Йўл киранинг қимматлашиши, шов-шувли тайинловлар ва Чорвоқдаги фожиа – ҳафта янгиликлари

**Йўл ҳақининг ошиши, шов-шувли кадрлар қарорлари ва Чорвоқдаги фожиа — ҳафтанинг бош янгиликлари**

1 октябрдан бошлаб электрон тўлов амалга оширилганда бир марталик йўл ҳақини 1 700 сўмдан 2 500 сўмгача — яъни бирданига 47 фоизга ошириш таклиф этилмоқда. Бунда нақд пул билан тўлаш тарифи 3 000 сўм даражасида қолади, транспорт карталари эгалари учун эса янада мослашувчан тизим жорий этилиши кутилмоқда: бошқа транспортга ўтишдаги чегирмалар, лимитсиз тарифлар ва қатновлар пакетлари. Масалан, автобусда юрганда биринчи қатнов 2 500 сўм, иккинчиси — 1 500 сўм бўлади, бир соат ичидаги кейинги барча қатновлар эса бепул бўлади. Ҳозирча бу фақат жамоатчилик муҳокамасига қўйилган қарор лойиҳасидир.

Энди одамларнинг дам олишига халақит берадиган шовқин учун аниқ вақт чегаралари белгиланди.

Иш кунларида соат 23:00 дан 07:00 гача, дам олиш ва байрам кунларида эса 22:00 дан 09:00 гача шовқин солиш тақиқланади. Чекловлар нафақат баланд мусиқага, балки қурилиш ишлари, техника ва транспортга ҳам тегишли. Қоидабузарлик учун жарималар назарда тутилган, агар соғлиққа зарар етказилган бўлса, компенсацияни суд орқали талаб қилиш мумкин. Қонун расмий эълон қилинганидан кейин уч ой ўтгач кучга киради. Шундай қилиб, тунги таъмирлаш ишлари ва шовқинли базмлар энди нафақат қўшниларнинг шикоятлари билан якунланиши мумкин.

Учинчи синф ўқувчиси, унинг сўзларига кўра, металл билакузукни ютишга мажбур қилинганидан кейин шифохонага ётқизилди.

Воқеа Тошкентдаги 151-сонли мактабда юз берган. Бола дарсга қайтган ва яна икки кун машғулотларга қатнаган, шу сабабли катталар содир бўлган воқеадан дарҳол хабар топмаган. Кейинчалик шифокорлар ичак шикастланишини аниқлаб, оғир операция ўтказишди ва ичакнинг қарийб беш сантиметрини олиб ташлашди.

Болага айнан ким зарар етказгани ҳозирча номаълум. Аммо бу воқеанинг ўзи, агар бола бу ҳақда дарҳол гапирмаса, мактабда таҳқирлашни (буллингни) пайқаш қанчалик қийинлигини кўрсатади. Шу боис бу ерда шунчаки айбдорларни топиш кифоя эмас — катталар содир бўлган воқеадан нега вақтлироқ хабар топмаганини ва бу каби ҳолатлар қайтарилмаслиги учун нима қилиш кераклигини тушуниш муҳимдир.

Сиз, эҳтимол, ушбу фожиа ҳақида аллақачон ўқигандирсиз: Чорвоқ сув омборида бир-бирини қутқармоқчи бўлган ота ва унинг икки ўғли ҳалок бўлди.

2 сентябрь куни оила катерда дам олаётган эди. Кичик ўғил сувга қутқарув нимчасисиз тушган, унинг оёғи тортишиб қолиб, чўка бошлаган. Ота уни қутқаришга ташланган, сўнгра сувга катта ўғил ҳам сакраган — якунда ҳеч кимни қутқариб қолишнинг иложи бўлмаган. Кичик ўғилнинг жасади 9 сентябрь куни, яна бир кундан кейин эса катта ўғил ва отанинг жасадлари топилган.

Қидирув операцияси якунланди, бироқ бу воқеа сув ҳавзаларидаги хавфсизлик масаласини яна кун тартибига олиб чиқмоқда. Критик вазиятда яқин инсонни зарур кўникмалар ва ҳимоя воситаларисиз қутқаришга уриниш янада каттароқ фожиага олиб келиши мумкин. ФВВ хавфсизлик қоидаларига риоя қилишга ва сувга қутқарув нимчасисиз тушмасликка чақиради.

Фарғона вилоятида давлат лавозимини сотишга уринишди — Учкўприк тумани ҳокими лавозими учун 210 минг доллар талаб қилинди.

Ҳуқуқбузар ўзини ҳакамлик суди судьясининг ёрдамчиси деб таништириб, масалани «юқори лавозимлардаги танишлари» орқали ҳал қилиб беришни ваъда қилган. Иш бутун суммани топширишгача бориб етмади: у 100 минг доллар олаётган вақтда қўлга олинди.

Жиноят иши қўзғатилган, тергов ҳаракатлари давом этмоқда. Бу воқеа деярли карикатурадек туюлади, аммо сумманинг ўзи баъзилар давлат лавозимига эга бўлишни қанчалик юқори баҳолашга тайёрлигини кўрсатади — ҳатто ваъда бошиданоқ сохта бўлган бўлса ҳам.

Ўзбекистонда бир аёл тўрт йилдан бери давлатнинг электрон тизимларига ўзининг тирик эканлигини исботлашга мажбур бўлмоқда.

Туғруқхонадаги хатоликдан сўнг унинг ЖШШИР (ПИНФЛ) рақами вафот этган гўдакнинг маълумотларига боғланиб қолган. Кейинчалик ҳужжатлар тузатилган, бироқ Face ID ва MyGov тизимларида Бибимарям Холбўтаева ҳамон вафот этган деб ҳисобланмоқда — ҳатто кредит расмийлаштиришга уринганда тизим уни тан олишдан амалда бош тортган.

Парадокс шундаки, қоғозда муаммо ҳал қилинган, аммо инсоннинг рақамли версияси ўз қоидалари бўйича яшашда давом этган. Расмийлар техник хатони тан олиб, чоралар кўрилаётганини маълум қилишди, бироқ бу воқеа рақамлаштиришнинг энг заиф томонини кўрсатди: хатони киритиш тез амалга оширилиши мумкин, аммо уни фуқаронинг ўзи учун тузатиш — бутунлай бошқа масала.

Якунда аёл давлатга ўзининг тириклигини исботлашга мажбур бўлмоқда, ваҳоланки айнан давлат тизимининг ўзи қачонлардир бунинг тескарисини қарор қилган эди.

Шавкат Мирзиёевнинг Сербияга илк давлат ташрифи нафақат протокол нуқтаи назаридан эътиборли бўлди: Тошкент ва Белград муносабатларни янги босқичга олиб чиқди.

Музокаралар якунида мамлакатлар стратегик шериклик тўғрисида эълон қилишди ва меҳнат миграцияси ҳамда эркин савдодан тортиб транспорт, энергетика, фармацевтика ва рақамлаштиришгача бўлган бутун бир келишувлар пакетини имзолашди. Ташриф рамзлари ҳам кам бўлмади: Белград кўчаларидан бирига «Тошкент» номи берилади, Мирзиёевнинг ўзи эса Сербиянинг олий давлат мукофоти билан тақдирланди.

Дипломатик ишоралар ортида тўлиқ амалий манфаат кўриниб турибди. Сербия Ўзбекистон учун Европадаги қўшимча шерикка айланиши мумкин, транспорт ва Оралиқ коридор соҳасидаги ҳамкорлик эса савдо йўналишларини кенгайтириш учун имкониятлар очади. Эндиликда ушбу келишувлар янги қўшма лойиҳалар ва янада яқинроқ иқтисодий ҳамкорлик учун асос яратади.

Президент фармони билан Саида Мирзиёевага яна бир муҳим вазифа — Тошкент халқаро молия марказини ишга туширишни мувофиқлаштириш юкланди.

У Президент Администрацияси раҳбари лавозимини сақлаб қолган ҳолда, марказ кенгашининг бошқарувчиси ва бош котиби этиб тайинланди. Унинг вазифаларига давлат органларини мувофиқлаштириш, инвесторлар ва халқаро шериклар билан ишлаш, шунингдек, кадрлар бўйича қарорлар қабул қилиш киради.

Президентнинг собиқ матбуот котиби ва Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги раҳбари Асаджон Хўжаев Рақамли технологиялар вазирлигида янги лавозимга эга бўлди.

У вазирнинг комплаенс ва ички антикоррупцион назорат бўйича ўринбосари этиб тайинланди. Унинг тажрибасида — телекоммуникация соҳасида, Президент матбуот хизматида, Миллий кутубхонада, АОКА ва давлат назорати тизимида ишлаш бор. Эндиликда ушбу тажриба Рақамли технологиялар вазирлиги ичида қўлланилади, бу ерда Хўжаев ички стандартларга риоя этилиши ва антикоррупцион назорат учун жавобгар бўлади.

Президент Администрациясида тузилмавий қайта қуриш давом этмоқда: Пўлат Бобожонов кадрлар масалалари бўйича маслаҳатчи ўринбосари лавозимидан озод этилди.

Президентнинг кадрлар масалалари бўйича маслаҳатчиси лавозими ва тегишли бўлинма оптималлаштириш доирасида тугатилди. Функцияларнинг бир қисми энди бошқа тузилмалар, жумладан, Комплаенс хизмати ҳамда вакиллик органлари, ННТ ва ёшлар масалалари бўйича бўлинма ўртасида тақсимланади.

Расмий равишда ўзгаришлар Администрация иш самарадорлигини ошириш билан изоҳланмоқда.

Миграция агентлиги атрофидаги шов-шувли можаролар раҳбариятнинг ўзгариши билан якунланди: Беҳзод Мусаев лавозимини тарк этди, агентликка эса Ўзбекистоннинг Япониядаги собиқ элчиси Муҳсинхўжа Абдураҳмонов раҳбар бўлди.

Истеъфодан олдин агентлик атрофида кўплаб воқеалар тўпланиб қолган эди — ишчиларни Жанубий Кореяга юборишда қарийб 90 миллион долларлик коррупцион схемадан тортиб, қимматбаҳо совғалар ва ишламаган ходимларга тўловлар амалга оширилгани ҳақидаги айбловларгача. Мигрантлар учун иш берувчини ўзгартирганлик учун 2000 долларлик жарималар алоҳида резонанс уйғотди.

Эътиборлиси, Мусаевнинг кетиши эълон қилинганидан атиги бир соат ўтгач, ушбу жарималар шартномадан чиқариб ташланди. Агентликнинг собиқ раҳбарининг ўзи ҳозирча расман эълон қилинган янги тайинловни олгани йўқ.

Мусаев фаолияти давомида солиқ қўмитасини бошқаришга, бош вазир ўринбосари бўлиб ишлашга ва иккита вазирликка раҳбарлик қилишга улгурган эди. Энди унинг кетиши жавоблардан кўра кўпроқ саволларни қолдирмоқда.

Ўзбекистон маҳаллалари уюшмасига Сирдарё вилоятининг собиқ ҳокими Ғофуржон Мирзаев раҳбар бўлди.

Қонунчилик палатаси депутатлари унинг Бош вазир ўринбосари — Уюшма раиси лавозимига тайинланишини маъқулладилар. Бунгача Мирзаев Президентнинг кадрлар сиёсати бўйича маслаҳатчиси бўлиб ишлаган. У тузилма ташкил этилган пайтдан бошлаб унга раҳбарлик қилиб келган Қаҳрамон Қуронбоевнинг ўрнини эгаллади.

Раҳбарнинг ўзгариши Уюшманинг шаклланиш босқичидан янада амалий ишга ўтишини англатиши мумкин. Энди янги раҳбар бевосита маҳаллаларга қандай ўзгаришлар киритиши қизиқ.

Ўзбекистоннинг Сиэтлдаги бош консули Аҳрор Бурхонов мамлакатга АҚШнинг ғарбий соҳилида нега янги дипломатик ваколатхона керак бўлганини тушунтириб берди.

Kun.uz билан суҳбатда дипломат консуллик очилганда маълум бўлишича, минтақада сўров ўтказилган ўн нафар аҳолидан тўққизтаси Ўзбекистон ҳақида деярли ҳеч нарса билмаслигини таъкидлади. Шу боис асосий вазифалардан бири — мамлакат ҳақида сўзлаб бериш ва шу билан бирга унинг фуқаролари манфаатларини ҳимоя қилишдир. Сиэтл минтақанинг иқтисодий салоҳияти туфайли ҳам танланган: бу ерда Microsoft, Amazon, Google ва бошқа йирик компаниялар ишлайди. Консуллик бирданига тўртта штатга хизмат кўрсатади ва аллақачон сунъий интеллект, робототехника, ишлаб чиқариш ва ўзбек маҳсулотлари экспорти соҳасида алоқаларни ривожлантирмоқда.

Марказий Осиёнинг бешта давлати ядро хавфсизлиги атрофида кескинлик кучайиб бораётган бир пайтда минтақани ядро қуролидан холи ҳудуд сифатида сақлаб қолиш тарафдори бўлиб чиқди.

Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон ТИВ раҳбарлари Семипалатинск шартномасига содиқликларини тасдиқладилар ва ядровий қуролсизланишни ҳамда синовларни тақиқлашни тезлаштиришга чақирдилар.

Минтақа учун бу жуда муҳим: Семипалатинск полигонида 456 та ядровий синов ўтказилган бўлиб, уларнинг оқибатлари 1,5 миллиондан ортиқ кишига таъсир қилган. Бугунги кунда Марказий Осиё Шимолий ярим шардаги ягона ядросиз минтақа бўлиб қолмоқда.

Халқаро кескинлик фонида бешта давлатнинг позицияси алоҳида долзарблик касб этмоқда. Савол фақат шундаки, бундай чақириқлар глобал ядровий қуролсизланиш сиёсатига қанчалик таъсир кўрсата олади.

Гулистонда, ҳужжатларга кўра, иш ҳақи олган, аммо ишга умуман чиқмаган ходимлар аниқланди.

Шаҳар ободонлаштириш бошқармасининг масъул шахслари фуқароларни лавозимларга расмийлаштириб, уларга иш ҳақи ёзишган, сўнгра бу пулларни ўзлаштиришган. Бюджетга етказилган умумий зарар қарийб 1 млрд сўмни ташкил этди.

Мазкур ҳолат юзасидан талон-торож қилиш моддаси бўйича жиноят иши қўзғатилган, ҳозирда тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда. Схема жуда таниш: бюджет маблағлари шаҳарни ободонлаштиришга эмас, балки фақат қоғозда мавжуд бўлган одамларга сарфланган.

Чирчиқда бир неча соат ичида учта ўта чала туғилган чақалоқ вафот этди, оила ва шифокорларнинг талқинлари эса сезиларли даражада фарқ қилмоқда.

Уч эгизак 26-ҳафтада дунёга келган: болаларнинг вазни 780, 490 ва 620 граммни ташкил этган. Қариндошлар ускуналар етишмаслиги ва аёлни ихтисослаштирилган марказга юбориш зарурлиги ҳақида гапиришмоқда. Шифокорларнинг таъкидлашича, барча зарур нарсалар бўлган, бироқ болаларни ўта чала туғилганлик даражаси туфайли қутқариб қолишнинг иложи бўлмаган.

Шу билан бирга, бундай чақалоқларнинг «яшаб кетиш имконияти йўқ» деган даъво жуда қатъий кўринади: улардан иккитаси тирик туғилиш мезонларига жавоб берган, Соғлиқни сақлаш вазирлиги эса ўта паст вазнли болаларнинг яшаб кетиш кўрсаткичи ошаётганини маълум қилмоқда.

Даволаш бўйича ҳужжатларни тақдим эта олишмаган, шу сабабли асосий савол очиқ қолмоқда: болаларни қутқариш учун барча имкониятлардан фойдаланилганмиди?

Қўштепа тумани туман туғруқхонасида фожиали воқеа юз берди: икки нафар ҳамшира пичоқланди, улардан бири ҳалок бўлди.

Дастлабки маълумотларга кўра, бир аёл ҳамшираларни хонага қамаб қўйиб, уларга пичоқ билан ҳужум қилган. Гумонланувчи қўлга олинган, қасддан одам ўлдириш моддаси бўйича жиноят иши қўзғатилган. Ҳужум сабаблари ҳозирча ошкор этилмаяпти.

Ҳужумнинг айнан тиббиёт муассасасида, ходимлар ўзларини хавфсиз ҳис қилишлари керак бўлган жойда содир бўлгани алоҳида хавотир уйғотади. Энди тергов нафақат мотивни, балки ушбу фожиага олиб келган барча ҳолатларни аниқлаши керак.