Тошкент марказидаги яшил ҳудудни автотураргоҳга айлантиришга қарор қилинди. Жамоатчиликда саволлар бор

Тошкент марказидаги яшил ҳудудни автотураргоҳга беришга қарор қилинди. Жамоатчиликда саволлар туғилди

Тошкентнинг қоқ марказида, Ўзбекистон Миллий кутубхонаси яқинидаги 1,3 гектар майдонга эга катта яшил ҳудудни автотураргоҳга айлантиришга қарор қилинди. Тегишли қарорни 14 сентябрь куни шаҳар ҳокими Шавкат Умурзоқов имзолади.

Режалар ҳақида душанба куни пойтахт Йўл ҳаракатини ташкил этиш маркази (ЙҲТЭМ) маълум қилиб, аҳолига янги автотураргоҳ билан бирга пиёдалар ва велосипед йўлаклари, янги яшил майдонлар, болалар ва воркаут майдончалари, шунингдек, санитария хоналарини ваъда қилди.

Ер участкасини аукционга чиқариш режалаштирилмоқда (ҳужжатга кўра, бошланғич нархи 514 млн сўм). Объектни 10 йил давомида эксплуатация қилиш ҳуқуқини қўлга киритадиган хусусий шерик инвестиция мажбуриятларини бажариши, шунингдек, ҳудудни сақлаш, ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштиришни таъминлаши керак бўлади. Тураргоҳ тўловидан тушадиган маблағларнинг 20 фоизини шаҳар бюджетига йўналтириш таклиф этилмоқда (ҳужжатда 10 фоизи шаҳарга ва 5 фоизи — «Пуллик тўхташ жойи» операторига дейилган).

«Лойиҳанинг вазифаси — шаҳар марказидаги автомобиллар сонини кўпайтириш эмас, — дея таъкидлади ЙҲТЭМ аҳолининг табиий саволларини олдиндан тахмин қилиб, — балки мавжуд транспорт оқимини тартибга солиш ва жамоат жойини тартибсиз тўхтаб туришдан халос қилишдир».

«Парковка инфратузилмаси мавжуд ландшафтга уйғун тарзда — пиёдалар, яшил ҳудудлар ва ҳудуднинг жамоатчилик функциясига зарар етказмаган ҳолда киритилиши керак», — дея давом этди ЙҲТЭМ ва хабарга дарахтлар экилган асфальт майдоннинг рендерини илова қилди.

Аҳолига, шунингдек, «узунлиги 720 метр бўлган янги йўлак» ваъда қилинди, ваҳоланки ҳозирда ҳудуднинг бутун периметри бўйлаб ва у орқали сифатли йўлаклар ётқизилган бўлиб, уларни ҳар куни ободонлаштириш хизмати ходимлари парвариш қилмоқда.

«Шаҳарнинг ушбу қисмида ташкил этилган автотураргоҳларнинг етишмаслиги автомобилларнинг тартибсиз тўхтаб туришига — жумладан, бир неча қатор бўлиб ва пиёдалар учун мўлжалланган ҳудудларда тўхташига олиб келмоқда. Бу муаммога яқин атрофдаги ташкилотлар ходимлари бир неча бор эътибор қаратган», — деб баёнот берди ЙҲТЭМ.

У ерда яқин атрофдаги ташкилотлар ходимлари томонидан кўп йиллардан буён давом этиб келаётган ушбу тартибсиз тўхтаб туришга ким йўл қўяётганини тушунтириб беришмади: йўлакларда, сояли йўлларда ва пиёдалар ўтиш жойларида, икки ва уч қатор бўлиб, белгиларни менсимасдан, қатнов қисмига перпендикуляр равишда, машина рақамларини қоғозлар, латталар ва пакетлар билан ёпиб қўйган ҳолда. Машиналарнинг аксарияти бу ерда кун бўйи туради.

Тартибни фақат Poytaxt Parking томонидан чизилган пуллик тўхташ жойи ҳудудида кўриш мумкин, аммо у ерда ҳам кўплаб ҳайдовчилар машиналарини рухсат этилмаган жойларда қолдиришмоқда.

Автотураргоҳга айлантирилиши кутилаётган майдонда ҳар йили Янги йил арчаси ўрнатилади, бу ерда гуллар фестивали, концертлар ва бошқа тадбирлар ўтказилади. ЙҲТЭМнинг маълум қилишича, режалаштирилаётган шартнома шартларига кўра, ҳудуд шаҳар ҳокимияти талаби билан байрамлар, фестиваллар ва бошқа жамоат тадбирлари учун — йилига жами 60 кунгача тақдим этилиши керак бўлади.

Жамоатчилик, табиийки, ЙҲТЭМ ва шаҳар марказида автомобиллар сонини камайтириш ҳамда кўпроқ яшил ва пиёдалар ҳудудларини яратиш зарурлигини бир неча бор таъкидлаган расмийларга саволлар беришни бошлади.

«Гарчи техник шартларда автотураргоҳ билан бирга „хиёбон яратиш“ режаси ҳақида ёзилган бўлса-да, биз буни эътиборни чалғитишга уринишдан бошқа нарса эмас деб ҳисоблаймиз. У ерда хиёбон шундоқ ҳам бор», — деб ёзди davletovuz Telegram-канали муаллифи, журналист Қобил Хидиров.

У агар яқин атрофдаги барча давлат ташкилотлари, жумладан Миллий кутубхона ҳам яқин бир неча йил ичида Янги Тошкентга кўчирилиши режалаштирилаётган бўлса, бу ерда автотураргоҳ яратишда ҳеч қандай мантиқ кўрмаётганини таъкидлади.

«Иккинчидан, яқин атрофда шундоқ ҳам пуллик автотураргоҳ бор. Агар бу ерда парковка муаммосини ҳал қила олишмаса, унда 1,3 гектарлик янги майдон ҳам уни ҳал қила олмайди, чунки муаммо умуман бошқа нарсада», — деб ёзди у.

«Давлат (шаҳар маъмурияти ҳам шу ерга киради) ҳар бир қаричи олтинга тенг бўлган ва ҳар мавсумда минглаб, юз минглаб аҳолига хизмат қиладиган ушбу ерни бир неча юзлаб машиналар эрталабдан кечгача чанг босиб туриши учун бермоқчи», — дея қўшимча қилди журналист.

Иқтисодчи Ботир Қобилов Ёшлар ижод саройи ва Миллий кутубхона ўртасида, устига-устак шаҳар марказида автотураргоҳ яратиш режасини метафорик деб атади.

«Шаҳарнинг энг қимматли ерини автотураргоҳга айлантириш — бу исрофгарчиликдир. Бу жойда одамлар сайр қилишади, гарчи улар кўп бўлмаса ҳам. Вақтининг 99 фоизини бир жойда туриб ўтказадиган автомобиллар учун парковка ўрнига, болалар, одамлар сайр қилиши ва дам олиши учун жой қилиш яхшироқ. Айниқса, Миллий кутубхона ёнида», — деб таъкидлади у.

«Бу каби автотураргоҳлар шаҳар марказига кўпроқ автомобиллар кириши учун таклифнома бўлиб хизмат қилади. Уч қадам нарида метро станцияси жойлашган. Шаҳар марказига кириш учун рағбатларни камайтириш керак, аммо бунинг тескариси содир бўлмоқда», — дея қўшимча қилди у.

«Шаҳарларда, айниқса уларнинг марказларида ер усти автотураргоҳларини қуриш жуда эски шаҳарсозлик хатоларидан бири эди. Ундан кўра у ерга дарахтлар экишса яхши бўларди», — деб ёзди иқтисодчи Беҳзод Ҳошимов.

Барқарор ҳаракатчанлик ва инфратузилма сиёсати бўйича эксперт Бобур Сираджев, «Газета» унинг фикри билан қизиққанида, саволга савол билан жавоб қайтарди: «Агар амалда тўхташ жойлари сони кўпаяётган бўлса, ушбу автотураргоҳ шаҳар марказидаги юкламани қандай қилиб камайтириши керак?»

Ҳозирда ушбу ҳудудда фақат Буюк Турон кўчаси бўйлаб ноқонуний равишда машина қўйилади ва бу тахминан энг кўпи билан 100-150 та транспорт воситасини ташкил этади. Янги автотураргоҳ, энг қўпол ҳисоб-китобларга кўра, 300-400 та автомобилни сиғдириши мумкин. «Бу „жамоат жойини бўшатиш“ тезисига ҳеч қандай тарзда тўғри келмайди».

Иссиқ вақтда кундузи бу ҳудуд марказий қисмида дарахтлар ва соя йўқлиги сабабли сайр қилиш учун унчалик яроқли эмас. Шу билан бирга, эксперт кечқурунлари бу ерда роликлар, скейтбордлар, самокатлар ва велосипедларда учаётган болали кўплаб одамларни кўриш мумкинлигига қўшилди.

«Агар бу жойни жамоат жойи сифатида кўрадиган бўлсак, уни тўлиқ қайта кўриб чиқиш керак. Кўкаламзорлаштириш, соя қилиш, қайта ҳудудлаштириш керак», — деди Бобур Сираджев.

Эксперт, шунингдек, лойиҳанинг молиявий ва техник шартларини тушунарсиз деб атади: «Ҳатто дастлабки ҳисоб-китоблар ҳам шуни кўрсатмоқдаки, кўрсатилган параметрларда шаҳар лойиҳа томонидан яратиладиган иқтисодий фойданинг номутаносиб равишда жуда кичик қисмини олади». Бу дисбаланс қанчалик катта эканлигини фақат талаб, операцион харажатлар, солиқлар ва капитал қийматини ҳисобга олган ҳолда тўлиқ бизнес-модел қурилганидан кейингина баҳолаш мумкин бўлади, деб таъкидлади у.

Сешанба куни кечқурун Ўзбекистон Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитасининг баёноти пайдо бўлди.

«Шаҳар марказидаги мавжуд яшил ҳудудларни қисқартириш ва аҳолининг сайр қилиши ҳамда дам олиши учун мўлжалланган жамоат жойлари ўрнида капитал объектлар қуриш мутлақо мақсадга мувофиқ эмас», — деб баёнот берди қўмита.

«Автотураргоҳлар яратишда кўкаламзорлаштирилган ҳудудларнинг қисқартирилишига ва пиёдалар учун яратилган шароитларнинг ёмонлашишига йўл қўйилмаслиги керак», — деб таъкидлади идора.