“Йўловчилар оқимига боғлиқ”. Масъуллар — Тошкентда автобуслар интервали ва тунги рейслар ҳақида

“Йўловчилар оқимига боғлиқ”. Масъуллар — Тошкентда автобуслар интервали ва тунги рейслар ҳақида

2026-йил охиригача “Тошшаҳартрансхизмат” томонидан 200 та электробус, хусусий тадбиркорлар томонидан эса 100 та автобус олиб келиш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда 16-октабр куни Контент тайёрлаш марказида Транспорт вазирлиги раҳбарияти иштирокида ўтказилган матбуот анжуманида айтилди, дея хабар бермоқда Газета мухбири.

Транспорт вазирининг биринчи ўринбосари Маманбий Омаровнинг сўзларига кўра, сўнгги йилларда автобуслар орасидаги вақт оралиғини қисқартиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. 2022-йилда янги тизим жорий этилганда интервални ўртача 13 дақиқа атрофида ушлаб туришга ҳаракат қилинган бўлса, ҳозир бу кўрсаткич 8−10 дақиқагача туширилган.

“Айрим йўналишларда интервал 12−14 дақиқа, баъзиларида эса 6−8 дақиқани ташкил этиши мумкин. Ўртача кўрсаткич 8−10 дақиқага етди. Аввалги даврдаги 20−30 дақиқа автобус кутиш ҳолатларидан воз кечдик”, — дейди у.

Омаровнинг айтишича, интервал йўналишнинг умумий масофаси ва унга ажратилган автобуслар сонидан келиб чиқиб белгиланади. Автобуслар сони эса йўловчилар оқимига боғлиқ. Тошкентдаги 170 та йўналиш орасида 15−16 дақиқалик интервалга эга йўналишлар ҳам бор.

Миракбар Икромовнинг таъкидлашича, ҳозир айрим йўналишларнинг ҳаракат жадвали қайта кўриб чиқилмоқда. Хусусан, эрталабки тиғиз пайтларда автобуслар орасидаги 8−10 дақиқалик интервални сақлаб қолиш, йўловчилар оқими камайгач эса уни 15 дақиқагача узайтириш имконияти ўрганилмоқда.

“Тиғиз вақт ўтганидан кейин интервални 15 дақиқагача узайтириш орқали автобусларнинг ҳаракат вақтини яна ярим соатга чўзиш имконияти яратилади”, — дейди Икромов.

Унинг айтишича, бундай тажриба ҳозир учта йўналишда синовдан ўтказилмоқда. Йўловчилар оқими камайган соатларда автобусларнинг кунлик юриш масофасидан самаралироқ фойдаланиш ҳисобига уларнинг қатнов вақтини 30−40 дақиқага узайтириш мумкин.

Маманбий Омаров интервални белгиловчи омиллардан бири мавжуд транспорт воситаларининг ёши ва техник ҳолати эканини таъкидлади. “Тошшаҳартрансхизмат” тасарруфида турли йилларда ишлаб чиқарилган Мерседес-Бенз, Исузу ва МАН автобуслари билан бирга сўнгги йилларда олиб келинган Ютонг, Кинг Лонг ва Фотон автобуслари ҳам бор. Эски автобусларда носозлик юзага келиши ҳаракат жадвалига таъсир қилиши мумкин.

Унинг айтишича, аввалги йилларда автобуслардаги жойлардан кўпроқ йўловчи ташиш ҳолатлари кузатилган. Ҳозир эса автобуслардаги кунлик йўловчилар сони 1,5 миллионга етган. Шу боис эскирган транспорт воситаларини янгилаш ва техник носозликлар туфайли юзага келадиган кечикишларни камайтириш муҳим ҳисобланади.

Омаровнинг қайд этишича, автобусларнинг хизмат муддати ва техник ҳолати улардан фойдаланиш самарадорлигига таъсир қилади. Янги транспорт воситаларининг келиши эса йўналишлардаги носозликлар сонини камайтиришга ёрдам бериши кутилмоқда.

Унинг таъкидлашича, йўллардаги тирбандликлар ва йўл-транспорт ҳодисалари ҳам автобусларнинг кечикишига сабаб бўлади. Айрим ҳолларда бир бекатга бир вақтда икки-учта автобус келиб қолиши ҳам шу билан боғлиқ. Омаровнинг тушунтиришича, биринчи автобус кечиккан тақдирда, кейинги автобус уни кутиб турмайди, балки ўз жадвали бўйича ҳаракатланишда давом этади. Акс ҳолда, кечикиш кейинги қатновларга ҳам таъсир қилиб, йўловчиларнинг узоқ кутишига олиб келиши мумкин.

“Автобусларнинг ҳаракати ГПС орқали кузатиб борилади. Мониторинг маркази ходимлари йўналишлардаги вазиятни назорат қилади. Автобус тўхтаб қолса, ташувчи билан боғланиб, сабаби аниқланади. Носозлик юзага келганда эса гараждан захира автобуси чиқарилиши керак”, — дейди у.

Унга кўра, ташувчилар фаолияти автобуснинг белгиланган вақтда етиб келиши, тозалиги ва ҳайдовчининг белгиланган формада бўлиши каби сифат кўрсаткичлари асосида баҳоланади. Талаблар бажарилмаган ҳолларда, ташувчига давлат томонидан тўланадиган маблағдан ушлаб қолиниши мумкин.

Тошкент шаҳрида 2025-йил охиригача тунги автобусларнинг биринчи йўналиши иш бошлаши ваъда қилинганига қарамай, бу ҳали йўлга қўйилгани йўқ.

Миракбар Икромовнинг маълум қилишича, тунги қатновларни ташкил этиш режалаштирилган, ҳозир бу борада тадбиркорларнинг таклифлари ўрганилмоқда. Шунингдек, бундай йўналишларнинг техник-иқтисодий асослари ишлаб чиқилмоқда.

“Тунги йўналишлар аеропорт, вокзал ва ташкил этилаётган 24/7 фаолият юритувчи кўчаларни қамраб олиши, ушбу ҳудудларда мунтазам қатновни таъминлаши керак”, — дейди у.

Бошқарма бошлиғининг қайд этишича, “Тошшаҳартрансхизмат” томонидан 164 та йўналишга хизмат кўрсатилади. Хусусий ташувчиларни жалб этиш бўйича ҳам ишлар олиб борилмоқда: 2022-йилда уларга битта йўналиш берилган бўлса, ҳозирда олтита йўналиш хусусий тадбиркорлар томонидан бошқарилмоқда.

Икромовнинг таъкидлашича, хусусий ташувчиларни жалб этишда брутто-шартномалар тизими муҳим аҳамиятга эга. Унда ташувчига бажарилган хизмат ҳажми учун олдиндан белгиланган тариф асосида ҳақ тўланади. Бу тизим тадбиркорлар учун йўналишларга хизмат кўрсатишни жозибадорроқ қилмоқда.

Тунги автобуслар бўйича ташувчини аниқлаш, йўналишларни белгилаш ва уларнинг иқтисодий асосларини ҳисоблаш ишлари якунлангач, лойиҳани амалга ошириш режалаштирилган. Бироқ у тунги қатновлар қачон бошланиши бўйича аниқ санани айтмади.

Миракбар Икромовнинг сўзларига кўра, пойтахтда ҳозирги эҳтиёжни қоплаш учун 500 та автобус зарур. Бундан ташқари, яна 500 та автобус сотиб олиш режалаштирилмоқда.

“Тошшаҳартрансхизмат” томонидан 2027-йил бошига қадар 200 та электробус харид қилиш бўйича техник-иқтисодий асос ишлаб чиқилган. Ҳозир бу таклиф Транспорт вазирлигининг илмий кенгашида муҳокама қилинмоқда. Икромовнинг айтишича, электробусларга қўйиладиган талаблар алоҳида ўрганилмоқда.

Транспорт вазирининг биринчи ўринбосари Маманбий Омаров ҳам Тошкентга шу йил ёки 2027-йилнинг биринчи чорагида 200 та янги электробус олиб келиш режаси борлигини айтди.

Икромовнинг таъкидлашича, хусусий ташувчиларни жалб этиш орқали ҳам автобуслар сонини кўпайтириш кўзда тутилган. Йил охиригача хусусий тадбиркорлар томонидан яна 100 та автобус олиб келиниши режалаштирилган. Улар, асосан, Тошкент шаҳрини Тошкент вилояти билан боғлайдиган йўналишларда ҳаракатланиши кутилмоқда.

“Ҳозир пойтахтда бир миллионга яқин автомобил ҳаракатланаётган бўлса, Тошкент вилоятидан ҳар куни кириб-чиқадиган автомобиллар сони 400 мингга яқин. Бу асосий кўчаларимизга тушаётган юкни оширади”, — дейди Икромов.

Унинг таъкидлашича, транспорт оқимини камайтириш ва агломерация ҳудудларини жамоат транспорти билан қамраб олиш мақсадида яна 13 та йўналиш очиш режалаштирилган. Янги автобуслар келиши билан бу йўналишлар босқичма-босқич ишга туширилади.

Бундан ташқари, Россия, Қозоғистон ва Хитой компаниялари Тошкентда автобуслар олиб келиб, йўловчиларга хизмат кўрсатишга қизиқиш билдирган. Ҳозир уларнинг таклифлари ўрганилмоқда. Бошқарма бошлиғининг фикрича, келгусида “Тошшаҳартрансхизмат”га рақобатдош бўладиган яна бир йирик ташувчи пайдо бўлиши мумкин.