10 yil ichida Toshkentda 13 ta yangi maktab qurildi. Hokimiyat oʻrinlar yaratishni tezlashtirishni rejalashtirmoqda

Toshkentda 10 yil ichida 13 ta yangi maktab barpo etildi. Hokimiyat oʻrinlar yaratishni tezlashtirmoqchi

Toshkent shahar hokimi Shavkat Umurzoqov «Gazeta»ga bergan intervyusida belgilangan rejalar bajarilsa, poytaxtdagi maktab va bogʻchalar taqchilligini taxminan uch yil ichida bartaraf etish mumkinligini maʼlum qildi.

2025 yil oxirida prezident Toshkentga yana 75 ta maktab yetishmayotganini taʼkidlagan edi. Shavkat Umurzoqov poytaxt bu taqchillikni nimaning hisobiga qoplamoqchi ekanini soʻzlab berdi.

Hokimiyat tomonidan tahririyatga taqdim etilgan maʼlumotlarga koʻra, 2023 yildan 2026 yilgacha poytaxtning 12 ta tumanida qurilish dasturi doirasida jami oltita yangi maktab qurilgan va koʻzda tutilgan: ikkitasi Bektemir tumanida va bittadan — Mirzo Ulugʻbek, Sergeli, Yashnobod hamda Yangihayot tumanlarida.

Agar uzoqroq davrga nazar tashlansa, 2017–2026 yillarda Toshkentda 13 ta yangi maktab qurilgan. Bundan tashqari, ularning yarmidan koʻpi — 7 tasi — birgina 2021 yilga toʻgʻri kelgan. Hokimiyat maʼlumotlariga koʻra, 2017–2020 va 2022 yillarda yangi maktablar qurilmagan. 2023 va 2024 yillarda bittadan, 2025 yilda ikkita maktab paydo boʻlgan, yana ikkitasi 2026 yilgi dasturda koʻzda tutilgan.

Tumanlar boʻyicha taqsimot ham notekis boʻlib chiqdi. 13 ta maktabdan beshtasi Yangihayot tumaniga, uchtasi Bektemir tumaniga, ikkitadan — Mirzo Ulugʻbek va Yashnobod tumanlariga hamda bittasi Sergeli tumaniga toʻgʻri keladi. Mirobod, Olmazor, Uchtepa, Chilonzor, Shayxontohur va Yunusobod tumanlarida ushbu davrda taqdim etilgan maʼlumotlarda yangi maktablar qurilishi qayd etilmagan.

Umurzoqov taqchillikni baholashda maktablar soniga emas, balki yaratilayotgan oʻquvchi oʻrinlari soniga koʻproq eʼtibor qaratish lozimligini taʼkidladi.

«Siz 75 ta maktab haqida gapiryapsiz. Lekin maktab 500, 600 yoki 1000 oʻquvchiga moʻljallangan boʻlishi mumkin. Bizning loyihalarimiz, mening fikrimcha, ham narx, ham sifat jihatidan juda samarali, yangi maktab va bogʻchalardagi oʻquvchilar uchun infratuzilma esa zamonaviy boʻlishi kerak», — dedi u.

Uning soʻzlariga koʻra, birinchi bosqichda rasmiylar har bir tumanda bittadan obʼyektni tanlab olishgan.

«Bu yerda binolar soni muhim emas. 75 ta maktab yetishmayapti deyish mumkin, lekin 75 ta kichik maktab 75 ming oʻrin bermaydi. Biz esa 50 ta maktab qurib, 75 ming oʻrinli quvvatga ega boʻlishimiz mumkin», — dedi hokim.

Oʻquvchi oʻrinlari soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlar toʻplanib qolgan yuklama koʻlamini baholash imkonini beradi.

2017 yilda poytaxt maktablarida 388 402 nafar bola tahsil olgan boʻlsa, 2025 yilda bu koʻrsatkich 562 053 nafarga yetgan. Shu tariqa, sakkiz yil ichida oʻquvchilar soni 173 651 nafarga yoki deyarli 45 foizga oshgan.

Shu bilan birga, qoʻshimcha yaratilgan oʻrinlar soni boʻyicha hisob-kitoblar farq qiladi. Toshkent shahar hokimiyati maʼlumotlariga koʻra, 2017–2026 yillarda maktablarni rekonstruktsiya qilish va yangilarini qurish hisobiga 69 582 ta oʻrin yaratilgan. Milliy statistika qoʻmitasi esa yuqoriroq koʻrsatkichni — 94 500 ta oʻrinni keltirmoqda.

Hatto Milliy statistika qoʻmitasining yuqoriroq koʻrsatkichi olinganda ham, yaratilgan oʻrinlar soni 2017–2025 yillardagi oʻquvchilar soni oʻsishining qariyb 54 foizini tashkil etadi. Hokimiyat maʼlumotlariga koʻra esa — taxminan 40 foizini.

«Hozir bizda aniq loyihalar bor: yer maydonlari va binolarning joylashuvi belgilangan, texnik-iqtisodiy asoslar (TIA) tayyorlangan — ramziy maʼnoda aytganda, „qoziqlar qoqib boʻlingan“, aynan qayerda qurish kerakligi aniq. 15,5 ming bolaga moʻljallangan maktab loyihalari tayyor va ular uchun mablagʻ bor — har bir tumanning oʻz mablagʻlari mavjud».

Bundan tashqari, uning soʻzlariga koʻra, umumiy quvvati 6000 oʻrinli 13 ta bogʻcha loyihasi tayyorlangan. Hozirda tender hujjatlari rasmiylashtirilmoqda.

Hokimning maʼlum qilishicha, endilikda tumanlar oʻzlari ishlab topgan mablagʻlarni oʻz infratuzilmasiga yoʻnaltirishi kerak. Rasman pullar umumiy shahar byudjeti orqali oʻtadi, biroq aniq bir tuman tomonidan ishlab topilgan mablagʻlar oʻziga qaytariladi.

«Agar qaysidir tumanda yuklama koeffitsiyenti yuqori boʻlsa, tuman aytishi mumkin: menga falon quvvatga ega toʻrtta maktab va toʻrtta bogʻcha yoki oltita bogʻcha qurish kerak», — deya tushuntirdi u.

2026 yil boshida, Umurzoqovning soʻzlariga koʻra, maktablar, bogʻchalar va sport maktablari uchun taxminan 100 mln dollar zaxira qilingan.

Joriy yilda 15 mingga yaqin qoʻshimcha oʻquvchi oʻrni yaratilishi koʻzda tutilgan. Kelasi yili hokim bu hajmni oshirishni rejalashtirmoqda.

«Agar bu yil taxminan 15 ming qoʻshimcha oʻrin uchun mablagʻ ajratgan boʻlsak, kelasi yili faqat shu 15 ming bilan cheklanib qolmoqchi emasman. Reja — yana 15–20 ming. Kelasi yilgi mablagʻlarni bu yilgisi bilan aralashtirmaymiz: bu yil qurishni boshladik — kelasi yili yangi hajmni qoʻshamiz. Shuning uchun har bir keyingi yilda bu koʻrsatkich aniq 15 mingdan kam boʻlmaydi, balki 20–25 ming oʻrin boʻlar».

Shu bilan birga, hokim gap hozirda umuman maktabga borish imkoniyatiga ega boʻlmagan bolalar haqida emas, balki yuklamani kamaytirish va taʼlim sharoitlarini yaxshilash haqida ketayotganini taʼkidladi.

«Bolalarimiz koʻchada qolayotgani yoʻq, hamma oʻqiyapti. Gap sharoit va sifatni yaxshilash haqida ketmoqda. Oʻylaymanki, uch yil ichida vaziyatni juda sezilarli darajada yaxshilay olamiz», — dedi u.

Oʻquvchilar sonining tez oʻsishiga qaramay, hokimiyat maʼlumotlari aksariyat tumanlarda sinflarning oʻrtacha toʻliqligi taqdim etilgan davr boshiga nisbatan kamayganini koʻrsatmoqda.

Olmazor tumanida koʻrsatkich 2018 yildagi 33 nafar oʻquvchidan 2026 yilda rejalashtirilgan 32,9 nafarga, Bektemirda — 34 dan 31,2 ga, Mirobodda — 34 dan 32,3 ga, Mirzo Ulugʻbekda — 34 dan 31 ga, Chilonzorda — 33 dan 31 ga, Yunusobodda — 34 dan 31 ga oʻzgargan.

2026 yil uchun eng past rejali koʻrsatkich Yakkasaroy tumanida boʻlib, bir sinfga 29,2 oʻquvchi toʻgʻri keladi. Eng yuqorisi — Yashnobodda, 33,8. Yashnobod va Yangihayot tumanlarida taqdim etilgan davr oxiriga kelib oʻrtacha toʻliqlik, aksincha, boshlangʻich darajadan yuqori.

Ayrim yillarda maʼlumotlar umumiy dinamikadan sezilarli darajada chetga chiqqan: masalan, Shayxontohur tumanida koʻrsatkich bir sinfga 43,3 oʻquvchiga yetgan, Yakkasaroyda — 39,8 ga, Yashnobodda esa 25,8 gacha tushgan.

Hokim maktabgacha taʼlim infratuzilmasi boʻyicha savollarga alohida javob berdi. Hokimiyat maʼlumotlariga koʻra, 2023 yildan 2026 yilgacha maktabgacha taʼlim bilan qamrab olish darajasi 12 ta tumandan 11 tasida pasaygan. Sergeli tumanida u 125,3 foizdan 75,1 foizgacha, Yakkasaroyda — 124 foizdan 96,8 foizgacha, Bektemirda — 115 foizdan 74,8 foizgacha qisqargan.

Umurzoqov qamrovning maqbul darajasini kamida 90 foiz deb atadi.

«Kamida 90%. Idealda — 100%. Prezident ham qamrovni 100 foizga yetkazish vazifasini qoʻymoqda», — dedi hokim.

Biroq 2026 yilga moʻljallangan reja koʻrsatkichlariga koʻra, 90 foizlik dovondan faqat ikkita tuman — Yakkasaroy (96,8%) va Mirzo Ulugʻbek (92,1%) oʻta oladi.

Eng past qamrov Shayxontohur tumanida kutilmoqda — 57,9%. Keyingi oʻrinlarda Yangihayot — 68,1%, Yunusobod — 70,5%, Olmazor — 73,1%, Yashnobod — 74,1% va Bektemir — 74,8%.

Shu bilan birga, uzoqroq dinamika vaziyat tumanlar kesimida farq qilishini koʻrsatmoqda. Masalan, Sergeli tumanida taqdim etilgan davr boshida koʻrsatkich 66,4 foizni tashkil etgan, keyin 100 foizdan oshgan, 2026 yilga kelib esa 75,1 foiz darajasida kutilmoqda. Maʼlumotlari 2023 yildan boshlab mavjud boʻlgan Yashnobod tumanida koʻrsatkich 48,5 foizdan 74,1 foizgacha oʻsgan. Yakkasaroy tumanida, yaqin oradagi eng yuqori koʻrsatkichga nisbatan pasayish kuzatilganiga qaramay, 2026 yilgi reja koʻrsatkichi — 96,8% — 2018 yilgi darajadan (91,4%) yuqoriligicha qolmoqda.

Hokimning oʻzi poytaxt infratuzilmasi hozircha uning rivojlanish surʼatlariga mos kelmayotganini tan oldi.

«Lekin sizning dastlabki savolingiz juda aniq edi: infratuzilma Toshkentning tezkor rivojlanishiga ulguryaptimi? Hozircha yoʻq. Orqada qolish bor. Biz nafaqat bu orqada qolishning oʻsishini toʻxtatishimiz, balki ehtiyojni quvib yetishimiz kerak», — dedi u.

Umurzoqovning soʻzlariga koʻra, rasmiylar 12 ta maktabda tajriba ham oʻtkazishgan: saralab olingan yuqori sinf oʻquvchilari uchun sakkizta fandan qoʻshimcha mashgʻulotlar tashkil etilib, bolalarning ovqatlanishi va pedagoglarning qoʻshimcha mehnati mahalliy byudjetlardan moliyalashtirilgan.

Shundan soʻng, deya taʼkidladi u, rasmiylar yangi maktablarni nafaqat yuklamani kamaytirish uchun, balki taʼlim sifatini oshirishni ham hisobga olgan holda qurish kerak, degan xulosaga kelishgan.

«Yaʼni, agar shugʻullanilsa, buning iloji bor. Shundan keyin men aytdim: biz maktablarni nafaqat yuklama koeffitsiyentini kamaytirish uchun, balki taʼlim sifatini koʻzlab qurishimiz kerak. Agar, Xudo xohlasa, bu gʻoyalarning barchasi ish bersa, oʻylaymanki, taxminan uch yil ichida maktab va bogʻchalar taqchilligini bartaraf eta olamiz», — dedi Toshkent hokimi.

Bundan tashqari, hokimiyat yangi maktablarda xoʻjalik xizmati koʻrsatish va ovqatlanishni tashkil etishni autsorsingga topshirishni taklif qilmoqda. Yana bir taklif — Estoniya va Finlyandiyadan mutaxassislarni jalb qilish va qurilayotgan 12 ta maktabda taʼlim jarayonini boshqarishni ularga topshirishdir.

Kelgusida, Umurzoqovning soʻzlariga koʻra, bunday modelni boshqa davlat maktablariga ham tatbiq etish koʻzda tutilmoqda.

Oy boshida Toshkentda 12 ta zamonaviy maktab qurilishi boshlandi. Loyiha BI GROUP kompaniyasi bilan hamkorlikda amalga oshirilmoqda. Keyingi oʻquv yili boshigacha 18 mingta yangi oʻquvchi oʻrni paydo boʻlishi kerak. Qoʻshimcha ravishda 16 ta zamonaviy bogʻcha qurish loyihasi ishlab chiqilgan.