O‘zbekiston tashqi savdo aylanmasi $41 mlrdga yetdi

**O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 41 milliard dollarga yetdi, import o‘sishi eksport pasayishini qopladi**

Toshkent, O‘zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistonning 2026-yil yanvar-iyun oylaridagi tashqi savdo aylanmasi 41 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 2,8 milliard dollarga yoki 7,4 foizga ko‘pdir. Bu haqda O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi hisobotida maʼlum qilindi.

Tashqi savdo aylanmasining o‘sishi import hajmining oshishi hisobiga ro‘y berdi, eksport esa pasayishni ko‘rsatdi. Import 25,1 milliard dollarga yetib, yillik hisobda 21 foizga oshdi. Eksport esa 8,8 foizga kamayib, 15,9 milliard dollarni tashkil etdi. Natijada, tashqi savdoning manfiy saldosi bir yil avvalgi 3,4 milliard dollardan 9,3 milliard dollargacha ko‘paydi.

**Oltinsiz eksport qariyb uchdan birga oshdi**

Eksportning umumiy pasayishiga asosiy sabab monetar bo‘lmagan oltin eksportining sezilarli darajada qisqarishi bo‘ldi. Oltin eksporti qiymati 6,5 milliard dollardan 1,5 milliard dollarga tushdi, uning eksport tarkibidagi ulushi esa 37,3 foizdan 9,5 foizga kamaydi. Oltin hisobga olinmaganda, tovarlar eksporti, aksincha, 28,7 foizga oshib, 8,2 milliard dollarga yetdi.

Eksport tovarlari tarkibida sanoat tovarlarining ulushi 15,2 foizni, turli tayyor buyumlar 8,6 foizni, oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar 8,3 foizni, kimyo mahsulotlari esa 8,1 foizni tashkil etdi. Sanoat tovarlari eksporti 22,8 foizga oshib, 2,4 milliard dollarga yetdi. Uning eng yirik toifalarini to‘qimachilik iplari va tayyor mahsulotlar (975,9 million dollar) hamda rangli metallar (882 million dollar) tashkil etdi. Turli tayyor buyumlar eksporti qariyb ikki barobar oshib, 1,36 milliard dollarga yetdi, kiyim-kechak eksporti esa 31,4 foizga oshib, 629,9 million dollarni tashkil qildi. Kimyo mahsulotlari eksporti asosan noorganik kimyoviy moddalar hisobiga o‘sib, 1,28 milliard dollarga yetdi, ularning qiymati 789,1 million dollar bo‘lgan.

Oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar eksporti 9 foizga oshib, 1,32 milliard dollarga yetdi. Vazirlik meva-sabzavot mahsulotlari eksporti o‘sganini ham alohida qayd etdi. Birinchi yarim yillikda 1 086,7 ming tonna meva va sabzavot 872,9 million dollarga eksport qilindi. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 3 foiz ko‘p. Ushbu mahsulotlar tarkibida piyoz, karam, sabzi va sarimsoq eksporti hajmi oshgan bo‘lsa, gilos va o‘rik eksporti qisqargan.

To‘qimachilik mahsulotlari eksporti ham sezilarli darajada o‘sdi. U 24,1 foizga oshib, 1,6 milliard dollarga yetdi va mamlakat tovar eksportining 10,1 foizini tashkil qildi. Uning asosiy qismini tayyor to‘qimachilik mahsulotlari (52,6 foiz) va ip (31,1 foiz) tashkil etdi.

Xizmatlar eksporti eng yuqori surʼatlarda o‘sdi. U 35,7 foizga oshib, 6,2 milliard dollarga yetdi va mamlakat umumiy eksportining 39,1 foizini taʼminladi. Xizmatlar eksportining asosiy qismini turistik safarlar (52,9 foiz) va transport xizmatlari (31,6 foiz) tashkil etdi. Keyingi o‘rinlarda telekommunikatsiya va axborot xizmatlari (8,8 foiz) hamda boshqa biznes xizmatlari (3 foiz) qayd etildi.

**Import deyarli barcha toifalarda oshdi**

Tovarlar va xizmatlar importi 21 foizga oshib, 25,1 milliard dollarga yetdi. Tovarlar importi 4 milliard dollarga ko‘payib, 22,2 milliard dollarni tashkil etgan bo‘lsa, xizmatlar importi 12,3 foizga oshib, 3 milliard dollarga yetdi.

Import tarkibida mashinalar va transport uskunalari ustunlik qiladi. Ularning ulushi 32,8 foiz yoki 8,25 milliard dollarni tashkil etdi, o‘sish 25,1 foiz bo‘ldi. Ushbu toifada avtomobil importi eng yuqori o‘sishni ko‘rsatdi: uning hajmi 31,7 foizga oshib, 2 milliard dollarga yetdi. Bunda yengil avtomobillar importi 84,5 foizga ko‘paydi. Elektr energiyasi ishlab chiqarish uskunalari importi 56 foizga, telekommunikatsiya apparatlari importi esa qariyb ikki barobarga oshdi.

Sanoat tovarlarining importdagi ulushi 14,8 foizni yoki 3,73 milliard dollarni tashkil etdi. Bu yerda eng yirik tovar guruhi cho‘yan va po‘lat bo‘lib, uning qiymati 1,48 milliard dollarga teng bo‘ldi. Kimyo mahsulotlari importi 12,1 foiz yoki 3 milliard dollarni tashkil qildi. Uning eng katta qismini 966,4 million dollar bilan tibbiy va farmatsevtika mahsulotlari tashkil etdi. Oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar importi 44,2 foizga oshib, 2,82 milliard dollarga yetdi. Jumladan, don mahsulotlari importi 67,3 foizga oshib, 761,1 million dollarni tashkil qildi.

Benzin importi eng sezilarli o‘sishlardan birini qayd etdi — 78,5 foizga oshib, 409,5 million dollarga yetdi. Dizel yoqilg‘isi importi esa, aksincha, 11,1 foizga qisqardi.

Xizmatlar importi tarkibida ham turistik safarlar (43,8 foiz) va transport xizmatlari (27,5 foiz) ulush bilan yetakchilik qildi.

**Xitoy va Rossiya asosiy savdo hamkorlari bo‘lib qolmoqda**

Qo‘mita maʼlumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston dunyoning 195 dan ortiq mamlakati bilan savdo aloqalarini amalga oshirmoqda. Tovar aylanmasining umumiy hajmi bo‘yicha mamlakatning eng yirik hamkori Xitoy bo‘lib qolmoqda — uning ulushi 23,1 foiz. Keyingi o‘rinda 17,1 foiz ulush bilan Rossiya turadi. Ro‘yxatda keyingi o‘rinlarni Qozog‘iston (6,8 foiz), Turkiya (3,4 foiz) va Afg‘oniston (2,6 foiz) egallagan. Afg‘oniston bilan tovar aylanmasi bir yilda qariyb 1,5 barobar oshib, 1,08 milliard dollarga yetdi.

Eksportda Rossiya 14,9 foiz ulush bilan yetakchilik qilmoqda. Keyingi o‘rinlarda Xitoy (9 foiz), Afg‘oniston (6,1 foiz), Qozog‘iston va Fransiya (4,5 foizdan), Gonkong (3,4 foiz) hamda Turkiya (3,3 foiz) qayd etilgan. Ushbu mamlakatlarga birgalikda O‘zbekiston eksportining yarmidan ko‘pi to‘g‘ri keladi. Gonkongga eksport hajmi sakkiz barobardan ko‘proq oshib, 72 million dollardan 594,7 million dollarga yetdi.

Importda esa vaziyat boshqacha. Birinchi o‘rinda 32 foiz ulush bilan Xitoy, keyin Rossiya (18,5 foiz), Qozog‘iston (8,2 foiz), Koreya Respublikasi (3,6 foiz), Turkiya (3,5 foiz), Germaniya (2,1 foiz) va Hindiston (2 foiz) ulush bilan turadi. Ushbu yetti mamlakatdan import qilinayotgan tovarlar va xizmatlar O‘zbekistonga kiritilayotgan umumiy import hajmining 70 foizdan ortig‘ini taʼminlamoqda.