Ёшларга таклиф қила оладиган энг яхши нарсамиз нафақа эмас, балки иш ўрнидир, дейди канцлер

**Ёшларга таклиф қила оладиган энг яхши нарсамиз нафақа эмас, балки иш ўрнидир, дейди канцлер**

Канцлер Буюк Британиянинг нафақалар бўйича харажатлари ўсиб боришига йўл қўйиш ва шу билан бирга ёшларга имкониятлар бермасликдан огоҳлантирди.

Жон Хили Лейбористлар партиясининг Ливерпулдаги йиллик конференциясида ижтимоий таъминот харажатларини қисқартириш «шунчаки иқтисодий зарурат эмас, балки маънавий бурч» эканини айтди.

«Ёш йигит-қизга таклиф қила оладиган энг яхши нарсамиз нафақа тўлови эмас, балки касбий таълим ва иш ҳақига эга бўлган биринчи иш ўрнидир», деди у.

У Англиядаги мэрлар учун Маҳаллий шогирдлик хизмати (Local Apprenticeships Service) кенгайтирилишини эълон қилиб, бу ёшлар учун яна минглаб шогирдлик ўринларини яратишини айтди.

Хилининг нутқи келаси ойдаги Бюджет олдидан давлат харажатларини қисқартириш ёки солиқларни ошириш орқали ҳукуматнинг қарз олиш харажатларини камайтириш борасида босимга учраётган бир пайтда янгради.

Бозорларни тинчлантириш учун у ҳукуматнинг барча ваъдалари «фискал интизом қоясига қурилишини» ҳамда у ва Бош вазир Энди Бернем «фискал қоидаларга риоя қилишда ҳамфикр» эканини айтди.

Фискал қоидалар — бу ҳукуматнинг харажатлар ва солиқ қарорларини бошқариш учун ўз зиммасига олган чекловларидир.

Бюджет «оилалар ва корхоналарга бир оз нафас ростлаш имконини беради», деди канцлер.

У шунингдек, «90-йилларда Янги Лейбористларда бўлган маблағлар ҳозир шунчаки мавжуд эмаслигини» тан олди.

Хили Консерваторлар партиясининг ҳокимиятдаги йилларини Буюк Британиянинг Ички ишлар вазирлиги, Мудофаа вазирлиги ва Адлия вазирлигига ажратилган умумий маблағдан кўра қарзларни тўлашга кўпроқ пул сарфлашига сабабчи деб айблади.

Бунга жавобан, Ториларнинг соядаги канцлери Эндрю Гриффит «лейборист депутатлар назоратдан чиқиб кетган ижтимоий таъминот харажатларини қисқартиришни ҳеч қачон қўллаб-қувватламаслигини» ва «Лейбористлар билан агар ишласангиз — доим кўпроқ солиқ, ишламасангиз — кўпроқ нафақа тўланишини» айтди.

Хили ёшларни «рақамли технологиялар даврида туғилган, ўта ақлли, изланувчан, интилувчан, жасур» деб таърифлаб, улар «хавф остидаги авлоддан умид авлодига» айланиши мумкинлигини таъкидлади.

Бироқ у таълим олмаётган, ишламаётган ёки касб ўрганмаётган бир миллион ёшларни (Neets деб аталади) тилга олиб, нафақалар «тузоқ» эмас, балки ишга ўтиш кўприги бўлишини таъминлаш зарурлигини айтди.

«Тобора ўсиб бораётган нафақа харажатларига ва даромад таклиф қилиб, келажак таклиф қилмайдиган тизимга йўл қўйиш прогрессив ёндашув эмас», деди у.

Маҳаллий шогирдлик хизмати дастлаб кам сонли ҳудудларда синов тариқасида режалаштирилган эди, аммо энди у истаган ҳар қандай инглиз мэри учун очиқ бўлади, деди у.

Ғазначилик маълумотларига кўра, 2027 йилнинг мартидан бошлаб бутун Англия бўйлаб жорий этиладиган ушбу дастур доирасида маҳаллий гуруҳлар ёшларни иш берувчилар, жумладан, илгари ҳеч қачон шогирд олмаган кичик корхоналар билан боғлайди.

Вазирликнинг маълум қилишича, Меҳнат ва пенсия вазирлиги тизимидаги тежамкорлик ҳисобидан «тўлиқ молиялаштирилган» ушбу дастурга қўшимча 100 миллион фунт стерлинг ажратилмоқда.

Хили мэрлар ушбу дастурни амалга ошириш ваколатига эга бўлишини айтди, чунки «улар қайси фирмалар ишга қабул қилаётганини, қайси коллежлар таълим бераётганини, қайси ҳудудлар эътибордан четда қолганини яхши билишади».

Ушбу эълон яқин ҳафталарда собиқ вазир Алан Милберннинг Буюк Британиядаги 16 ёшдан 24 ёшгача бўлган ҳар саккиз кишидан бирини ташкил этувчи Neets (ўқимайдиган ва ишламайдиган ёшлар) муаммосини ҳал қилиш бўйича тавсияларни ўз ичига олган йирик ҳисоботининг якуний қисми кутилаётган бир пайтда чиқди.

Хили бу ёшлар «ҳисобдан чиқарилган, умид узилган» бўлганини ва Лейбористлар ҳукумати бу муаммони ҳал қилишини айтди.

Фискал тадқиқотлар институти таҳлил маркази директори Ҳелен Миллер Би-би-сига фақат фискал қоидаларга риоя қилишнинг ўзи қарзни камайтириш учун етарли бўлмаслигини, чунки бу «аслида қарзни эртага камайтириш ҳақидаги ваъда» эканини айтди.

Унинг сўзларига кўра, нафақа харажатларини қисқартириш, жумладан, айрим тоифадаги одамларни қўллаб-қувватлашни тўхтатиш давлат қарзини тезроқ камайтиришнинг бир йўли бўлиши мумкин.

Нутқининг бошқа қисмида Хили мамлакатни қайта индустриаллаштириш ваъдасини такрорлади ва Rolls Royce компанияси Дерби, Бристол, Глазго ва Ротеремдаги Британия заводларига яна 300 миллион фунт стерлинг сармоя киритишини айтди.

У шунингдек, сунъий интеллект даврида ишчиларнинг малакасини оширишга ёрдам бериш учун 1998 йилда ташкил этилган ва торилар томонидан бекор қилинган Англиядаги Иттифоқ таълим жамғармасини (Union Learning Fund) қайта тиклаётганини маълум қилди. Бунинг қандай молиялаштирилиши дастлаб ноаниқ эди.