“Узуклар ҳукмдори” филмидаги зийрак томошабинлар ҳам пайқамаган 10 та қизиқарли детал

“Узуклар ҳукмдори” филмидаги зийрак томошабинлар ҳам пайқамаган 10 та қизиқарли детал

Трилогия суратга олинганига 20 йилдан ошган бўлса ҳам, мухлислар бу филмни қайта-қайта томоша қилиб, унда янги жиҳатларни топишда давом этмоқда. Режиссёр Питер Жексон Р.Р. Толкин асарига асосланган ушбу филмда ноодатий эпизодик роллар ва ишоралардан усталик билан фойдаланган.

Алфред Хичкок, Элдар Рязанов ва бошқа режиссёрлар сингари Питер Жексон ҳам ўз филмларида кўриниш беришни ёқтирган. У илк филми “Бегона мавжудот”да бош ролни ижро этган, кейин эса эпизодик роллар билан чекланган. “Узуклар ҳукмдори” трилогия бўлгани учун режиссёр унда уч марта пайдо бўлган. “Узуклар иттифоқи” филмида у сабзи чайнаётган қишлоқи, “Икки қалъа”да душманга найза отган аскар, “Қиролнинг қайтиши”да эса Умбар қароқчиларидан бири сифатида кўринади.

Шундай кичик ролларда актёрларнинг қариндошлари ва филмнинг техник ходимлари ҳам суратга тушган. Бундай эпизодлар кинога ўзига хос жозиба ва самимий муҳит бағишлаган.

Ҳозирги кунда “Узуклар ҳукмдори” асарининг энг машҳур экранизацияси Жексоннинг филми ҳисобланади. Аммо ундан олдин СССРда шу асар асосида телеспектакл саҳналаштирилган. Бундан ташқари, 1978-йилда Америка-Британия ҳамкорлигида ишланган анимацион филм бор, у ҳақида турли баҳслар бўлса-да, Жексон уларга ҳурмат сифатида трилогияда айрим саҳналардан фойдаланган.

Масалан, Фродо дўстлари билан дарахт тагига беркиниб олган саҳнани режиссёр худди мултфилмдагидек тасвирлаган.

Гендалф — бошқаларни хавфли сафарларга жўнатадиган қаҳрамон. Унинг сабаб Билбо ва Фродонинг саргузаштлари бошланади. У нафақат қудратли сеҳргар, балки ҳаётдан завқланадиган, табиат қўйнида трубка чекиб ўтиришни ёқтирадиган инсон сифатида ҳам тасвирланган. Ҳатто унинг ҳассасида мушуги учун махсус жой бор.

Филм финалида Саурон мағлубиятидан кейинги воқеалар кўрсатилади. Фродонинг содиқ дўсти Сем ватанига қайтади ва оила қуриб, қизли бўлади.

Кадрда доимо оила бағрига интилган бахтли хоббит тасвирланган. Образ табиий ва ишонарли чиқиши учун режиссёр Шон Эстинга қизи Александра билан бирга рол ўйнашни таклиф қилади. Ота ва қиз иштирокидаги кадрлар жуда табиий ва чиройли чиққан.

Мак-Келлен ажойиб талаффузга эга, чунки у йиллар давомида инглиз театрида рол ўйнаган. Аммо “Узуклар ҳукмдори” филмида унинг образи ғайриоддий аксентда гапиради. Гап шундаки, актёр Иен Мак-Келлен асар муаллифи Толкиннинг нутқини нусхалашга ҳаракат қилган.

“Узуклар ҳукмдори” трилогияси ва классик Америка филми “Ўз мамлакатининг сеҳргари” ўртасида ўхшаш кадрлар кўп учрайди. Улардан энг машҳури иккинчи филм охирида Фродо, Сем ва Голлум Мордор дарвозасига етиб бориб, кириш режасини тузадиган саҳнадир. Бу “Ўз мамлакатининг сеҳргари”даги Темир ўтинчи, Қўрқоқ шер ва Сомон қўғирчоқ иштирокидаги саҳнага жуда ўхшайди. Иккала ҳолатда ҳам қаҳрамонлар ичкарига кириш учун соқчилар кийимини ўғирлаб, ниқобланишга уринади.

Назгуллар трилогиянинг энг қўрқинчли қаҳрамонларидир. Саурон ҳукмига бўйсунган ва узукни излаб Ўрта ерда изғиб юрадиган собиқ қиролларнинг қиёфаси худди ўлимни эслатади. Уларнинг яқинлашаётганидан даҳшатли чинқириқ дарак беради. Аммо Питер Жексоннинг рафиқасидаги хасталик ва унинг юмор ҳисси бўлмаганида, бу ҳайқириқ ҳам бўлмаслиги мумкин эди.

Филм устида ишлаш жараёнида овоз режиссёрлари чинқириқнинг турли вариантларини синаб кўришди, бироқ уларнинг ҳеч бири етарлича қўрқинчли чиқмаган. Шунда Питер Жексон рафиқаси — ссенарийнавис Френ Уолшнинг овозини эшитиб кўришни таклиф қилди. У ўша пайтда эндигина томоқ инфексиясини бошдан кечирган ва овози ғайриоддий чиқаётган эди. Ҳақиқатан ҳам, Уолш бор кучи билан қичқирганида, бу овоз етарлича ваҳимали ва филм руҳига жуда мос чиқди. Хайриятки, эри энг қўрқинчли ва хавфли махлуқларга унинг овозини беришни таклиф қилганидан у хафа бўлмади.

Питер Жексоннинг трилогияси жами 12 соат давом этади. Аммо бу вақт Толкиннинг улкан асаридаги бутун сюжетни сиғдира олмаган. Шу боис режиссёрлар айрим сюжет ва персонажларни олиб ташлашга мажбур бўлишган. Эътиборга молик жиҳати шуки, улар филмга киритилмаган образларга ҳурмат кўрсатишни уддалашган.

Дарахцоқол Энт китобдаги баъзи персонажларга ишора қилади. У Саруман билан уруш бошлашга биринчилардан бўлиб рози бўлган қабиланинг бақувват ва довюрак вакили Квикбимга ўхшайди. Аммо бундан ҳам қизиқроғи, Энт Том Бомбадилнинг сўзлари ва ҳаракатларини такрорлайди.

Питер Жексонни Толкиннинг фантастик дунёсини тасаввур қила олгани учун мақташади. Аммо режиссёр ўзининг илҳом манбалари — “Узуклар ҳукмдори”нинг турли нашрларида Ўрта Ерни тасвирлаган иллюстраторлар Алан Ли ва Жон Хоу асарлари борлигини ҳеч қачон яширмаган. Жексон экранлаштиришни бошлаганида, бу рассомларни дунё дизайнини яратиш учун таклиф қилади.

Миннатдорлик сифатида Ли ва Хоу нафақат титрларда эслатма ва тегишли гонорар олишади, балки филмнинг ўзига ҳам қўшилади. Биринчи картинанинг бошида узукларга эга бўлган қироллар кўрсатилган. Чап ва ўнг томондаги энг четдагилар айнан шу рассомлардир.