Тошкентда автомобилларни эвакуация қилиш ва жарима майдончалари ишлаш тартиби ўзгартирилади

Тошкентда автомобилларни эвакуация қилиш ва жарима майдончалари ишлаш тартиби ўзгартирилади

Пойтахтда қонунчилик бузилгани учун ушланган автомобилларни эвакуация қилиш, жойлаштириш ва сақлашнинг янги тартиби жорий этилмоқда.

Ҳужжатга кўра, Тошкентдаги эксперимент 2026 йил 1 октябрдан 2034 йил 31 декабргача бўлган даврга мўлжалланган. ИИВда Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг Ягона автоматлаштирилган ахборот тизимининг «Jarima maydonchasi» модули аллақачон ишламоқда, ушланган автомобиллар билан ишлашнинг бутун жараёни у орқали ташкил этилади.

Тизимда ушланган, жарима майдончасига жойлаштирилган ёки чиқариб юборишга рухсат берилган автомобилларнинг ягона электрон ҳисоби юритилади. У орқали ҳуқуқбузарликлар учун жарималарни, сақлаш қийматини ва бошқа мажбурий тўловларни тўлаш мумкин бўлади. Автомобилни чиқариб юбориш учун QR-кодли электрон рухсатнома, жумладан, Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали ҳам шакллантирилади.

Жарима майдончаларига хизмат кўрсатувчи юридик шахсларнинг ахборот тизимлари «Jarima maydonchasi» билан интеграция қилиниши керак. Ушбу компанияларнинг айланмаси тўғрисидаги маълумотлар солиқ органларига автоматик равишда узатилади. Жарима майдончаларида олти ойдан ортиқ қолиб кетган автомобиллар талаб қилиб олинмаган транспорт воситаларининг алоҳида реестрига киритилади.

Ваколатли давлат органининг машинани жарима майдончасига жойлаштириш тўғрисидаги қароридан сўнг, электрон тизим орқали тегишли давлат органларига ва ушланган жойга энг яқин бўлган, эвакуация қилиш ва сақлаш хизматларини кўрсатувчи ташкилотга билдиришнома юборилади. Компания зудлик билан автомобилга эвакуатор ёки кран-манипулятор юбориши керак.

Компаниялар ушланган автомобилларни давлат органининг қарори асосида ҳайдовчининг иштирокисиз эвакуация қилиш ҳуқуқига эга бўлади.

Машинани топширишда қабул қилиш-топшириш далолатномаси тузилади, пломбалар ва автомобиль элементларининг (эшиклар, юкхона, капот, ёнилғи баки қопқоғи ва ичкарига кириш мумкин бўлган бошқа қисмлар) бутлиги текширилади, шунингдек, визуал кўрикдан ўтказилади. Далолатнома бўйича топширилгунга қадар машинанинг бутлиги учун ваколатли давлат органи, майдончага жойлаштирилгандан кейин эса унга хизмат кўрсатувчи компания жавобгар бўлади.

Йўл ҳаракати қоидаларини бузганлик учун ушланган автомобиллар учун алоҳида қоида назарда тутилган. Агар ҳайдовчи машина эвакуаторга юкланиши бошланишидан олдин етиб келса ва қоидабузарликни бартараф этса, автомобиль эвакуация қилинмайди. Бироқ, ҳайдовчи етиб келган вақтда машина қисман ёки тўлиқ эвакуаторга юкланган бўлса, уни жарима майдончасига етказиш давом эттирилади.

Ҳозирда амалдаги низомда юклашдан олдин эвакуацияни тўхтатиш тўғрисида алоҳида қоида йўқ. Бугунги кунда, шунингдек, айрим ҳолларда бошқаришдан четлаштирилган шахснинг автомобилини ваколатли давлат органи ходимининг ўзи майдончага етказиши мумкин, аммо янги низомда бу банд йўқ.

Автомобилларни жарима майдончаларига қабул қилиш, шунингдек, уларни кейинчалик чиқариб юбориш дам олиш ва байрам кунларидан қатъи назар, туну кун амалга оширилиши керак. Автомобиль етказиб берилгандан сўнг, эгаси ёки унинг вакили салонда қолган нарсаларни белгиланган тартибда олиб кетиши мумкин бўлади.

Бундан ташқари, эгасига ёки ишончномага эга бўлган шахсга «Jarima maydonchasi» орқали майдончадаги автомобилни реал вақт режимида кузатиб бориш имконияти берилиши керак. Машиналарнинг кириши, сақланиши ва чиқиши тизим билан интеграция қилинган камералар орқали қайд этилади.

Ушлаб туриш сабаби бартараф этилгандан сўнг, маъмурий ишни кўриб чиқувчи органнинг мансабдор шахси чиқариб юборишга рухсатномани расмийлаштиради. Ҳужжат QR-код билан тасдиқланади ва электрон шаклда тизим орқали ҳайдовчига ҳамда жарима майдончаси операторига юборилади. Эгасига SMS ҳам юборилади. Рухсатномани юбориш учун бир иш куни берилади.

«Jarima maydonchasi» орқали расмийлаштирилмаган рухсатнома бўйича автомобилни чиқариб юбориш тақиқланади.

Чиқариб юборишдан олдин эгаси эвакуация ва сақлаш қийматини тўлаши керак. Модулнинг ўзида бошқа тўловларни, жумладан, ҳуқуқбузарлик учун жаримани ҳам электрон тарзда тўлаш имконияти назарда тутилган.

Бунда ҳисоб-китоблар учун автомобилни сақлаш муддати у махсус техникага (ҳозирда — автомобиль майдончага жойлаштирилган пайтдан бошлаб) — эвакуаторга жойлаштирилган пайтдан бошлаб, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги баённомада ёки ушлаб туриш тўғрисидаги қарорда кўрсатилган вақтдан келиб чиқиб ҳисобланади. Хизматлар кўрсатиш тўғрисидаги низомда, шунингдек, сақлаш учун тўлов ҳақиқий сақланган ҳар бир тўлиқ сутка учун ҳисобланиши кўрсатилган (ҳозирда муддат соатларда ҳисобланади).

Сақлаш ва эвакуация қилиш тарифлари, шунингдек, эвакуатор ёки манипуляторнинг автомобилни юкламасдан чақирув жойига бориши харажатлари Тошкент шаҳар иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси билан келишилган ҳолда Тошкент шаҳар ҳокимлиги томонидан тасдиқланади. Хизматлар учун нақд пул, банк картаси ва бошқа тўлов усуллари орқали тўлаш мумкин бўлади.

Агар автомобилни ушлаб туриш тўғрисидаги қарор кейинчалик бекор қилинса, машина бекор қилиш тўғрисидаги ҳужжат асосида чиқариб юборилиши керак. Бундай ҳолда ҳайдовчи томонидан қилинган харажатлар қонунчиликда белгиланган тартибда тегишли ваколатли давлат органи маблағлари ҳисобидан қопланади. Ҳужжат, шунингдек, ушбу харажатларни қарор ёки баённомани ноқонуний расмийлаштирган ходимдан регресс тартибида ундиришни назарда тутади.

Агар эвакуация пайтида автомобиль хизмат кўрсатувчи компаниянинг айби билан шикастланса, зарар унинг ҳисобидан қопланади.

Тошкент шаҳрида ушланган автомобилларни эвакуация қилиш ва сақлашга рухсат бериладиган юридик шахсларни «Jarima maydonchasi» модули орқали очиқ танловларда аниқлаш кўзда тутилмоқда. Уларни идоралараро комиссия ўтказади. Экспериментал танлов тизими ҳам 2034 йил охиригача мўлжалланган.

Ўзбекистонда рўйхатдан ўтган ва белгиланган талабларга жавоб берадиган ҳар қандай юридик шахс иштирок этиши мумкин. Шартлар қаторида — шахсий ёки ижарага олинган мулкий база, автомобиллар ва эвакуаторлар учун етарли миқдордаги жойлар мавжудлиги бор. Ижарага олинган мажмуалар учун ижара муддати камида 10 йилни ташкил этиши керак. Тўловга қобилиятсизлик ёки тугатиш босқичидаги, мол-мулки хатланган компаниялар, шунингдек, ёлғон маълумотлар тақдим этган аризачилар танловга қўйилмайди.

Танлов тўғрисидаги эълон камида 30 кун олдин эълон қилиниши керак. Аризалар электрон тизим орқали 15 иш куни давомида қабул қилинади. Агар фақат битта иштирокчи ариза топширса ва унинг таклифи талабларга жавоб берса, у ғолиб деб топилиши мумкин.

Таклифларни баҳолашда майдончанинг майдони ва сиғими, ёнғин хавфсизлиги, эвакуаторлар сони, йирик ҳажмли транспортни сақлаш имконияти ва майдончанинг жойлашуви ҳисобга олинади. Хусусан, кран-манипуляторларнинг мавжудлиги иштирокчига 30 баллгача олиб келиши мумкин, яна 30 балл майдончанинг шаҳар четида жойлашгани учун назарда тутилган.

Танлов ғолиби билан 10 йилга шартнома тузилади. Бунда у камида дастлабки икки йил давомида танлов таклифида кўрсатилган тариф бўйича хизмат кўрсатиши керак.

Агар муайян ҳудудда амалдаги оператор бўлмаса, кейинги танлов ғолиби аниқлангунга қадар ушланган автомобилларни Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати бўлинмаларининг тегишли майдончаларида вақтинча сақлашга рухсат берилади.

Ҳужжат майдончаларнинг ўзига нисбатан батафсил талабларни белгилайди. Улар қаттиқ қопламага, ёритиш тизимига, ёмғир суви канализациясига, ёнғинга қарши воситаларга ва бутун ҳудудни туну кун назорат қилиш имконини берувчи видеокузатувга эга бўлиши керак. Кириш ва чиқишдаги камералар, жумладан, давлат рақамларини таниш учун «Jarima maydonchasi» билан интеграция қилиниши керак.

Ҳудуд баландлиги камида 2 м бўлган темир-бетон, металл ёки ғиштли девор билан ўралиши керак. 50 дан ортиқ автомобиль тўхташ жойи учун камида иккита кириш-чиқиш йўли бўлиши зарур, дарвоза кенглиги — камида 4,5 м. Битта тўхташ жойи учун 25 кв. м майдон назарда тутилади. Шунингдек, ногиронлиги бўлган шахсларнинг махсус жиҳозланган автомобиллари учун камида иккита жой бўлиши керак.

Ҳар бир майдончада ходимлар ва қўриқчилар учун хоналар, эвакуаторларнинг хавфсиз ҳаракатланиши учун жойлар, ёнғинга қарши ўтиш йўллари ва ускуналар бўлиши керак. Тарифлар ва сақлаш шартлари назоратчи-кассир хонаси яқинидаги кўринадиган жойга жойлаштирилиши керак.

Жарима майдончасида олти ойдан ортиқ қолиб кетган автомобиллар талаб қилиб олинмаганлар реестрига киритилади.

Оператор Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати билан биргаликда эгасини машинани олиб кетиш ва қарздорликни узиш зарурлиги тўғрисида хабардор қилиши керак. Қарз мавжуд бўлган тақдирда, уни ундириш чоралари, жумладан, материалларни Мажбурий ижро бюросига юбориш назарда тутилади.

Агар автомобиль 12 ойдан ортиқ сақланса ва эгаси унга мурожаат қилмаса, жарима майдончаси оператори йўл ҳаракати хавфсизлиги органлари билан биргаликда машинани эгасиз деб топиш тўғрисида судга мурожаат қилиши мумкин. Ундирувни қаратиш ва автомобилни кейинчалик сотиш ижро иши юритиш доирасида амалга оширилади.

Алоҳида равишда ИИВга жарима майдончаларида беш йилдан ортиқ бўлган ва эгалари ёки уларнинг вакиллари томонидан олиб кетилмаган автомобилларни хатловдан ўтказиш ва унинг натижалари бўйича бундай машиналарни белгиланган тартибда эгасиз деб топиш учун судга мурожаат қилиш топширилди.

Янги тартиб айнан Тошкент шаҳрида амал қилади. Ҳукуматнинг республикада ушланган автомобилларни эвакуация қилиш ва сақлашни тартибга солувчи 2011 йилдаги қарорига истисно киритилди: унинг тегишли нормалари энди пойтахтга татбиқ этилмайди.

Бунда ҳужжатда муддатлар билан боғлиқ ўзига хос жиҳат бор. Асосий қоидаларда экспериментнинг бошланиши 2026 йил 1 октябрдан деб кўрсатилган, бироқ қарорнинг якуний бандида у расмий эълон қилинганидан кейин уч ой ўтгач, яъни 2026 йил 24 декабрдан кучга кириши белгиланган.

Ҳозирда эвакуация хизматларини турли хусусий компаниялар кўрсатмоқда. Тарифлар бунгача шаҳар даражасида тартибга солинмаган эди. Июн ойи бошида пойтахт ҳокими Шавкат Умурзоқов журналистларга, жумладан, «Газета» вакилига пойтахт учун 120 та эвакуатор сотиб олиш ва ҳайдовчилари Йўл ҳаракати қоидаларини бузадиган автомобилларни эвакуация қилиш ва сақлашнинг янги яхлит тизимини жорий этиш режалари ҳақида гапирган эди.

Август ойида ҳоким қарори билан Тошкентда автомобилларни эвакуация қилиш ва уларни жарима майдончаларида сақлаш учун тўловларнинг чекланган миқдорлари белгиланди. Ҳужжатга кўра, автомобилни махсус транспорт воситасида эвакуация қилиш ва ташиш учун тўлов ҳар бир километр учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 20 фоизини (88 минг сўм), автомобилни сақлаш учун — ҳар бир сутка учун БҲМнинг 20 фоизини (88 минг сўм) ташкил этади.

Бунда автомобилни жарима майдончасига эвакуация қилишнинг умумий қиймати 4 БҲМга (1,76 млн сўм) тенг суммадан ошмаслиги керак.