35 ta davlatga vizasiz, yana 42 tasiga soddalashtirilgan tartibda: O‘zbekiston fuqarolari sayohat oldidan nimalarni bilishi kerak
O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston fuqarolari 35 ta davlatga vizasiz, yana 29 ta davlatga kelganda viza olib, 13 ta davlatga esa elektron viza orqali kirishlari mumkin.
**35 davlatga vizasiz, 42 davlatga soddalashtirilgan tartibda: O‘zbekiston fuqarolari sayohatdan oldin nimani bilishi kerak?**
Toshkent, O‘zbekiston (UzDaily.uz) — Aviachipta xarid qilishdan avval ko‘plab o‘zbekistonliklar bir savolga duch kelishadi: tanlangan mamlakatga viza kerakmi va agar kerak bo‘lsa, qaysi turdagi viza talab qilinadi? Kirish qoidalari har bir davlatda turlicha bo‘ladi. Vizasiz tartibni viza yoki elektron viza bilan aralashtirib yuborish reysga chiqishga ruxsat berilmasligiga yoki chegarada muammolarga olib kelishi mumkin.
O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston fuqarolari uchun bir necha turdagi kirish tartiblari mavjud: 31 ta davlat bilan to‘liq vizasiz tartib, 4 ta davlat bilan turistik ro‘yxatdan o‘tish tartibi, 29 ta davlat bilan kelganda viza olish tartibi va 13 ta davlat bilan elektron viza asosidagi tartib.
Keling, kirish tartiblari qanday ishlashini, ular bir-biridan nimasi bilan farq qilishini, qaysi davlatlarga vizasiz yoki soddalashtirilgan tartibda borish mumkinligini va sayohatdan oldin nimalarni tekshirish kerakligini ko‘rib chiqamiz.
Bu tartiblar, avvalo, kirish uchun zarur ruxsat yoki hujjatlar qachon va qayerda rasmiylashtirilishi bilan farqlanadi. Vizasiz tartibda oldindan viza olish talab etilmaydi. Turistik ro‘yxatdan o‘tish tartibida esa qo‘shimcha turistik hujjatlar talab qilinadi. Kelganda viza manzil davlatiga yetib borgach, aeroport yoki chegara nazorat punktida rasmiylashtiriladi. Elektron viza esa safardan oldin onlayn tarzda olinadi.
Shu sababli sayohatdan oldingi birinchi qadam – “u yerga vizasiz borish mumkin” degan umumiy ma’lumotga tayanmasdan, aynan borilayotgan davlat uchun qanday kirish tartibi amal qilishini aniqlashdir.
Vizasiz tartib mamlakatda cheksiz muddat qolish mumkinligini anglatmaydi. Har bir davlat bo‘lish muddatini va kirish shartlarini mustaqil belgilaydi. Shuningdek, vizasiz kirish odatda ishlash, o‘qish yoki doimiy yashash uchun ruxsat bermaydi. Bunday maqsadlarda alohida viza yoki boshqa ruxsat beruvchi hujjat talab qilinishi mumkin.
Vizasiz tartiblarning bir qismi ikki tomonlama kelishuvlar asosida o‘rnatilgan. Shu sababli bo‘lish muddati va boshqa talablar davlatlarga qarab farq qilishi mumkin. Safardan oldin aynan tanlangan yo‘nalish bo‘yicha amaldagi shartlarni tekshirish kerak.
To‘liq vizasiz tartibdan farqli ravishda, ushbu yo‘nalishlarda sayohatchidan pasportdan tashqari qo‘shimcha turistik hujjatlar ham talab qilinadi. TIV ma’lumotlariga ko‘ra, ular qatoriga turistlik vaucher, mehmonxona bronini tasdiqlovchi hujjat va qaytish aviachiptasi kiradi.
Shu sababli ushbu davlatlarga safar qilayotgan yo‘lovchilar zarur hujjatlarni oldindan tayyorlab qo‘yishi kerak. Talablar vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi mumkinligi sababli, safar oldidan tegishli davlatning rasmiy manbalarida amaldagi tartibni yana bir bor tekshirish ma’qul.
Manzilga yetib borgach, sayohatchi viza rasmiylashtirish bo‘limiga murojaat qiladi va davlat talablariga muvofiq zarur hujjatlarni taqdim etadi. Ayrim davlatlarda qaytish chiptasi, mehmonxona broni yoki boshqa hujjatlar ham talab qilinishi mumkin. Viza uchun yig‘im miqdori va uni to‘lash usuli ham davlatlarga qarab farq qiladi.
Shuning uchun kelganda viza olish imkoniyati mavjud bo‘lsa ham, safardan oldin uning amal qilish muddati, talab qilinadigan hujjatlar, yig‘im miqdori va to‘lov usulini borilayotgan davlatning rasmiy manbalaridan tekshirish kerak.
Elektron viza olish tartibi, arizani ko‘rib chiqish muddati, viza yig‘imi va talab qilinadigan hujjatlar davlatga qarab farq qiladi. Odatda ariza tegishli davlatning rasmiy elektron viza portalida topshiriladi.
Tasdiqlangan elektron vizani reysga ro‘yxatdan o‘tishda yoki chegarada taqdim etish talab qilinishi mumkin. Shu sababli viza tasdiqlangach, uning elektron nusxasini telefonda saqlash va imkon qadar chop etib olish ma’qul.
Rasmiy vizasiz tartib mavjud bo‘lsa ham, kirishning boshqa shartlarini har bir safar oldidan tekshirish kerak. Mamlakatda bo‘lish muddati, pasportning amal qilish muddati, qaytish chiptasi, mehmonxona broni yoki boshqa hujjatlarga qo‘yiladigan talablar yo‘nalishga qarab farq qilishi mumkin.
Agar yo‘nalish uchinchi davlat orqali o‘tsa, tranzit qoidalarini ham oldindan aniqlash kerak. Yakuniy manzilda O‘zbekiston fuqarolari uchun vizasiz tartib amal qilishi tranzit qilinadigan davlatda qo‘shimcha viza yoki ruxsat talab qilinmasligini anglatmaydi.
Viza va kirish talablari doimiy bo‘lib qolmaydi: davlatlar yangi kelishuvlar tuzishi, bo‘lish muddatlarini o‘zgartirishi yoki amaldagi tartiblarni qayta ko‘rib chiqishi mumkin. Shu sababli eski maqolalar, ijtimoiy tarmoqlardagi postlar yoki forumlardagi ma’lumotlarga tayanishdan ko‘ra, rasmiy manbalardan foydalanish ma’qul.
Sayohatdan oldin O‘zbekiston TIV saytida tanlangan davlat uchun amaldagi kirish tartibini tekshirish, borilayotgan davlat elchixonasi yoki konsulligi orqali hujjatlar, yig‘imlar va bo‘lish muddatiga qo‘yiladigan talablarni aniqlashtirish, chet el pasportining amal qilish muddatini tekshirish va yo‘nalish uchinchi davlat orqali o‘tsa, tranzit talablarini aniqlash kerak.
Viza va kirish talablarini qo‘shimcha ravishda IATA Travel Centre orqali ham tekshirish mumkin. Ushbu xizmat pasport va yo‘nalishga qarab viza hamda kirish talablarini aniqlash uchun ishlatiladi.