Yevropaning eng kuchli 5 ta razvedka xizmati: roʻyxatda kimlar bor?

**Yevropaning Eng Kuchli 5 Razvedka Xizmati: Kimlar Roʻyxatda?**

L’Express nashri tomonidan e’lon qilingan Yevropa razvedka xizmatlari reytingi 25 mamlakatdan jalb qilingan 60 nafar maxsus xizmat mutaxassisi tomonidan tuzildi. Uch oy davom etgan ushbu tadqiqotda 17 nafar amaldagi yoki yaqinda lavozimini tark etgan maxsus xizmatlar rahbarlari, shuningdek, AQSH Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) va Isroilning “Mossad” razvedka xizmati vakillari ishtirok etdi.

Har bir ekspert o‘zining eng yaxshi beshta razvedka xizmatini tanlab, ularga ball berdi (1-o‘rin — 5 ball, 5-o‘rin — 1 ball). Baholashda samaradorlik va ishonchlilik asosiy mezon bo‘ldi. Xususan, Rossiya, Xitoy va Eron rahbariyatida agentlar tarmog‘ining mavjudligi, qo‘poruvchilik va maxfiy operatsiyalarni o‘tkazish salohiyati, sun’iy yo‘ldosh, kiber hamda radioelektron razvedka imkoniyatlari, shuningdek, ittifoqchilar bilan ma’lumotlarni sizib chiqish xavfisiz almashish inobatga olindi.

**Yevropaning Eng Kuchli Razvedka Xizmatlari**

1. **Buyuk Britaniyaning MI6 xizmati (251 ball)** katta farq bilan birinchi o‘rinni egalladi. U yuqori lavozimli shaxslarni maxfiy manba sifatida yollash va ular bilan uzoq yillar davomida ishonchli aloqalarni saqlab qolgani bilan e’tirof etildi. Bu, ayniqsa, Rossiya, Xitoy, Turkiya va Erondagi faoliyatida yaqqol namoyon bo‘lgani qayd etildi.

2. **Fransiyaning DGSE razvedka xizmati (169 ball)** ikkinchi o‘rinni egalladi. U agentura razvedkasidan tortib, xorijda maxfiy operatsiyalar o‘tkazishga ixtisoslashgan ”Harakatlar xizmati”gacha bo‘lgan keng imkoniyatlari bilan ajralib turgani ta’kidlandi.

3. **Niderlandiyaning AIVD va MIVD razvedka xizmatlari (97 ball)** uchinchi o‘rinni qo‘lga kiritdi. Mutaxassislar ularni sarflangan resurs va erishilgan natija nisbati bo‘yicha eng samarali xizmatlardan biri deb baholadi. Bunga razvedkaning Stuxnet virusi bilan bog‘liq operatsiyadagi ishtiroki hamda Cozy Bear xakerlar guruhini fosh etgani misol sifatida keltirildi.

4. **Ukrainaning Xavfsizlik xizmati (SBU) va Mudofaa vazirligi Bosh razvedka boshqarmasi (GUR) (77 ball)** kutilmaganda to‘rtinchi o‘rinni egalladi. Mutaxassislar ularning innovatsion yondashuvi, texnologik topqirligi va xavfli operatsiyalarni amalga oshirishga tayyorligini yuqori baholadi. Jumladan, Rossiyaning strategik aviatsiyasiga zarba berish va Moskvadagi harbiylarni yo‘q qilish bo‘yicha amaliyotlar tilga olindi. Biroq Ukraina hali ham hamkor davlatlarning to‘liq ishonchini qozona olmagani qayd etildi.

5. **Germaniyaning BND xizmati (62 ball)** beshinchi o‘rinni egalladi. Mutaxassislar uni tahlil va prognoz qilish borasida kuchli deb baholagan bo‘lsa-da, tezkor operatsiyalarni amalga oshirish salohiyati zaifligini tanqid qildi.

**Yevropaning Eng Zaif Razvedka Xizmatlari**

Reytingning quyi pog‘onasidan **Avstriya (3 ball)** o‘rin oldi. Bunga Rossiya agentlari mamlakat tizimiga kirib borgani haqidagi uzoq yillik shubhalar sabab bo‘ldi. Aynan shu shubha Avstriyani bir muddat Yevropa razvedka xizmatlari hamkorlik tarmog‘i — Bern klubi faoliyatidan ham chetlashtirgandi.

Shuningdek, **Latviya razvedka xizmatlari (1 ball)** ham eng past baholanganlardan biri bo‘ldi. Ekspertlar ularni Boltiqbo‘yi davlatlari orasida Rossiya ta’siriga eng zaif xizmat deb hisoblaydi. Irlandiya, Lyuksemburg, Malta va Kipr esa tor ixtisoslashuv yoki tizimli muammolar sabab reytingga umuman kiritilmagan.

Ekspertlar va sobiq agentlar **Vengriya, Bolgariya** hamda **Slovakiya** razvedka xizmatlarini ham keskin tanqid qildi. Ularning fikricha, Viktor Orban davrida Vengriya razvedka ma’lumotlari almashinuvida ishonchsiz hamkor sifatida qaralgan, shuningdek, maxsus xizmatlardan siyosiy maqsadlarda foydalanilgani qayd etildi. Bolgariya elitalari esa Moskva ta’siriga o‘ta zaif deb baholandi.

So‘rov ishtirokchilari deyarli bir ovozdan Slovakiya maxsus xizmatini reytingning mutlaq autsayderi deb atadi. U nepotizm, xodimlar malakasining pastligi va Rossiya bilan aloqalari uchun tanqid qilindi.