Тошкентда Ўзбекистон сополчилик мактабларига бағишланган мурал очилди. Фото
Тошкентда Ўзбекистон сополчилик мактабларига бағишланган мурал тақдим этилди. Фото
Тошкентда мамлакатнинг турли ҳудудлари нақшлари ҳамда миллий керамика тарихи билан боғлиқ образлар уйғунлашган «Ўзбекистон ва Ипак йўли рамзлари ҳамда сополчилик мактаблари» мурали очилди. Podrobno.uz мухбири очилиш маросимида бўлиб, тасвирларда қандай маъно яширинганини аниқлади.
Деворий тасвир Ислом цивилизацияси маркази рўпарасида жойлаштирилди.
Асар муаллифи уста Диёр Назиров бўлди. Муралда у мамлакатнинг турли ҳудудларига хос нақшлар ва бадиий мотивларни жамлаб, маҳаллий сополчилик мактабларининг хилма-хиллигини кўрсатиб берган.
Муралнинг очилиши санъатшунос Тахмина Маҳмудованинг маъруза-эскурсияси билан тўлдирилди. Унинг тушунтиришича, ўзбек амалий санъатида нақшлар буюмларни шунчаки безабгина қолмай, балки муайян маънони ҳам англатади.
Масалан, кўзалар ва амфоралар ҳаёт манбаи сифатида сувни, ҳосилдорлик ва фаровонликни гавдалантиради. Анор кўпинча мўллик ва тўкин-сочинлик билан боғланади, гарчи баъзи талқинларда у синовлар ва васвасани англатиши мумкин бўлса-да. Миллий нақшларнинг яна бир кенг тарқалган элементи — бодомдир.
Шу билан бирга, муралда нафақат тарихий ва бадиий мотивларга, балки бошқа тасвирларга ҳам ўрин берилган. Деворий тасвирда Кристина Кретова ва Зилола Ҳамидова китобларининг қаҳрамонлари — Нёдо сичқончаси ва Этя Опанинг уйчаси ҳам акс эттирилган.
Учрашувда минтақавий сополчилик мактаблари тарихи алоҳида муҳокама қилинди. Иштирокчилар ишлаб чиқариш ва турмуш тарзидаги ўзгаришларга қарамай, бу ҳунармандчилик нега Шаҳрисабз, Ғиждувон, Риштон ва Фарғонада сақланиб қолгани ҳақида гапиришди.
Сабаблардан бири сифатида бу марказларнинг йирик шаҳарлардан узоқда жойлашгани кўрсатилди. Саноатлаштириш даврида фабрика товарлари маҳаллий усталар маҳсулотлари билан рақобатни кучайтирган бўлса, нисбатан кичик ва узоқроқ аҳоли пунктларида анъанавий ишлаб чиқариш бу таъсирга камроқ ушираган.
Ўзбек ҳунармандчилигининг ривожланишига бошқа тарихий омиллар, жумладан, минтақанинг Буюк ипак йўли чорраҳасида жойлашгани, аҳолининг ўтроқ турмуш тарзи ва Амир Темурнинг ҳарбий юришлари ҳам таъсир кўрсатган.
Сополчилик мактаблари тарихи турли даврлар ва маҳаллий хусусиятлар таъсирида шаклланган. Диёр Назиров муралда ўзига хос нақшлар ва рамзларни бирлаштириб, деворни ўзбек керамикасининг бадиий тарихига айлантирди.
Олдинроқ Тошкентда коинот мавзусидаги мурал ҳам пайдо бўлган эди. Uzcosmos агентлиги хабар беришича, деворий тасвир Коинотга ва инсоннинг Ердан ташқаридаги оламга бўлган қизиқишига бағишланган.