700 yildan ortiq tarixga ega. Toshkentdagi Islom tsivilizatsiyasi markazida Gʻaznaviylar tarixiga oid asar namoyish etildi
700 yildan ortiq tarixga ega. Toshkentdagi Islom tsivilizatsiyasi markazida Gʻaznaviylar tarixiga oid asar taqdim etildi
Oʻzbekistondagi Islom tsivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyasida bundan yetti asrdan koʻproq vaqt oldin koʻchirilgan "Tarjuma-i Yaminiy" qoʻlyozmasi namoyish etilmoqda. Ushbu tarixiy asar Gʻaznaviylar davri voqealariga, jumladan, Sulton Mahmud Gʻaznaviy hukmronligi va uning Hindistonga qilgan yurishlariga bagʻishlangan.
"Tarjuma-i Yaminiy" asarining asosini Abu Nasr Muhammad ibn Abduljabbor al-Utbiyning arab tilidagi "Tarix-i Yaminiy" asari tashkil etadi. U Sulton Mahmudning kotibi boʻlgan va tasvirlangan voqealarning koʻpini shaxsan kuzatgan.
Keyinchalik bu asarni Nosih ibn Zafar al-Jurbodqoniy fors tiliga tarjima qilgan. Tarjima 1206–1207 yillarda amalga oshirilgan, biroq tarjimon asl nusxani shunchaki boshqa tilga oʻgirish bilan cheklanib qolmagan. U matnni Saljuqiylar va otabeklar tarixiga oid maʼlumotlar, sheʼrlar va oʻz sharhlari bilan boyitgan. Natijada vaqt oʻtishi bilan "Tarjuma-i Yaminiy" mustaqil tarixiy-adabiy yodgorlikka aylangan.
Bu tarixdagi eng eʼtiborga loyiq eksponat Markazda taqdim etilgan qoʻlyozma nusxasidir. U Eronda Elxoniylar hukmronligi davrida koʻchirilgan va hijriy 711 yil 11 rajab, yaʼni 1311 yil 30 noyabrda yakunlangan.
Qoʻlyozma 154 varaqdan iborat. Fors tilidagi matn qogʻozga nasx xatida bitilgan boʻlib, har bir sahifada 19 dan 21 gacha satr mavjud. Yozish uchun qora va jigarrang siyohlardan foydalanilgan, muqovasi esa jigarrang charmdan tayyorlangan.
Ushbu nusxaning alohida qimmati uning yoshi bilan bogʻliq: u forscha tarjima paydo boʻlganidan taxminan yuz yil oʻtib yaratilgan. Qoʻlyozmaning boshlangʻich qismi bir qator belgilariga koʻra bezatishning Xuroson anʼanalariga yaqin.
Asarning oʻzi Gʻaznaviylar sulolasi asoschisi Sabuktegin hukmronligidan boshlab 1021 yilgacha boʻlgan voqealarni qamrab oladi va ularning Somoniylar hamda Buvayhiylar bilan munosabatlari, shuningdek, Mahmud Gʻaznaviyning Hindiston yarim oroliga qilgan yurishlari haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
Oʻtgan yili Sirdaryoning oʻng qirgʻogʻida, hozirgi Namangan viloyati hududida joylashgan Ahsikat qadimiy shahar xarobalaridan arxeologlar VIII asrga oid qoʻlyozma va Abbosiylar davrida zarb qilingan tangalarni topishgan edi.