Виза ўзгаришига қарамай, автомобил ювиш ва вейп дўконлари ҳали ҳам малакали хорижий ищиларни ҳомийлик қилиши мумкин

Виза қоидаларининг қат'ийлашишига қарамай, ББС Верифй томонидан аниқланганидек, мини-маркетлар, вейп до'конлари ва автомобил ювиш жойлари каби 1900 дан ортиқ кичик ко'ча бизнеслари дастлаб юқори даромадли шахслар учун мо'лжалланган дастур доирасида малакали хорижий ищиларни ҳомийлик қилиш ҳуқуқига эга бо'либ қолмоқда.

Ички ишлар вазирлиги схемаси ро'йхатдан о'тган иш берувчиларга ма'лум маҳорат мезонларига жавоб берадиган хорижий ищиларни ёллашга имкон беради. 2025-йил июл ойида қоидалар кучайтирилди, бу схемани асосан камида 41 700 фунт стерлинг даромад оладиган битирувчи даражадаги ходимлар билан чеклади.

Бироқ, бу о'згаришлардан бир йил о'тгач, ББС Верифй 1500 дан ортиқ озиқ-овқат ва до'конлар, 150 та такси операторлари, 100 та сартарошхона ва о'нлаб автомобил ювиш ва вейп до'конлари ҳали ҳам ро'йхатда эканлигини аниқлади, бу уларга визага мурожаат этувчиларни ҳомийлик қилиш имконини беради. Ушбу бизнесларнинг 100 дан ортиг'и қоида о'згаргандан со'нг малакали ищилар ҳомийлиги ро'йхатига қо'шилди. Шуни та'кидлаш керакки, ро'йхатда бо'лиш индивидуал виза аризаларини тасдиқлашни кафолатламайди.

Пайшанба куни Сог'лиқни сақлаш вазири Иветте Соопер ҳукумат "қоидалар то'г'ри бажарилишини та'минлашини, чунки биз иш берувчиларни қоидаларни четлаб о'тишга ёки четга чиқишнинг бошқа ё'лларини топишга мажбур қила олмаслигимизни" айтди.

Икки ой олдин, Ички ишлар вазири Шабана Маҳмуд малакали ищилар ҳомийлари реестрида вейп до'конлари, сартарошхоналар ва автомобил ювиш жойларининг мавжудлигини шошилинч равишда ко'риб чиқишни бошлади ва "тизимдан ното'г'ри фойдаланиш мумкинлиги" ҳақидаги хавотирларни билдирди. О'ша пайтда Ички ишлар вазирлиги тизимдан суиисте'мол қилинган ҳар қандай бизнес лицензиялари бекор қилинишини ма'лум қилди.

Ички ишлар вазирлиги вакили тасдиқлади: "Биз малакали ищилар чегарасини оширдик ва энди 100 дан ортиқ касблар янги малакали ищилар визаларини олиш ҳуқуқига эга эмас".

Қоида о'згаришларидан кейин реестрга қо'шилган ба'зи компаниялар янги қоидалар кучга киришидан олдин қо'лланилган бо'лиши мумкинлиги тушунилади. Бундан ташқари, ба'зи компаниялар ро'йхатда қолиши мумкин, чунки уларнинг тасдиқланиши 2025 йил июлидан олдин бо'лган ёки улар аллақачон Буюк Британияда ищиларни ҳомийлик қилаётган бо'лиши мумкин.

Ҳозирда 120 000 дан ортиқ бизнес малакали ищиларни ҳомийлик қилиш учун лицензияларга эга. Малакали ищилар схемаси Брехитдан кейин иш берувчиларга Европа Иттифоқида эркин ҳаракатланиш тугаганидан кейин ищиларни ёллаш имконини бериш учун жорий этилди. Кичик фирмалар реестрга қо'шилиш учун 611 фунт стерлинг миқдорида то'лов то'лайдилар, йирик бизнеслар (50 дан ортиқ ходимлар) эса 1682 фунт стерлинг то'лайдилар. Буюк Британия визалари ва иммиграция хизмати ариза бериш жараёнида ташрифлар о'тказиши мумкин.

О'тган йилнинг июл ойигача, агар хорижий ёлланганлар малакаси А-Левел эквивалентига жавоб берса ва ко'п ҳолларда камида 38 700 фунт стерлинг даромад олсалар, ҳомийлик ҳуқуқига эга бо'лишлари мумкин эди. Қоидалар о'згарганидан бери, устахона менежерлари каби аспирантурадан ташқари касблар энди ҳуқуққа эга эмас. Жорий йилнинг январ ойида инглиз тилини билиш учун юқори талаблар ҳам жорий этилди.

Ички ишлар вазирлиги жорий йилнинг март ойигача бо'лган 12 ой ичида 68 067 та малакали ищи визаси берилганини хабар қилди - 29 745 та асосий ариза берувчиларга ва 38 322 та уларнинг қарамог'идагиларга - бу о'тган йилга нисбатан 30% га кам. ИТ мутахассислари энг ко'п олувчилар бо'лган, ундан кейин молия соҳасидаги мутахассислар. Тасдиқлашларнинг пасайиши асосан озиқ-овқат тайёрлаш ва меҳмондо'стлик касбларининг энди ушбу схемага мос келмаслиги билан бог'лиқ.

Сотув ва чакана савдо ёрдамчилари, такси ҳайдовчилари ва ҳайдовчилар каби ишлар одатда малакали ищи визаларини олиш ҳуқуқига эга бо'лмаса-да, Буюк Британияда етишмайдиган касблар, масалан, г'ишт терувчилар, дурадгорлар ва ҳамширалар ёрдамчилари учун ба'зи истиснолар мавжуд.

2025-йилда Ички ишлар вазирлиги 3299 та лицензияни бекор қилди, бу 2023-йилдаги 347 тадан сезиларли даражада ко'п. Реестрда ҳар бир бизнес учун берилган ҳомийлик сертификатлари ёки визалар сони, шунингдек, ёлланган лавозимлар турлари ко'рсатилмаган. Бироқ, Ички ишлар вазирлиги ко'рсатмаларига ко'ра, фирмалар маҳорат ва иш ҳақи қоидаларига жавоб берадиган ҳақиқий иш о'ринларини таклиф қилишлари ва фақат тегишли лавозимлар учун ищиларни ҳомийлик қилишлари шарт.

Корхоналар фақат номлари билан ро'йхатга олинганлиги сабабли, уларнинг соҳаси ҳар доим ҳам аниқ эмас. ББС Верифй ҳомийлик лицензияларига эга бо'лган 1900 дан ортиқ кичик ко'ча бизнесларини уларнинг номлари ва жойлашувини Компаниялар Уйи ёзувлари ва Гоогле бизнес ро'йхатлари билан таққослаш ва мини-маркетлар, автомобил ювиш жойлари ва шунга о'хшаш кичик операциялар ро'йхатда бор-ё'қлигини тасдиқлаш учун компания номларини таҳлил қилиш орқали аниқлади.

Ушбу бизнесларнинг тахминан 1700 таси Англияда, 140 дан ортиг'и Шотландияда, 80 дан ортиг'и Уелсда ва атиги иккитаси Шимолий Ирландияда эди.

Алоҳида равишда, ББС Верифй 2024-йил апрел ва 2025-йил декабр ойлари оралиг'ида ноқонуний ищиларни ёллагани учун жами 2,5 миллион фунт стерлинг миқдорида жаримага тортилган 60 та бизнесни ро'йхатга киритди.

Ички ишлар вазирлиги вакили шундай деди: "Ноқонуний иш қабул қилинмайди ва икки ёки ундан ортиқ ноқонуний иш учун 60 000 фунт стерлинггача жаримага тортилган ёки биринчи марта жарима то'ламаган бизнесларнинг ищиларни ёллаш лицензияси бекор қилинади".

Оксфорд университетининг Миграция расадхонаси директори доктор Маделеине Сумптион қоида о'згаришларидан олдин ро'йхатга олинган бизнеслар илгари ҳомийлик қилинган шахсларни ишга олишда давом этишлари мумкинлигини тушунтирди. "Аммо улар энди бу ишларни бажариш учун янги одамни жалб қила олмайдилар."

Ҳомийлик аризалари билан бизнесга ёрдам берадиган ВестБридге Бусинесс Иммигратион адвокати Тобй Вай ББС Верифй нашрига берган интервюсида, ҳомийлик тасдиқларининг аксарияти қонуний бо'лса-да, "Биз ҳомийлик қилинган роллар ҳақида жуда ко'п бо'рттириб ко'рсатма ва ба'зилари ёлг'он гапиришга дуч келамиз", деди.

У қо'шимча қилди: "Меҳмонхоналар ва ресторанлар қоида о'згаришларидан катта зарар ко'рди. Улар энди ошпаз ёки менежерга ҳомийлик қила олмайдилар, лекин улар маркетинг ёки бухгалтерия ҳисоби учун кимдир кераклигини да'во қилишлари мумкин, чунки бу роллар вақтинчалик етишмовчиликлар ро'йхатида."

"Биз биламизки, Ички ишлар вазирлиги ҳозирда бизнеснинг молиявий ҳолатини ва уларнинг даромади ёки фойдаси керакли маошни то'лаши мумкинлигини англатадими ёки ё'қлигини ко'риб чиқади."

ДАС Беачсрофт компаниясининг иммиграция бо'йича адвокати Жоанна Ҳунт ко'ча до'кони учун диплом даражасидаги ҳомийликни оқлаш қийинлигини та'кидлади. "Бир нечта истиснолардан ташқари, иш жойида бизнесга ищини ҳомийлик қилиш имконини бериш учун "даража даражасида" малакали бо'лиши керак ва Ички ишлар вазирлиги ушбу лавозим ҳомий фаолият юритадиган бизнес турига мос келадими ёки ё'қлигини ко'риб чиқади. Ко'чадаги до'кон бу талабни намойиш этишда қийинчиликларга дуч келиши мумкин."

Роб Энгланд ва Либби Рожерснинг қо'шимча ҳисоботлари.