Устуворликларнинг ўзгариши
Қирғизистон бадалларни Туркий жамғарма ва ХВФ институтлари фойдасига қайта тақсимламоқда
**Устуворликларнинг ўзгариши**
Қирғизистоннинг 2025–2026 йилларда халқаро институтларга амалга оширадиган молиявий ўтказмалари таркиби ташқи сиёсий урғуларнинг ўзгарганидан далолат беради. Евроосиё иқтисодий иттифоқи ҳамон республика давлат бюджетини тўлдиришнинг асосий манбаи бўлиб қолаётган бўлса-да, Бишкекнинг Туркий давлатлар ташкилотининг янги инвестициявий тузилмалари ва ХВФ бўлинмаларидаги молиявий иштироки янада юқори ўсиш суръатларини намойиш этмоқда.
ҚР Вазирлар Маҳкамасининг тасдиқланган фармойишига кўра, 2026 йилда халқаро ташкилотлар манзилига тўловларнинг умумий ҳажми 3,1 миллиард сомдан ошади. Ушбу сумманинг асосий қисми — 1,9 миллиард сом — Туркий инвестиция жамғармасига (ТИЖ) йўналтирилади. Ўтган йилга нисбатан ТИЖга ажратмалар миқдори 20,7 фоизга ошди ва амалда республиканинг халқаро харажатлар бюджетидаги барча ўсишни таъминлади. Шу билан бирга, Қирғизистон ХВФнинг Марказий Осиё ва Кавказга йўналтирилган молиявий тузилмасига қарийб 175 миллион сом ажратди, ЕОИИга ажратмалар эса 278,7 миллион сомгача камайтирилди.
Молиявий статистика бадаллар ҳажми ва интеграциявий бирлашмалардаги иштирокдан олинадиган иқтисодий самара ўртасидаги сезиларли фарқни кўрсатмоқда. ЕОИИга ажратмалар харажатлар таркибида кичик улушни эгаллайди, ваҳоланки, фақатгина 2025 йилнинг ўн бир ойи давомида Қирғизистон бюджети ҳамкор давлатлардан импорт божхона божлари кўринишида 20,7 миллиард сом олди. Шу тариқа, Евроосиё тузилмаларига киритилган ҳар бир сом эвазига республика тахминан 75 сом даромад олмоқда, божхона тушумларининг асосий донори эса ажратмаларнинг 80 фоиздан ортиғини таъминлаётган Россия Федерацияси бўлиб чиқмоқда.