Хитойдан энг кўп қарз олган давлат қайси?
2024-йил маълумотларига кўра, Покистон Хитой кредиторлари олдидаги узоқ муддатли давлат қарзи ва давлат кафолатлаган қарз ҳажми бўйича рейтингда биринчи ўринни эгаллаган - 22,38 миллиард доллар. Иккинчи ўриндаги Анголанинг қарзи 14,4 миллиард долларни ташкил этган.
Хитойдан энг кўп қарз олган давлат қайси?
Рейтинг Хитой олдидаги барча турдаги қарзларни эмас, айнан тўланмаган узоқ муддатли давлат қарзи ва давлат кафолатлаган мажбуриятларни қамраб олади.
Покистоннинг қарзи Анголаникидан қарийб 8 миллиард доллар кўпроқ. Исломобод ва Пекин ўнлаб йиллардан бери яқин ҳарбий ва иқтисодий алоқаларни сақлаб келади. Хитой маблағлари Покистонда йирик электр энергетикаси ва транспорт инфратузилмаси лойиҳаларини амалга оширишга йўналтирилган.
Анголанинг Хитой кредиторлари билан ҳамкорлиги мамлакатдаги урушдан кейинги тикланиш даврида кенгайган. 2004-йилда унга 2 миллиард долларлик кредит линияси ажратилган. Тикланиш ишлари давом этгани сари молиялаштириш ҳажми ҳам ошган.
Шу билан бирга, Ангола қарзини қисқартиришга эришмоқда: 2023–2024-йилларда унинг Хитой олдидаги мажбуриятлари қарийб бешдан бир қисмга камайган. Бироқ кредитларни муддатидан олдин тўлаш имконияти кўп жиҳатдан жаҳон нефт нархларига боғлиқ бўлиб қолмоқда.
Кениянинг Хитой кредиторлари олдидаги қарзи 5,37 миллиард долларни ташкил этади. Бу мамлакатда Хитой кредитлари Момбаса - Найроби темирйўли қийматининг қарийб 90 фоизини қоплаган. Магистрал пойтахтни мамлакатнинг асосий денгиз порти билан боғлаб, йўловчи ва юк ташишга хизмат қилмоқда.
Бундай лойиҳалар Хитой компанияларига ҳам буюртмалар келтиради. Кениядаги темирйўлни ҳам, Аддис-Абеба - Жибути линиясини ҳам хитойлик пудратчилар қурган. Хитой корхоналари ускуна етказиб бериш ва инфратузилмадан фойдаланиш ишларида ҳам иштирок этган.
Қарзнинг иқтисодиёт ҳажмига нисбати эса айрим мамлакатлар учун жиддий масала бўлиб қолмоқда. Масалан, Конго Республикасининг Хитой олдидаги қарзи 2,97 миллиард долларга тенг. Бу мамлакат номинал йиллик ялпи ички маҳсулотининг ўндан бир қисмидан кўпроғини ташкил этади.
Хитойнинг кредит сиёсати «қарз тузоғи дипломатияси» ҳақидаги баҳсларга ҳам сабаб бўлган. Ушбу қараш тарафдорлари йирик инфратузилма кредитлари қарз олувчи давлатларни молиявий жиҳатдан қарам қилиб, Пекиннинг стратегик таъсирини кучайтириши мумкинлигини айтади.
Бу муҳокамаларда Шри-Ланкадаги Ҳамбантота порти лойиҳаси кўп тилга олинади. Мамлакатнинг Хитой кредиторлари олдидаги қарзи 8,69 миллиард долларни ташкил этган.