Хитойнинг робототехника гиганти Унитрее фонд бозорида дебют қилди

Хитойнинг робототехника соҳасидаги етакчи компанияси Унитрее чоршанба куни Шанхай фонд бозорида ажойиб дебютини о'тказди, унинг аксиялари 600% дан ошди. Дунёдаги энг йирик гуманоид роботлар ишлаб чиқарувчиси сифатида танилган компаниянинг аксиялари кутилган дастлабки оммавий таклиф (ИПО) да 1100 юан (120,60 фунт стерлинг; 163,12 доллар) дан очилди, бу таклиф нархи 150,8 юандан сезиларли даражада ошиб кетди.

Технологияга ё'налтирилган Стар Маркетдаги ушбу ро'йхат, ко'пинча Хитойнинг Насдақ деб аталади, Пекиннинг маҳаллий робототехника саноатини ривожлантириш бо'йича улкан стратегияси учун муҳим лаҳзани ифодалайди. Ушбу воқеа АҚШ ва Хитой о'ртасидаги роботлар ва уларни бошқарадиган сун'ий интеллект (АИ) моделлари бозорида ҳукмронлик қилиш учун глобал рақобат шароитида содир бо'лмоқда.

Автоматлаштирилган саноат ускуналари ва ақлли чангютгичлар аллақачон фабрикаларда, омборларда ва уйларда кенг тарқалган бо'лса-да, гуманоид робототехника сектори энди катта инвестицияларни жалб қилмоқда. Тесла, БЙД ва Амазон каби йирик корпорациялар одатда одамлар томонидан бажариладиган вазифаларни бажариш учун мо'лжалланган икки оёқли машиналарни фаол равишда ишлаб чиқмоқдалар.

2016-йилда ташкил этилган Унитрее робототехника саноатида етакчига айланди ва сенсорлар ва автоматлаштирилган қо'ллардан тортиб то'рт оёқли ва одамга о'хшаш машиналаргача бо'лган турли хил маҳсулотларни таклиф этади. Бир неча йиллар давомида компания АҚШ ишлаб чиқарувчилари учун кучли рақобатчи бо'либ, о'хшаш хусусиятларга эга роботларни янада арзон нархларда тақдим этди.

Хитойнинг шарқий Ханчжоу шаҳрида жойлашган Унитрее Пекиннинг илг'ор технологияларда етакчилик қилиш истагида муҳим рол о'йнайди. Бу минтақада давлатнинг катта миқдордаги инвестицияларидан фойда ко'рган робототехника фирмаларининг "олтин кластер зонаси" жойлашган. Давлатга қарашли Чина Даилй газетасининг хабар беришича, ушбу қо'ллаб-қувватлаш 2020 ва 2024-йиллар оралиг'ида Хитой робототехника фирмалари сонининг уч баравардан ко'проқ ошишига ҳисса қо'шди.

Батҳ университети доценти Фей Қин та'кидлаганидек, роботлар, шунингдек, Хитойнинг қариб бораётган аҳолиси келтириб чиқарадиган муаммоларга потенциал ечим сифатида қаралади, бу эса иқтисодиётнинг жисмоний жиҳатдан талабчан ишлаб чиқариш базаси учун ищилар етишмаслигига олиб келиши тахмин қилинмоқда. Қин Пекин робототехника соҳасини илг'ор технологиялар етакчилигига интилишда "стратегик устуворлик" деб билишини та'кидлаб, заводларда, касалхоналарда ва эҳтимол уйларда "сун'ий интеллект экрандан чиқиб, иқтисодиётга кирадиган жой роботлардир" деб та'кидлади.

Сингапур Миллий Университети тадқиқотчиси Ҳаролд Соҳнинг та'кидлашича, АҚШ роботлари ко'пинча фойдаланувчиларга қулайроқ дастурий та'минотга эга бо'лса-да, хитойлик ишлаб чиқарувчилар томонидан таклиф қилинадиган арзон нархларни э'тиборсиз қолдириш қийин. Масалан, Унитрее'нинг робот итлари 2700 доллардан бошланади, бу Бостон Дйнамисс'нинг то'рт оёқли қурилмаси Спот учун тахминан 70 000 долларлик нарх ёрлиг'ининг бир қисми. Соҳ "Улар Унитрее'нинг ба'зи итлари анча кичик бо'лгани учун улар билан таққосланмаса ҳам, нарх катта фарқ" эканлигини аниқлади.

Унитрее 2023-йилда гуманоид роботларни сотишни бошлади, унинг 13 500 долларлик болалар о'лчамидаги Г1 модели кейинги йили сотувга чиқарилди. Аксинча, АҚШнинг йирик рақобатчилари, жумладан, Элон Мускнинг Тесла, ҳали ҳам рақобатчи маҳсулотларни етказиб беришни бошламаган.

Г1 ва бошқа Унитрее роботлари фирманинг ИПОсидан олдинги кенг қамровли маркетинг кампаниясининг марказида бо'лди. Бу ҳафта Унитрее машиналари Пекинда бо'либ о'тадиган 2026-йилги Бутунжаҳон гуманоид робот о'йинларида иштирок этмоқда, бу тадбирда юзлаб жамоалар югуриш, футбол, қутиларни очиш ва кутубхона китобларини саралаш каби машг'улотларда иштирок этадилар. Бу йил бошида Унитрее'нинг Г1 роботлари Хитойнинг Баҳорги Фестивали Гала тадбирида жанг сан'ати намойиши билан жамоатчилик ва тадқиқотчиларнинг э'тиборини тортди. Робототехника бо'йича тадқиқотчи Девид Хсу феврал ойида давлат телевидениесида намойиш этилган тадбирда роботлар "саҳнада жонли равишда, илгари ҳеч қачон ко'рмаган тарзда то'лиқ ҳаракатларни" намойиш этганини ва бу "саноатнинг юксалишини" ко'рсатганини та'кидлади.

Ба'зи мутахассислар Унитрее'нинг бозордаги дебютини тез ривожланаётган гуманоид робототехника секторига инвесторларнинг қизиқиши ко'рсаткичи сифатида ко'ришади. РобоСтратегй инвестиция фирмасидан Жек Пирсоннинг та'кидлашича, ро'йхат жамоатчиликка гуманоид робототехника компаниясига инвестиция қилиш учун ноёб имконият яратади ва бошқа ишлаб чиқарувчилар учун эталон о'рнатиши мумкин. Пирсон шунингдек, ро'йхатни Хитой робототехника саноати учун "бурилиш нуқтаси" сифатида та'кидлаб, Унитрее компаниясининг АҚШнинг чет элда ишлаб чиқарилган робот импортига чекловлар қо'йганига қарамай муваффақиятини та'кидлади.

Унитрее компаниясининг ИПОси унинг кичикроқ хитойлик рақиби УБТеч Роботисс Гонконг фонд бозорида ро'йхатга олинганидан деярли уч йил о'тгач содир бо'лди. Жорий йилнинг июл ойида УБТеч Хитой давлат оммавий ахборот воситаларида "фойдаланувчиларга ҳиссий қо'ллаб-қувватлаш ва кундалик мулоқотни таклиф қилувчи ҳамроҳ сифатида яратилган ҳақиқий о'лчамдаги, гиперреалистик гуманоид робот" деб та'рифланган нарсани тақдим этиш орқали глобал э'тиборни тортди. Лежу Роботисс ва АгиБот каби ко'проқ робот ишлаб чиқарувчилари келгуси ойларда УБТеч ва Унитрее'дан кейин фонд бозори ро'йхатларини чиқариши кутилмоқда.

Бироқ, бу саноат оптимизми ба'зи мутахассисларнинг саноат ва тижорат қо'лланмаларидан ташқарида роботларга бо'лган талабга бо'лган шубҳалари билан юмшатилди. Соҳ роботларнинг уйларда самарали ишлаши учун ҳали ҳам йиллар керак, деб ҳисоблайди ва ишлаб чиқувчилар батарея қувватининг узоқроқ ишлаши, махфийлик ҳимояси ва ишончлилик каби муаммоларни ҳал қилишлари кераклигини та'кидлайди. У дастлабки бозор фабрикалар ва касалхоналар каби муҳитларда ишлатиладиган роботлар бо'лишини тахмин қилмоқда.

Роботлар ва сун'ий интеллект АҚШ-Хитой рақобатининг со'нгги баҳсли нуқтасига айланди, иккала давлат ҳам уларни стратегик муҳим саноат деб билади. Июл ойида АҚШ президенти Доналд Трамп ма'мурияти миллий хавфсизлик ва АҚШ ишлаб чиқаришини ҳимоя қилиш билан бог'лиқ муаммоларни келтириб, Хитойда ишлаб чиқарилган янги гуманоид ва то'рт оёқли роботларни тақиқлашни э'лон қилди. Пекин бу да'вони рад этиб, Вашингтонни савдо масалаларини "сиёсатлаштиришда" айблади. Оқ уй шунингдек, сун'ий интеллект моделлари, электр автомобиллар, яримо'тказгичлар ва дронлар каби бошқа Хитой технологияларига қаттиқ чекловлар қо'йди.

Петерсон Халқаро иқтисодиёт институтидан Кристин Ван Хитойнинг робототехника саноатидаги устунлиги Вашингтон учун кенгроқ қийинчилик туг'дираётганини та'кидлади, чунки Хитой фирмалари глобал ишлаб чиқаришга тобора "чуқурроқ сингиб" бормоқда. Ваннинг та'кидлашича, "Агар бу маҳаллий ишлаб чиқаришга жиддий путур етказса, бошқа давлатлар хитойлик етказиб берувчиларга бо'лган ишончини кескин камайтиришни истамаслиги мумкин".

Ҳозирча Г'арб роботлари заводларда ёки исте'мол бозорида бир хил та'сирга эриша олмади. АҚШнинг таниқли робототехника ишлаб чиқарувчиси Бостон Дйнамисс икки йил ичида Ҳюндаи автомобил ишлаб чиқарувчиси заводларида одамга о'хшаш машиналарни жойлаштириш режаларини э'лон қилди. Жанубий Корея фирмаси 2021-йилда Бостон Дйнамиссънинг аксарият улушини сотиб олди. Амазон ва Тесла каби бошқа АҚШ компаниялари ҳам ўз фаолиятига гуманоид роботларни интеграция қилиш ниятини билдиришди. Шу йил бошида Мускнинг фирмаси Калифорниядаги Модел С ва Х автомобилларини ишлаб чиқарадиган заводидан Оптимус гуманоид роботлари линиясини ишлаб чиқариш учун фойдаланишини маълум қилди. 2023-йилда ўз омборларида гуманоид роботлардан фойдаланишни синовдан ўтказган Амазон ББСга ушбу технология бўйича синов схемасини якунлагани ва кейинги авлод робототехника бўйича тадқиқотларини давом эттираётгани ҳақида хабар берди. ББС шунингдек, Тесла ва Бостон Дйнамиссъга уларнинг гуманоид робот режалари бўйича изоҳ бериш учун мурожаат қилди.

Сю АҚШ ўн йил олдин эгаллаб турган робототехника соҳасидаги етакчиликдан воз кечганини таъкидлади. “Биз энди янгиликларда Америка робототехника компаниялари ҳақида эшитмаймиз. Бугун янгиликларни Хитой робот компаниялари қилмоқда”, деди у ва қўшимча қилди: “Улар Американинг ўрнини энг зўр болалар эгаллашди”.