"Етарлича узоқ эмас" - АҚШлик ота-оналар ва ўсмирлар Метаънинг ёш фойдаланувчилар учун янги чекловлари ҳақида

## "Етарли эмас": АҚШлик ота-оналар ва о'смирлар Мета компаниясининг янги ёшлар чекловларига муносабат билдиришди

Хюстон, Техас штатидан икки қизнинг онаси Элизабет Карднер учун Мета компаниясининг яқинда э'лон қилган о'смирларнинг о'з платформаларидан қандай фойдаланиши мумкинлиги ҳақидаги чекловлари ижтимоий тармоқларнинг потенциал хавфлари ҳақида хабардорликнинг ошганидан далолат беради. Бироқ, у ББСга бу чоралар узоқ муддатли фойда келтириши эҳтимолдан йироқ эканлигини айтди. "Бу уйда бир нечта тортишувларни олдини олади, аммо етарли эмас", деди у.

Бу ҳафта Мета о'з платформаларида, жумладан, Инстаграм, Фасебоок ва ВҳацАппда янги чекловларни э'лон қилди. Ушбу о'згаришлар ижтимоий тармоқларнинг болаларга та'сири бо'йича суд жараёнида АҚШ штатлари билан эришилган 18 миллиард долларлик (13,25 миллиард фунт стерлинг) келишувнинг бир қисмидир. Компания ҳар куни икки соатлик вақт чегарасини жорий этиш, постга қанча лайк босиш кераклигини яшириш, видеоларда автоматик ижро этишни о'чириш, мактаб вақтида пуш-билдиришномаларни о'чириш ва экстремал бо'яниш филтрларини тақиқлаш мажбуриятини олди. Бундан ташқари, Мета ёшни текшириш жараёни ва ота-она назоратига о'згартиришлар киритилишини э'лон қилди ва ушбу чораларнинг амалга оширилиши ва сақланишини та'минлаш учун мустақил аудитор тайинлашга рози бо'лди.

АҚШ бо'йлаб ко'плаб ота-оналар бу чекловларни фойдали деб билишса-да, шубҳалар сақланиб қолмоқда. ББС билан суҳбатлашганлар о'зларини тузоққа тушиб қолгандек ҳис қилишларини - фарзандларини ижтимоий тармоқлардан бутунлай узиб қо'ёлмаганликларини, шунингдек, уларни келтириб чиқарадиган зарарлардан ҳимоя қила олмаганликларини та'кидладилар. Улар ушбу янги қоидаларнинг ҳақиқий та'сирини ко'ришни кутмоқдалар.

Карднернинг 14 ёшли қизи Пейж чекловлар "ко'проқ реал ҳаёт сценарийларини" ривожлантиришга ва ижтимоий тармоқларда ҳукмронлик қиладиган "сохта контент"ни камайтиришга ишонади. У ҳам, синглиси ҳам яшириниш каби сонларни ҳисоблаш ва филтрларни чеклашни ма'қуллашади. Бироқ, Пейж бу яхшиланишларни вақтинчалик деб билади, "чунки сун'ий интеллект ривожланмоқда". У шундай деди: "Одамлар сохта филтрларга эга бо'лишнинг янги усулларини топадилар ва видеолари ёки расмларининг айрим қисмларини тузатадилар. Шунинг учун, менимча, одамлар бунинг учун янги усулларни топиш учун бошқа ресурслардан фойдаланмагунча бу ёрдам беради". Карднер қизларини ижтимоий тармоқлардан бутунлай тақиқлаш уларнинг тенгдошлари томонидан четлаштирилишига олиб келишини та'кидлади. "Агар шундай қилсангиз, ла'нати бо'лади, агар қилмасангиз, ла'нати бо'лади", деди у. "Менимча, бунда ҳеч қандай ютуқ ё'қ."

Массачусец штатининг Бостон шаҳри яқинида яшовчи икки о'смирнинг яна бир онаси Андриа Росе ББСга о'зини ҳимоясиз ҳис қилаётганини айтди. "Фарзандларимни, Фасебоок ва Инстаграмни қанчалик ҳимоя қилсам ҳам - улар кириб келишмоқда ва том ма'нода уларни хоналаридан чиқариб юборишмоқда", деди у. Мета о'згаришларини "ажойиб" деб атаганига қарамай, Росе улар асосий муаммони то'лиқ ҳал қилишига ишонмайди. "Улар гиёҳванд моддаларни чеклашга ҳаракат қилмоқдалар, лекин улар гиёҳванд моддаларни назорат қилишмаяпти", деб та'кидлади у. "Улар ҳали ҳам курашмоқдалар." Росе шунингдек, унинг уйқусини ё'қотадиган ижтимоий тармоқлар билан бог'лиқ о'з курашини ҳам та'кидлади. "Мен о'рганиб қолганман", деб тан олди у. "Хо'ш, сизнингча, бола билан нима бо'лади?"

Келишув чоршанба куни Мета эгаси Марк Цукербергнинг гувоҳлик бериши кутилган узоқ кутилган суд жараёнида э'лон қилинди. Келишувда айбни тан олиш ко'рсатилмаган. Дастлаб 2023-йилда АҚШнинг 29 штати томонидан қо'зг'атилган суд да'восида Мета о'з платформаларини қасддан о'зига қарам қилиб яратганлиги ва хавфларни ното'г'ри талқин қилгани да'во қилинган. Шунингдек, у компанияни болаларнинг шахсий ма'лумотларини то'плаш бо'йича федерал қонунни бузганликда айблади. Бу ҳафта э'лон қилинган келишув 48 штат, Колумбия округи ва АҚШнинг учта ҳудудини қамраб олди.

Ко'плаб тадқиқотлар шуни ко'рсатдики, ижтимоий тармоқлар руҳий саломатликка, айниқса болалар учун зарарли. О'тган йили ББС тергови болалар ижтимоий тармоқ платформаларида безорилик, о'з жонига қасд қилиш ва қурол-ярог' билан бог'лиқ контентга дучор бо'лишаётганини аниқлади. Роуз учун Метанинг келишув то'лови "муаммога бир нечта долларлик купюраларни ташлашга о'хшайди", чунки компаниянинг катта даромади ва пандемия даврида саноат болалардан сезиларли даражада фойда ко'рганига ишониши ҳисобга олинса.

Лонг-Айленддаги то'рт о'г'илнинг онаси Жоание Сторй Метанинг э'лонининг яна бир жиҳати: унинг бошқа платформалар билан бог'лиқ шартлари ҳақида хавотир билдирди. Компания келишувнинг 5 миллиард долларини ушлаб қолади ва уни фақат ЁуТубе, ТикТок ва бошқа платформалар шунга о'хшаш келишувлар тузган тақдирдагина чиқаради. Мета шунингдек, агар бошқа платформалар ҳам шунга о'хшаш чекловларни жорий қилса, вақт чегарасини бир соатгача қисқартиришини айтди. Сторй буни "майда" деб та'рифлади. "Бу худди: 'Биласизми, бизда бузилган нарсани тузатиш имконияти бор, лекин биз уни фақат ярмида тузатамиз', дейиш билан баробар", деб изоҳ берди у.

Шунга қарамай, Сторй янги қоидаларни "яхши назорат" деб билади. У икки о'г'ли тасодифан Мета бо'лмаган платформада очиқ контентга дуч келганида назоратнинг ё'қлиги оқибатларини ко'рганини айтиб берди. Бир о'г'ил то'рт йилдан бери терапияда, деб о'ртоқлашди у. "Бу деярли зо'равонликка о'хшайди", деди Сторй.

Чикаго чеккасида яшовчи уч фарзанднинг отаси Марк СуХу ижтимоий тармоқлар ва смартфонлар узвий бог'лиқ ва иккаласи ҳам ёшлар учун зарарли деб ҳисоблайди. У ота-оналар фарзандларига саккизинчи синфни тугатмагунча, одатда ко'пчилик о'рта мактабни тугатган ва 13 ёки 14 ёшда бо'лганида смартфон бермасликка ва'да берадиган "Ваит Унтил 8тҳ" ташкилотининг а'зоси. СуХу аксарият ота-оналар фарзандларига о'зларини четлаштирилгандек ҳис қилишларининг олдини олиш учун смартфон беришни хоҳлашларини та'кидлади. "Ва бизнинг хабаримиз жуда аниқ: Биз уларни четда қолдиришни истаймиз. Биз уларни ижтимоий тармоқларнинг барча салбий та'сиридан четда қолдиришни истаймиз", деди у. СооҲоо потенциал зарарларни бартараф этиш учун компанияларга таяниш о'рнига, ко'проқ ота-оналарнинг смартфонлар ва'дасини имзолашини қо'ллаб-қувватлайди. "Умумий муаммо умумий ечимни талаб қилади", дея хулоса қилди у.