Вадим Розенштейн — ФИДЕ президентлигига нега номзодини қўяётгани, шахматдаги сиёсат, читерлик ва киберспорт ҳақида

Вадим Розенштейн — нима учун ФИДЕ президентлигига номзодини қўяётгани, шахматдаги сиёсат, читерлик ва киберспорт ҳақида

Самарқанддаги 46-Бутунжаҳон шахмат олимпиадаси фонида ФИДЕ Конгресси бўлиб ўтмоқда, унинг асосий воқеаларидан бири Халқаро шахмат федерацияси раҳбарияти сайлови бўлади. Президент ва унинг ўринбосари учун овоз бериш 26 сентябрь куни Бош ассамблеяда бўлиб ўтади.

Президент ва ўринбосар ягона тикет (жуфтлик) сифатида сайланади, бунда Бош ассамблеяда вакиллик қилувчи ҳар бир миллий федерация биттадан овозга эга бўлади.

Сайловга уч жуфтлик номзод қўйилган: Ян Хенрик Бюттнер ва Малкольм Пейн, Вадим Розенштейн ва Гордон Танг, Тимур Турлов ва Вишванатан Ананд.

2022 йилда ФИДЕ президенти этиб қайта сайланган Аркадий Дворкович Европа Иттифоқининг санкциялар рўйхатига киритилганидан сўнг, 23 июль куни ўз ваколатларини бажаришни ихтиёрий равишда вақтинча тўхтатди. Президентнинг вақтинчалик вазифалари Анандга ўтди, у ушбу сайловда Турлов билан жуфтликда президент ўринбосари лавозимига даъвогарлик қилмоқда. Дворкович номзодлар рўйхатига кирмади.

«Газета» мухбири Георгий Шванов президентликка даъвогарлардан бири — германиялик тадбиркор, WR Chess асосчиси ва WR Group Holding раиси Вадим Розенштейн билан суҳбатлашди.

У рапид ва блиц бўйича жамоавий жаҳон чемпионати ташаббускорларидан бири бўлган, WR Chess Masters турнирларини ташкил этган ва WR Women’s Chess Tour сериясини йўлга қўйган.

Интервьюда Розенштейн нима учун сайловда иштирок этишга қарор қилгани, ФИДЕда нималарни ўзгартирмоқчи экани, шахматга янги аудитория ва ҳомийларни қандай жалб қилмоқчилиги ҳақида гапириб берди, шунингдек, спортдаги сиёсат, читерлик, киберспорт ва шахматнинг келажаги ҳақида ўз фикрларини билдирди.

Шахмат менинг севимли хоббимга айланди ва ҳозиргача шундай бўлиб қолмоқда. Ўйнашни менга бобом ўргатган. Кейин, Германияда бешинчи синфда ўқиб юрганимда, бизга шахмат тўгарагига боришни таклиф қилишди. Ўшандан бери шахматни жуда яхши кўриб қолдим, мактаб мусобақаларида қатнашдим, кейин эса клубга кирдим ва у билан Германия чемпионатида ғолиб чиқдик.

Мен 30 йилга яқин вақтдан бери ўйнайман. Шахмат — менинг севимли спорт турим. Улар фикрлашни ривожлантириш учун фойдали деб ҳисоблайман: қарор қабул қилишга, тактик ва стратегик фикрлашга ўргатади, интизомни ривожлантиради. Ва, албатта, кўплаб одамларга катта завқ бағишлайди.

Мен шахматни жуда яхши кўраман, ўзим ҳам турнир ва мусобақаларда мамнуният билан қатнашаман. Кўплаб шахматчиларни ва ушбу ўйинни яхши кўрадиган одамларни танийман. Афсуски, шахмат оламида кўраётганларим шахматни кўришни истаган даражамга тўлиқ мос келмайди.

Мен бу даражани кўтариш жуда осон деб ҳисоблайман ва буни уддалай оламан деб ўйлайман. Шунинг учун мен шахмат бошқаруви билан шуғулланишни ва уни янги даражага олиб чиқишни хоҳлайман.

— Биринчидан, мен шахматнинг рақамли инфратузилмасини ривожлантиришни, замонавий ИТ-ечимларни ва ФИДЕ ходимлари учун самарадорлик кўрсаткичларини жорий этишни истардим. Мен коммуникацияни бошқача тарзда йўлга қўйган бўлардим. Мен ФИДЕ одамларга фойда келтиришга қодир бўлган мустақил, жиддий ва янада профессионал ташкилотга айланишини истайман.

Иккинчидан, шахматга янги одамларни, ҳомийларни ва турли соҳалардаги компанияларни жалб қилиш муҳим. Мен ФИДЕда маблағ жалб қилиш билан шуғулланадиган ва компанияларга маркетинг имкониятларини таклиф қиладиган бўлим яратмоқчиман. Шахмат кенг аудитория эътиборини жалб қилишга қодир: ҳозирда у билан 600 миллион киши шуғулланади. Ҳомийлар учун бу ўзларини намоён қилиш имкониятидир. Шахмат оламига кўпроқ компанияларни жалб қилиш — менинг асосий вазифаларимдан бири.

Учинчидан, мен шахмат маркетингини бошқа даражага олиб чиққан бўлардим. Шахмат — бу жуда зўр нарса эканини кўрсатмоқчиман, токи унда кўпроқ одамлар ўйнашга интилсин. Ҳозир, айтганимдек, шахматни 600 миллион киши ўйнайди, Ер аҳолиси эса саккиз миллиардга яқин. Бизда ўсиш учун жой бор. Мен сайёра аҳолисининг камида ярми шахмат ўйнашини истардим.

— Бу жуда яхши савол. Шахмат турли аудиторияларни жалб қилиши мумкин. Идеалда шахматчи смокингда чиройли кўринади: бу шахмат интеллектуал спорт тури эканини ва биз унинг анъаналарини ҳурмат қилишимизни таъкидлайди. Менга шахматда маълум бир нафосат даражасини сақлаб қолиш муҳим туюлади.

Шу билан бирга, шахмат ҳамма учун очиқ бўлиши керак. Агар инсон смокинг сотиб олишга қурби етмаса, бу у ўйнай олмайди дегани эмас. Ёшларда интилиш мумкин бўлган мақсад — элита спорти бўлиши муҳим. Шахмат, менинг фикримча, айнан шунга тегишли. Шахматни оммалаштириш — алоҳида вазифа.

Мен шахматни ҳар қандай ёшдаги одамлар ўйнаши керак деб ҳисоблайман. Бу ерда гап смокинглар ҳақида эмас, балки ҳамжамият, оилавий ва илиқ муҳит ҳақида бормоқда. Шахмат халқларни, оилаларни ва дўстларни яқинлаштиради, мулоқот қилиш ва турли мавзуларни муҳокама қилиш имкониятини беради.

— Бу жуда муҳим. Ишончим комилки, биз шахматни олимпия спорт турига айлантира оламиз. Менинг жамоамда турли мамлакатларнинг олимпия қўмиталарига аъзо бўлган кўплаб профессионаллар бор. Биз шу йўналишда ҳаракат қилишимиз керак.

Олимпия ўйинларида иштирок этиш нафақат шахматни оммалаштиришга ёрдам беради, балки турли мамлакатларда шахматнинг давлат томонидан молиявий қўллаб-қувватланишига имкон беради. Бу уларга фойда келтиради деб ҳисоблайман.

— Шахмат — халқларни бирлаштириши керак бўлган спорт тури. Мен уни турли сиёсий ва диний қарашларга эга бўлган давлатлар ва одамларни яқинлаштириш учун яхши восита деб ҳисоблайман. Шахмат — ҳамма гапира оладиган тил. Улар ажратиши эмас, бирлаштириши керак.

Шу билан бирга, ФИДЕ — халқаро спорт ҳамжамиятининг бир қисмидир. Биз амал қилишимиз керак бўлган судлар, қонунлар ва қоидалар мавжуд. Бу менинг шахсий талқиним масаласи эмас. Агар биз амалдаги меъёрларга риоя қилишни тўхтатсак, тартибсизлик юзага келади. Афсуски, бугунги кунда биз бу қарор ва қоидаларга, ҳатто қийин бўлса ҳам, амал қилишга мажбурмиз.

Шу билан бирга, Халқаро олимпия қўмитаси шахмат ва бошқа ҳар қандай спорт тури сиёсатдан ташқарида бўлиши кераклигини аниқ айтди. Биз ушбу тавсияларга амал қилишимиз керак. Ишончим комилки, шахмат одамларни ажратиш эмас, балки яқинлаштириш учун ажойиб имконият беради.

— Тақвим — шахмат учун энг муҳим масалалардан бири, чунки у тадбирларни ва уларни ташкил этишни тўғри режалаштириш имконини беради. Баъзи турнирларни қўшиш керак — масалан, аёллар мусобақаларини: улар, афсуски, кам. Бошқа томондан, айрим турнирларни бирлаштириш мумкин.

Бу мураккаб масала ва кўплаб мавзуларни шахмат кенгашида муҳокама қилиш керак. Аммо умуман олганда, тақвимни ўзгартириш керак деб ҳисоблайман.

— Агар офлайн мусобақалар ҳақида гапирадиган бўлсак, читерлик ҳолатларини минималлаштириш учун ФИДЕнинг Ҳалол ўйин комиссиясини тегишли ускуналар билан таъминлаш керак. Ҳамкасбларимиз бу ишни аъло даражада уддалашмоқда. Афсуски, бундай назорат ҳали ҳамма жойда, ҳамма қитъаларда ҳам мавжуд эмас. Биз буни кўплаб мамлакатларда одатий амалиётга айлантиришимиз керак ва бу борада фаол иш олиб борамиз.

Онлайн мусобақалар билан вазият мураккаброқ. Шахмат онлайн платформалари математик ҳисоб-китоблар ёрдамида читерликни аниқлашга ёрдам берадиган механизмларни ишлаб чиқмоқда. Аммо муаммо ҳали ҳал этилмаган ва биз бу устида ишлаймиз. Расмий онлайн мусобақалар учун мумкин бўлган ечимлардан бири — партияларни ҳакамлар иштирокида ўтказишдир.

Киберспортга келсак, мен буни ажойиб йўналиш деб ҳисоблайман. Шахмат бўйича киберспорт тадбирлари жуда ажойиб: муҳит футбол стадионини эслатади, одамларда кўплаб ижобий ҳиссиётлар пайдо бўлади. Бу томошабоп ва агар шахмат шу йўналишда ривожланишда давом этса, хурсанд бўламан.

— Мен шахматни тобора кўпроқ одамлар ўйнаши учун астойдил ҳаракат қиламан. Менимча, шахматнинг келажаги тезроқ форматлар билан боғлиқ: улар ўзгаради ва биз тезроқ ўйнаймиз.

Шунингдек, ФИДЕ жуда кўп одамларни — гап миллионлар ҳақида кетмоқда — жалб қила олишига умид қиламан. Мен уни энг кўп аъзога эга ташкилот сифатида кўришни истардим.

Шахматни ҳар қандай ёшда, ҳар қандай даражада ва исталган жойда — самолётда ёки таътилда ўйнаш мумкин. Мен ушбу спорт тури имкон қадар кўпроқ одамларни бирлаштириши керак деб ҳисоблайман.