Уганда қиролининг вориси этиб таниқли телебошловчи танланганидан кейин қироллик оиласида ихтилоф юзага келди
Қирол Ойонинг оиласи у ўзининг ёш ўғлини Тооро қироллигининг вориси деб эълон қилган васиятнома қолдирганини айтмоқда.
**Уганда қиролининг ўрнига машҳур телебошловчи танланганидан кейин қироллик оиласи иккига бўлинди**
UBC телеканали янгиликлар бошловчиси шаҳзода Эдвард Рукиди Кижанангома Тооронинг янги монархи этиб сайланди
Уганданинг анъанавий қиролликларидан бирида, вафотига қадар дунёдаги энг ёш ҳукмрон монарх бўлган марҳум қиролнинг дафн маросимига бир неча кун қолганда, тахт ворислиги бўйича шиддатли баҳс-мунозаралар бошланди.
30 йилдан ортиқ вақт давомида Тооро қироллигини бошқарган қирол Ойо Ньимба Кабамба Игуру Рукиди IV ўтган ой АҚШда саратон касаллигидан даволанаётган вақтида 34 ёшида вафот этган эди.
Қироллик уруғи оқсоқоллари машҳур телебошловчи, 56 ёшли шаҳзода Эдвард Рукиди Кижанангомани навбатдаги монарх этиб тайинладилар, бироқ Ойонинг яқин оиласи бу қарорни рад этди.
Унинг синглиси, малика Рут Комунталенинг айтишича, марҳум қирол 2022 йилда ёзилган васиятнома қолдирган бўлиб, унда шахси ҳеч қачон жамоатчиликка ошкор қилинмаган ёш ўғли ўз вориси сифатида кўрсатилган.
Қиролича Бест Кемигиса оилага ўғлини тинчгина дафн этишга имкон беришни сўради.
«Акам ҳақиқатан ҳам тахт ворисини қолдирган ва бу жуда аниқ кўрсатилган эди», деди у ва чоршанба куни кечқурун ушбу эълонни қилганларни оила ҳали мотам тутаётган бир пайтда «тартибсизлик ва ғалаён» келтириб чиқаришда айблади.
Шу билан бирга, марҳум қиролнинг онаси, қиролича Бест Кемигиса саройдан қироллик соқчилари олиб ташлангани ва аскарлар жойлаштирилганини, бу эса қироллик оиласининг ҳаракатланишини ва меҳмонларни қабул қилиш имкониятини чеклаб қўйганини айтди ва буни «уй қамоғи» деб таърифлади.
У армия раҳбарияти ва президент Йовери Мусевенига мурожаат қилиб, оилага мотам тутиш ва шанба куни Ойони тинчгина дафн этишга имкон беришни сўради.
«Тахт учун курашаётганларга мурожаат қиламан: илтимос, буларнинг барчаси учун ҳали вақт бўлади», деди у. «Бизга қайғуришимизга ва ўғлим қирол Ойони дафн этишимизга қўйиб беринг».
Уганда ғарбидаги Форт-Портал шаҳридаги сарой яқинидаги қироллик мақбарасида бўлиб ўтадиган дафн маросимига минглаб мотамсаролар келиши кутилмоқда.
Унинг жасади жума куни АҚШдан Угандага самолётда олиб келинди ва дафн маросимига тайёргарлик кўрилмоқда.
Тооро — Уганданинг анъанавий қиролликларидан бири. Унинг монархи расмий сиёсий ҳокимиятга эга эмас, лекин Уганда ғарбида муҳим маданий шахс бўлиб қолмоқда.
Уганда 1967 йилда ўзининг анъанавий қиролликларини тугатган эди, бироқ улар 1990-йилларда президент Мусевени даврида қайта тикланди. Уларнинг монархлари сиёсий ҳукмдорлар эмас, балки маданий етакчилар сифатида тан олинади.
Марҳум қирол Ойонинг синглиси, малика Рут Комунтале қироллик оиласининг янги тайинланган Тооро монархини рад этишига бошчилик қилди
Ойонинг ўғли борлиги ҳақида биринчи бўлиб қирол вафотидан кейинги кунларда президент Мусевени оммавий равишда маълум қилди ва унга бу ҳақда қиролича-она айтганини билдирди.
Бошқа ҳеч қандай тафсилотлар расман эълон қилинмаган ва у илгари Ойонинг вориси сифатида тақдим этилмаган эди.
Бу баҳс Тоорода тахт ворислиги қанчалик мураккаб тизимда ишлашини кўрсатди.
Тож белгиланган ворислик чизиғи бўйича ўтадиган Британия монархиясидан фарқли ўлароқ, Тооро монархи қироллик сулолавий уруғи бўлмиш Бабиито вакиллари орасидан танланади.
Қироллик пойтахти Форт-Порталда бўлиб ўтган матбуот анжуманида қироллик уруғининг ворислик қўмитаси Ойонинг амакиваччаси ва давлатга қарашли UBC телеканали бошловчиси Кижанангомани монарх деб эълон қилди.
Уруғ оқсоқоллари Тооро қиролининг маҳаллий унвони бўлмиш «Омукама» бўлиш учун муносиб шаҳзодани танлашга одатий ваколатга эга эканликларини айтишди.
Ворислик ҳайъати Кижанангомани танлашдан олдин «тегишли текширув, маслаҳатлашув ва атрофлича мулоҳаза» олиб борганини, қарорни 19 нафар аъзо имзолаганини маълум қилди.
Кижанангома — шаҳзода Кристофер Пол Кижанангоманинг ўғли ва Тооронинг собиқ қироли Жорж Давид Рукиди III нинг набирасидир.
Ворислик қўмитасининг сўзларига кўра, Буюк Британияда яшовчи бошқа бир қироллик оиласи аъзоси, шаҳзода Жорж Десмонд Камураси номзоди ҳам аввал кўриб чиқилган, бироқ у бошқа масъулиятларини важ қилиб, буни рад этган.
Тахтга ўтириш маросими қачон бўлиши ҳозирча номаълум, бироқ қўмита бу Тооро анъаналари ва урф-одатларига мувофиқ амалга оширилишини билдирди.
Қирол Ойо Ньимба Кабамба Игуру Рукиди IV таълимни қўллаб-қувватлаган модернизатор монарх сифатида олқишланган эди
Ойонинг оиласи тезда матбуот анжумани ўтказиб, ушбу эълонни рад этди ва марҳум қиролнинг ёзма истаклари ҳурмат қилиниши кераклигини таъкидлади.
Малика Комунталенинг айтишича, Ойо ворислик бўйича «жуда қатъий кўрсатмалар» қолдирган бўлиб, унда ўғлини биринчи навбатдаги ворис деб атаган, шунингдек, агар бола тахтни эгаллай олмаса, муқобил вариантларни ҳам белгилаб берган — бу фикрни унинг холаси, катта малика Элизабет Багаая ҳам қўллаб-қувватлади.
Бироқ уруғ вакиллари Ойонинг ўғли борлиги ҳақидаги хабарлар етарли эмаслигини, чунки бола Тооро анъаналари талаб қилганидек қироллик уруғига расман тақдим этилмаганини айтишди.
Қўмита аъзоларидан бири Уганданинг NTV телеканалига берган интервьюсида қироллик фарзанди оқсоқолларга расман таништирилиши, сўнгра келажакдаги раҳбарликка номзод сифатида кўрилишидан олдин маросимлар ва бошқа тайёргарликлардан ўтиши кераклигини айтди.