Тошкентга 1000 гектарга яқин йирик яшил ҳудудлар етишмаяпти — ҳоким
Кўкаламзорлаштириш даражаси бўйича Олмаотага яқинлашиш учун Тошкентга яна 1000 гектарга яқин йирик яшил ва ўрмон-парк ҳудудларини қўшиш зарур, деб баёнот берди пойтахт ҳокими Шавкат Умурзоқов. 2035−2040 йилларга бориб расмийлар шаҳарнинг мавжуд чегараларида тахминан 3000 гектар яшил ҳудудларни барпо этишни мўлжалламоқда.
Тошкентга тахминан 1000 га йирик яшил ҳудудлар етишмаяпти — ҳоким
Тошкентнинг кўкаламзорлаштириш даражасини Олмаотага яқинлаштириш учун пойтахтга яна 1000 га яқин йирик яшил ва ўрмон-парк ҳудудларини қўшиш керак. Бу ҳақда Тошкент ҳокими Шавкат Умурзоқов интервьюсида айтиб ўтди.
«Агар бугунги Тошкентнинг эҳтиёжи ҳақида гапирадиган бўлсак, масалан, Олмаота даражасига яқинлашиш учун бизга камида 1000 гектарга яқин йирик яшил, ўрмон-парк ҳудудлари етишмаяпти», — деди у.
Бу ҳозирги тахминан 1000 га бўлган бундай ҳудудлар майдонини деярли икки баравар ошириш зарурлигини англатадими, деган аниқлаштирувчи саволга ҳоким шундай жавоб берди:
«Бизга яна 1000 гектарга яқин ҳудуд қўшиш керак. Агар узоқ муддатли мақсад ҳақида гапирадиган бўлсак, Худо хоҳласа, 2035−2040 йилларга бориб Тошкентнинг амалдаги ҳудуди учун — мен ҳозир Янги Тошкент ҳақида гапираётганим йўқ — тахминан 3000 гектар яшил ҳудуд маррасини белгилаб олганмиз», — деди у.
Умурзоқов янги яшил ҳудудларнинг пайдо бўлишини кам қаватли мавзеларнинг бўлажак реновацияси билан боғлади. Унинг сўзларига кўра, ҳозирда шаҳар ҳудудининг қарийб 60−70 фоизини кам қаватли қурилишлар ёки потенциал равишда реновацияга тушиши мумкин бўлган участкалар эгаллайди.
«Реновация пайтида ушбу ҳудуднинг тахминан 30 фоизида қурилиш қилиш мумкин — гап 8000−9000 гектар ҳақида кетмоқда. Мен ҳозир келтираётган ҳисоб-китобларга кўра, яна 15 минг гектарга яқин жой қолади; шундан тахминан 10 минг гектари яшил ҳудудларга, қолгани эса инфратузилмага тўғри келиши мумкин», — деди шаҳар маъмурияти раҳбари.
Ҳокимнинг сўзларига кўра, расмийлар тегишли инфратузилмани яратиш режалаштирилаётган умумий майдони тахминан 1000 га бўлган аниқ участкаларни белгилаб олишган.
Ҳокимият, шунингдек, тахминан 120 млн дона бута етиштириладиган ўз кўчатхонасини ташкил этмоқда. Расмийлар кўп миқдорда гул ва газонлардан фойдаланишни камайтириб, буталарни оммавий экиш ва томчилатиб суғоришга ўтишни режалаштирмоқда.
Шаҳарни кўкаламзорлаштириш учун ёши саккиз йилдан кам бўлмаган дарахтлардан фойдаланиш кўзда тутилган.
«Конвейер тизимига чиқиш учун дастлабки уч йилда кўчатхонада турли ёшдаги — беш, олти, етти ёшли кўчатлар бўлиши керак, токи ҳар йили саккиз ёшга тўлганларини кўчириб экиш имкони бўлсин», — дея тушунтирди у.
Умурзоқовнинг сўзларига кўра, ўртача мақсад — майдонини ҳисобга олган ҳолда ҳар бир туманга йилига 10 мингга яқин шундай дарахт тўғри келиши, яъни «шаҳар бўйича йилига қарийб 120 минг туп дарахт» экилишидир.
Ҳокимият ҳисоб-китобларига кўра, 100 га майдонга эга кўчатхонада бир вақтнинг ўзида 120 млн донагача бута етиштириш мумкин. Уларнинг бир қисмини шаҳарни кўкаламзорлаштириш учун ишлатиш, бир қисмини эса хусусий секторга сотиб, тушган маблағни тизимни сақлаб туришга қайта йўналтириш таклиф этилмоқда.
«Агар кўчатхона 120 млн туп бута етиштирса, нега унинг бир қисмини — шартли равишда 40, 50 ёки 60 миллионини сотмаслик керак? Ҳатто йилига 50−60 млн туп бутанинг ўзи ҳам Тошкент учун жуда катта ҳажмдаги кўкаламзорлаштириш демакдир», — деди пойтахт ҳокимияти раҳбари.
Президент топшириғига биноан, ўрмон хўжалиги учун ҳокимиятга 100 гектардан ортиқ ер ажратилди. Умурзоқовнинг сўзларига кўра, ҳозирда Бектемир ва Янгиҳаёт туманларида хўжаликка жами 300 гектарга яқин ер бириктирилмоқда ва у ерда ўрмон массиви барпо этилмоқда. Тахминан 100 гектар майдонни бута кўчатхонаси учун ишлатиш кўзда тутилган.
Ҳоким авваллари дарахтлар нобуд бўлишининг сабабларидан бири суғориш тизими бўлмаган участкаларга экилгани ёки нотўғри экилгани бўлганини таъкидлади.
Шаҳар расмийларининг ҳисоб-китобларига кўра, туман, шаҳар ва республика аҳамиятига молик тахминан 741 км марказий кўчалар бўйлаб 100 млн тупгача бута жойлаштириш мумкин. Бунда алоҳида гуруҳ олдиндан ерни ва суғориш тизимини тайёрлаши керак.
Ҳоким мавжуд боғлар ва яшил ҳудудларни ривожлантириш режалари ҳақида ҳам алоҳида тўхталиб ўтди.
Президент Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёеванинг топшириғига биноан, расмийлар Тошкентнинг 800 гектарга яқин боғ ва яшил ҳудудларини ўзаро боғлаш устида ишламоқда.
«Вазифа нафақат ушбу ҳудудларни жисмоний жиҳатдан боғлаш, балки у ерда одамлар учун қизиқарли ва қулай инфратузилмани тўғри яратишдан иборат. Бизда бундай тажриба етарли эмас. Шунчаки ўриндиқ қўйиш мумкин, лекин уни айнан қаерга қўйиш ҳам муҳим. Шунинг учун буни лойиҳа асосида қилмоқчимиз», — деди у.
Концепцияни ишлаб чиқишга хорижий ва маҳаллий лойиҳачилар, жумладан, Buro Happold ва САД архитектура студияси жалб этилган. Умурзоқовнинг сўзларига кўра, консорциумда микромобиллик, пиёдалар йўналишлари, светофорлар, ритейл, тадбирлар, йўл инфратузилмаси, кўкаламзорлаштириш ва суғориш тизимлари бўйича мутахассислар алоҳида-алоҳида ишламоқда.
Бугунги кунда Тошкентда 893 гектарга яқин жамоат боғлари мавжуд, бироқ бир аҳолига тўғри келадиган яшил ҳудудлар улуши меъёрдаги 17−19 кв. м ўрнига атиги 2 кв. м ни ташкил этади, деб хабар берган эди март ойида Урбанизация қўмитаси раҳбари Шерзод Қудбиев. Муаммони ҳал қилиш учун 140 га майдонда тўққизта боғ ташкил этиш режалаштирилган.
Уларни қурувчилар томонидан тўланадиган инфратузилма тўловлари ва бошқа ажратмалар ҳисобидан яратиш кўзда тутилган. Пойтахт ҳокимияти ҳузуридаги «Toshkent Invest» компанияси биринчи навбатда умумий майдони 139,6 гектар бўлган боғларни барпо этади. Яратилгандан сўнг улар консервация зонасига ўтказилади.
Шунингдек, 18 та боғда 91 та ноқонуний қурилма (7600 кв. м / 0,76 га) мавжуд бўлиб, 98 та боғда 1248 та ноқонуний аттракцион ўрнатилган. Бундан ташқари, боғ ерларини давлат органларининг захира жамғармаси учун олиб қўйиш, уларни хусусийлаштириш ёки бегоналаштириш амалиёти мавжуд.
Респондентлар — 400 дан ортиқ киши — умуман олганда боғлар ва яшил ҳудудлар етишмаслигини қайд этишган.