Meksikada a’lo natijalar sabab 58 ming abituriyent universitetga qayta imtihon topshiradi

**Meksikada 58 Ming Abituriyent Universitetga Qayta Imtihon Topshiradi: G‘ayritabiiy Natijalar va Ko‘chirish Shubhalari Sabab**

Meksikaning eng yirik va nufuzli oliy ta’lim muassasasi – Meksika Milliy Avtonom Universiteti (UNAM) qariyb 58 ming abituriyentning kirish imtihonlarini qayta topshirishini ma’lum qildi. Bu qaror imtihon natijalarining g‘ayritabiiy darajada yuqori chiqqani va ommaviy ko‘chirish holatlari yuzasidan paydo bo‘lgan shubhalar tufayli qabul qilindi. Bu haqda The Guardian nashri xabar berdi.

Universitet ilk bor to‘liq onlayn shaklda o‘tkazilgan imtihonlardan so‘ng muammoga duch keldi va minglab natijalarni bekor qilishga majbur bo‘ldi. Endilikda testlar an’anaviy tarzda, shaxsan ishtirok etish orqali o‘tkaziladi.

“Ilm-fan va ma’rifat maskani bo‘lmish UNAM o‘z xatolarini tan olishni va ularni tuzatishni biladi. Mas’uliyatdan qochish yo‘q, biz shunga mos ravishda ish tutyapmiz”, – dedi universitet rektori Leonardo Lomeli.

**Natijalardagi Keskin O‘zgarishlar**

Shu yozning boshida 160 mingga yaqin abituriyent kirish imtihonini topshirgan edi. Onlayn testda abituriyentlarni kuzatish uchun sun’iy intellektga asoslangan vebkamera, ovoz va yuzni tanish tizimlaridan foydalanilgan bo‘lsa-da, bu tekshiruvlar ko‘chirmakashlikning oldini ololmadi.

Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2021–2025-yillar oralig‘ida abituriyentlarning atigi 3,5 foizi 120 balldan 100 va undan yuqori ball olgan edi. Bu yil esa bu ko‘rsatkich 16 foizga yetdi. 110 va undan yuqori ball olganlar ulushi esa 0,9 foizdan 5,5 foizgacha, ya’ni 6 baravarga oshdi.

Mintaqadagi eng nufuzli yo‘nalishlardan biri bo‘lgan tibbiyot yo‘nalishi abituriyentlarining qariyb 30 foizi 100 va undan yuqori ball to‘pladi. 2025-yilda bu ko‘rsatkich bor-yo‘g‘i 9 foizni tashkil etgan edi.

**Mamlakat Miqyosidagi Reaksiya**

Bu holat mamlakatda katta g‘alva va shov-shuvga sabab bo‘ldi. Mamlakat prezidenti Klaudiya Sheynbaum holatga Bosh prokuratura aralashishi mumkinligiga ishora qildi.

“Yordam har doim beriladi. Lekin har qanday holatda ham jinoyat sodir etilgan bo‘lsa, bu prokuratura ko‘rib chiqadigan masala”, – dedi prezident.

3-avgust kuni UNAM’ning yuzlab abituriyentlari nazorat imtihoniga qarshi poytaxt Mexikoda norozilik namoyishiga chiqdi va shahar janubidagi asosiy yo‘llarni to‘sib qo‘ydi.

“O‘z kuchi bilan halol kirgan va endi qayta imtihon topshiradigan abituriyentlardan uzr so‘rayman. Biroq barcha uchun tenglik va adolatni ta’minlash juda muhim”, – dedi universitet rektori Lomeli.

**Onlayn Imtihonlarning Maqsadi va Muammolari**

Imtihonlarni onlayn o‘tkazishdan maqsad abituriyentlarga qulaylik yaratish edi. Ilgari talabalar yuzlab kilometr uzoqlikdagi shtatlardan poytaxt Mexikoga kelishga majbur bo‘lardi.

Universitetga kirish imtihonlari mamlakatda juda raqobatli hisoblanadi. Bu yil 150 mingdan ortiq abituriyent 21 962 ta o‘rin uchun bellashdi. Natijalar rasman e’lon qilinishidan oldin universitet shaxsni soxtalashtirish, tashqi yordam va sun’iy intellektdan foydalanish holatlarini aniqladi. Shu sababli testlarning 2 foizi (3174 ta imtihon) bekor qilindi.

Natijalarni o‘rgangan texnik mutaxassis New York Times (NYT) nashriga ma’lum qilishicha, imtihonlarning qariyb yarmida (75 mingta testda) g‘irromlik aralashgan bo‘lishi mumkin. Bunda sun’iy intellektdan foydalanilgan bo‘lishi ehtimoli bor. Shu bilan birga may va iyun oylarida imtihon davom etayotgan vaqtda test savollari tarqab ketgan hamda internetda sotilgandi.

**Jinoyat Ishi va Qabul Jarayonining To‘xtatilishi**

UNAM iyul oyida ushbu qoidabuzarliklar bo‘yicha jinoyat ishi qo‘zg‘atishni so‘rab murojaat qildi. Rasmiylar abituriyentlar va ularning oilalariga noqonuniy xizmat ko‘rsatgan shaxslar yoki kompaniyalarni surishtiradi.

Ushbu holat sabab muassasa qabul jarayonini to‘xtatdi va test topshirgan 158 712 nafar yoshlarning taqdirini hal qilish uchun texnik qo‘mita tuzdi. Bu universitetning 115 yillik zamonaviy tarixida kuzatilmagan holatdir. Shuningdek, Lomeli yangi talabalar uchun o‘quv yili rejalashtirilganidek 10-avgustda emas, 31-avgustda boshlanishini e’lon qildi. Avvalroq Xitoyda sobiq qorovul 8-urinishda nufuzli universitet talabasi bo‘lgani haqida xabar berilgandi.