Япония жаҳон даражасидаги тадбирлари билан машҳур, аммо Осиё ўйинлари тартибсиз ўтди
Меҳмонхоналардаги тартибсизликлар, транспортдаги кўнгилсизликлар ва дипломатик хатоликлар эътиборни ташкилотчиларга ҳамда ўйинларни ўтказиш учун ёлланган компанияга қаратди.
Япония дунё даражасидаги тадбирлар билан кенг тан олинган, бироқ Осиё ўйинлари хаосга айланди
Олимпиададан тортиб Токиодаги ҳар йиллик видеоўйинлар конвенциясигача, Япония йирик халқаро тадбирларни ўтказишда бой тажрибага эга. Аммо Нагоя ва кенгроқ Аити префектурасида бўлиб ўтган бу йилги Осиё ўйинларига муаммолар соя солди.
Дипломатик хатолар, транспорт соҳасидаги чалкашликлар ва жойлаштириш бўйича тартибсизликлар юз берди. Тармоқдаги шарҳлар бўлимида баъзилар буни "тарихдаги энг ёмон Ўйинлар" деб аташди ва "толиқ суриштирув ўтказиш"ни талаб қилишди.
Осака университетида йирик спорт тадбирларини тадқиқ қилувчи профессор Козо Томияманинг айтишича, ташкилотчилар кутилмаган вазиятларга басаб кел олишмаган.
"Агар бу муаммолар Япониянинг спорт тадбирларини бошқариш қобилиятига бўлган халқаро ишончга путур етказса, улар келажакда Япониянинг халқаро мусобақаларни жалб қилиш имкониятига ҳам таъсир қилиши мумкин", — деб огоҳлантирди у.
Ўйинлар бош директори ўринбосари Такааки Оми ташкилотчилар турли кутилмаган муаммоларга дуч келишганини тан олди, аммо улар фикр-мулоҳазаларни тинглаб, яхшиланишлар киритишганини айтди.
Турнир бошланмасидан олдин ҳам иштирокчилар хоналар етишмаслиги ва турар жойларнинг ёмонлигидан шикоят қилишаётган эди.
Маблағни тежаш мақсадида ташкилотчилар анъанавий спортчилар қишлоғини қурмасликка қарор қилишди ва бунинг ўрнига иштирокчиларни Нагоя бўйлаб меҳмонхоналар ва контейнер турдаги турар жойларга жойлаштиришди. Кореянинг баскетбол бўйича юқори лавозимли расмийси контейнерларда қолган новча спортчилар "каравотларда оёқларини узатиб ётишда" қийинчиликка дуч келишаётганини айтди.
Иштирокчилар сонининг сўнгги дақиқаларда ортиши шаҳар сиғимига шунчалик босим ўтказдики, камчиликни тўлдириш учун 1 500 та каютага эга Италия круиз кемаси олиб келинди.
Ташкилий қўмита дастлаб "мезбон шаҳар контрактига мувофиқ" 15 000 нафаргача делегация аъзолари учун турар жой ташкил қилган эди, деди Оми Би-би-сига. Аммо қўшимча спорт турлари қўшилганидан сўнг бу кўрсаткич 2 000 тага ортиб, 17 000 тага етди.
Ташкилотчилар аввалига кечикиб келганларни жойлаштириш учун "шунчаки ҳеч қандай жой йўқлигини" айтишди ва уларга турар жойни ўзлари ҳал қилишни тавсия этишди — кейинчалик бу қарордан қайтиб, Осиё Олимпия кенгаши билан биргаликда барча "17 000 дан ортиқ" меҳмонлар "Ўйинларга мос турар жой" билан таъминланиши ҳақида қўшма баёнот беришди.
Ташкилотчилар анъанавий спортчилар қишлоғини қурмасликни маъқул кўришгани сабабли, баъзи иштирокчиларни жойлаштириш учун контейнер блокларидан фойдаланилди
Бу қийинчиликларнинг бошланиши эди, холос.
Ўйинлар давомида спортчилар автобусларда нотўғри спорт иншоотларига олиб борилди, Жанубий Корея эркаклар хоккей жамоаси учун эса Шимолий Корея гимни чалинди. Эркаклар ўртасидаги футбол бўйича олтин медаль топшириш маросимида Жанубий Корея байроғи тўғри кўтарилмади. Тайвань спорт вазирига ҳам байроқ кўтариш тадбирида қатнашиш вақтинча тақиқланди.
Ўйинларнинг сўнгги кунларида кўнгиллилар ёпилиш маросимига бепул таклиф қилинган электрон почта хабарини олишди. Аммо кейинчалик ташкилотчи бепул чипталар режаси ҳали кўриб чиқилаётгани ва тасдиқланмаганини айтди.
Омининг айтишича, иштирокчилар сони бўйича Париж Олимпиадасидан каттароқ бўлган ушбу тадбирдаги қатор кўнгилсизликлар баъзи делегациялар учун катта ноқулайликлар туғдирган.
"Бу миқёсдаги тадбирга мезбонлик қилиш ва уни бошқариш биз учун катта синов бўлди ва ҳар бир кун қатор кутилмаган муаммолар ва қийинчиликларни ҳал қилишни талаб этди", — деди у.
"Ўйинлар давомида биз иншоотлардан амалда фойдаланаётган спортчиларнинг фикр-мулоҳазаларини ҳам диққат билан тингладик ва зарур яхшиланишлар ҳамда чора-тадбирлар билан тезкор муносабат билдирдик."
Ташкилотчилар катта қийинчиликларни тан олишди ва баъзи делегациялар спортчиларига ноқулайликлар туғдирилганини айтишди
Муаммолар пайдо бўлиши биланоқ, маҳаллий ОАВ спорт иншоотлари операциялари учун масъул бўлган компанияни: Франциянинг GL Events компаниясининг Япониядаги шўъба корхонасини айблай бошлашди.
GL Events компанияси Японияда спорт тадбирларини муваффақиятли ўтказиш бўйича бой тажрибага эга бўлган, аммо жиноий тендер суиистеъмоллиги бўйича айбловдан сўнг четлатилган Dentsu Group реклама гигантини ортда қолдириб, 63 миллиард иеналик (306 миллион фунт стерлинг; 405 миллион доллар) контрактни қўлга киритган эди.
Манбанинг Киодо ахборот агентлигига маълум қилишича, GL Events рақобатчи етказиб берувчиларга қараганда "сезиларли даражада арзонроқ" бўлган.
Ўтган ҳафтада Токио Симбун газетаси компанияни ходимларни ёллаш харажатларини кескин қисқартирганликда айблади, бунинг оқибатида юзага келган муаммоларни ҳал қилиш учун тажрибали ходимлар жуда кам қолган. Газетанинг таъкидлашича, ёлланган ишчилар тегишлича ўқитилмаган.
Аммо ташкилотчи Такааки Оми GL Events "халқаро спорт тадбирларида, жумладан Париж Олимпия ўйинларида тажрибага эга" эканини таъкидлади.
"Биз мусобақалар бошлангунга қадар зарур мусобақа муҳити яратилган деб ҳисоблаймиз, жумладан GL Events билан атрофлича муҳокамалар ва мувофиқлаштириш ишлари олиб борилди", — деди у Би-би-сига.
Профессор Томияма GL Events "халқаро мусобақаларда етарли тажрибага эга эмас эди, деб оддийгина хулоса қилиш" тўғри эмас деб ҳисоблашини айтди. Унинг фикрича, муаммо компанияга юкланган масъулият кўлами "ҳаддан ташқари кенг" эканидан келиб чиққан.
"Шунингдек, бу очиқ тендер эмас, балки музокаралар йўли билан тузилган контракт бўлгани учун ташкилотчилар пудратчининг имкониятларини баҳолашда фойдаланган меъёрларни, шунингдек, контракт тузилгандан сўнг пудратчини қандай назорат қилишганини ўрганиш муҳим", — дея қўшимча қилди Томияма.
GL Events Би-би-сининг шарҳ бериш ҳақидаги такрорий сўровларига жавоб бермади.
Кўнгиллиларга ёпилиш маросимида бепул қатнашишлари мумкинлиги айтилган эди, кейинчалик ташкилотчи бу қарор тасдиқланмаганини билдирди
Ўйинлар давомида ташкилотчиларнинг пайдо бўлган ҳар бир янги муаммони ҳал қилишга шошилинч уринишларини кузатиш дунёнинг Япониядаги йирик тадбирдан кутган нарсасидан жуда йироқ эди.
Бу улар намойиш этишни умид қилган "омотенаши" руҳидан — Япониянинг самимий меҳмондўстлиги, деярли санъат даражасидаги тушунчасидан жуда йироқ эди.
Мутасаддилар охир-оқибат ушбу делегацияга таъсир қилган қатор кўнгилсизликлар учун Жанубий Кореяга расмий кечирим хати юборишларига тўғри келди.
Шунга қарамай, Осиё Олимпия кенгаши бош директори Ҳусайн ал-Мусаллам Ўйинларда сузиш, оғир атлетика ва ўқ отиш бўйича ўрнатилган 54 та янги дунё рекордини муваффақият далили сифатида кўрсатди.
"Бу ютуқ ташкилий қўмита спортчилар учун яратган энг яхши шароитларсиз мумкин бўлмас эди", — деди у. "Спортчилар яхши ухламаса, юқори натижа кўрсата олмайди, спортчилар яхши транспортга эга бўлмаса, юқори натижа кўрсата олмайди."
Ўйинлар якунланган бўлса-да, муаммолар тугагани йўқ.
Давом этаётган Пара-ўйинларда ҳам муаммолар давом этди, у ерда учта тадбирда нотўғри давлат гимнлари чалинди. Нагоя мэри ва айни пайтда Ўйинлар ташкилий қўмитаси раҳбари ўринбосари Ичиро Хиросава буни "қабул қилиб бўлмайдиган" ҳолат деб атади ва кечирим сўради.
Профессор Томияма ташкилотчилар ўтган бир неча ҳафтадан хулоса чиқаришади ва келажакда яхшироқ спорт тадбирларини ўтказишади, деб умид қилади.