasi orqali topshirish imkoniyati nazarda tutilgan. Davlat xizmati bepul boʻladi.

Ariza topshirilgandan soʻng, ijtimoiy himoya axborot tizimi oilaning belgilangan yordam oluvchilar toifasiga kirishini avtomatik ravishda tekshiradi.

Suyultirilgan gaz sotib olingani, uning hajmi va qiymati haqidagi maʼlumotlar «Hududgaztaʼminot» kompaniyasining «E-gaz Billing» tizimidan kelib tushadi.

Kompensatsiya yordam olish huquqi va gazni sotib olish fakti tasdiqlanganda tayinlanadi. Loyihada toʻlovni murojaat qilingan oydan boshlab tayinlash va keyinchalik keyingi oyning toʻlov roʻyxatiga kiritish nazarda tutilgan. Mablagʻlar oilaning ijtimoiy kartasiga oʻtkaziladi.

Gaz sotib olish va yordam olish huquqi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni har oyda tekshirish nazarda tutilgan. Shartlar saqlanib qolgan taqdirda, kompensatsiya qayta murojaat qilmasdan avtomatik ravishda davom ettiriladi.

Ijtimoiy reyestrga kiritilmagan oilalar uchun ijtimoiy-iqtisodiy ahvolni dastlabki tekshirish murojaat qilinganidan soʻng uch oy oʻtgach, keyin esa har olti oyda bir marta oʻtkaziladi.

Rasmiylar tomonidan tayyorlangan tushuntirish materiallarida aytilishicha, kilogrammi uchun 2000 soʻm boʻlgan amaldagi narx isteʼmolchilarni belgilangan muddatlarda kerakli hajmdagi suyultirilgan gaz bilan taʼminlash imkonini bermayapti.

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, bugungi kunda Oʻzbekistonda maishiy suyultirilgan gaz isteʼmolchilari soni 4 millionga yaqinni tashkil etadi.

Ularning har biriga oyiga 20 kg dan yetkazib berilganda, yillik ehtiyoj qariyb 912 ming tonnani tashkil etgan boʻlar edi.

Bunda ballonlarni yetkazib berish oʻrtasidagi oʻrtacha interval 30−35 kunni tashkil etadi, ayrim hududlarda esa bu muddatdan sezilarli darajada ortib ketadi.

Natijada, materiallarda taʼkidlanishicha, baʼzi oilalar bozor narxlarida — bir kilogramm uchun oʻrtacha 11 ming soʻmdan 13,5 ming soʻmgacha boʻlgan narxda qoʻshimcha gaz sotib olishga majbur boʻlmoqda.

Misol tariqasida Samarqand viloyati Ishtixon tumanida yashovchi fuqaro keltirilgan boʻlib, unga gaz oʻrtacha 53 kunda bir marta yetkazib berilgan. Yanvar — iyul oylari davomida u tartibga solinadigan narxda 80 kg gaz olgan, yana 60 kg gazni esa kilogrammini 11 ming soʻmdan sotib olishga majbur boʻlgan.

Ushbu davrdagi umumiy xarajatlar 820 ming soʻmni yoki bir kilogramm uchun oʻrtacha 5857 soʻmni tashkil etgan.

Boshqa bir misolda, Fargʻona viloyati Qoʻshtepa tumanida yashovchi ayolga ballonlar oʻrtacha 71 kunda bir marta yetkazib berilgan. U kilogrammi 13,5 ming soʻmdan yana 24 kg gaz sotib olishiga toʻgʻri kelgan.

Rasmiylar tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarga koʻra, Oʻzbekistonda suyultirilgan gaz resurslarining umumiy hajmi 2023 yildan 2026 yilgacha 68 foizga — 906 ming tonnadan 1,52 mln tonnagacha oshishi kutilmoqda.

Biroq, yetkazib berish tarkibi sezilarli darajada oʻzgarmoqda.

Ushbu davrda mahalliy ishlab chiqarish, keltirilgan hisob-kitoblarga koʻra, 883 ming tonnadan 803 ming tonnagacha yoki 9 foizga kamayadi. Bir vaqtning oʻzida import 19 ming tonnadan 713 ming tonnagacha — deyarli 38 baravarga ortadi. 2026 yilning yanvar — sentyabr oylarida mamlakatga 539 ming tonna suyultirilgan gaz import qilingan.

Rasmiylarning taʼkidlashicha, nisbatan arzon suyultirilgan gazning ichki ishlab chiqarilishi kamayishi qimmatroq import yonilgʻisi ulushining ortishi bilan kechmoqda.

Bundan tashqari, haydovchilar tomonidan propanga boʻlgan talab ortmoqda. 2026 yil 1 sentyabr holatiga koʻra, ushbu yonilgʻidan foydalanadigan avtomobillar soni 716 mingtaga yetdi — bu 2024 yil 1 noyabrga nisbatan 35 foizga koʻp.

Tushuntirish materiallarida keltirilgan baholashlarga koʻra, 2023—2025 yillarda davlat aholining maishiy ehtiyojlari uchun suyultirilgan gazni shartli subsidiyalashni yiliga oʻrtacha 5,4 trln soʻm miqdorida taʼminlagan.

Bunda 2026 yilda aholiga yetkazib berish hajmi 2023 yil darajasidan 4 foizga past boʻlishi kutilmoqda.

Rasmiylar taklif etilayotgan 5000 soʻmlik narx hali ham bozor narxi emasligini, chunki xarajatlarning bir qismi byudjetdan kompensatsiya qilinishda davom etishini taʼkidlamoqda.

Shu bilan birga, Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasiga suyultirilgan gaz narxining sunʼiy ravishda oshirib yuborilishining oldini olish uchun birja savdolarini doimiy monitoring qilishni tashkil etish taklif qilinmoqda.