til.uz: ўзбек тили ҳақида ҳаммаси бир платформада

til.uz: ўзбек тили ҳақида барчаси ягона платформада

14 октябрь куни Тошкентда ўзбек тилининг бепул миллий рақамли til.uz портали тақдимоти бўлиб ўтди.

Портал маълумотнома, илмий ва маданий материалларни бирлаштиради, луғатларга мурожаат қилиш, ўзбек фольклори билан танишиш ва шеваларни ўрганиш имконини беради. Лойиҳанинг мақсади — ўзбек тилини сақлаш, ўрганиш ва оммалаштиришга кўмаклашиш, унинг бойлиги ва ранг-баранглиги ҳақидаги билимларни тизимлаштириш, шунингдек, замонавий рақамли технологияларни қўллаган ҳолда тил ресурсларидан кенг ва эркин фойдаланишни таъминлашдир.

– Инсон пулини йўқотса, уни яна ишлаб топиши мумкин. Мол-мулкини йўқотса, тиклаши мумкин. Аммо халқ ўз тилини йўқотса, ҳеч қандай пул йўқотилган нарсани қайтаришга ёрдам беролмайди. Бугун биз ёшларнинг ижтимоий тармоқларда нутқ ва ёзувда хатоларга йўл қўйиб мулоқот қилаётганини кўряпмиз. Замонавийроқ кўринишга интилиб, баъзилар ўзбекча сўзларни чет эл сўзлари билан аралаштириб юбормоқда. Оқибатда биз тил бойлигининг бир қисмини, у билан бирга тарихимиз ва маданий меросимизнинг бир қисмини аста-секин йўқотмоқдамиз. Айнан шу мулоҳазалар жамоамизни ўзбек тилини сақлаш ва ривожлантиришга бағишланган лойиҳани яратиш ғоясига олиб келди. Бизнинг умумий вазифамиз — она тилимизни сақлаб қолиш ва уни келажак авлодларга етказишдир, – деб таъкидлади HAYOT Foundation бошқарув раиси Камолиддин Бекназаров.

Портал ўзбек тилини ўрганиш ва унинг маданий мероси билан танишиш учун ресурсларни: луғатлар, фольклор ва шевалар ҳақидаги маълумотларни бирлаштиради. шунингдек, ўзбекча матн билан ишлаш воситалари: лотин ва кирилл ёзувлари ўртасида ўгириш ҳамда ёзувдаги мумкин бўлган ноаниқликларни ҳисобга олган ҳолда қидириш кўзда тутилган. Фойдаланувчи сўзнинг аниқ ёзилишига ишончи комил бўлмаса ҳам керакли маълумотни топиши мумкин.

Барча материаллар бепул тақдим этилади. Асосий ресурслардан фойдаланиш учун рўйхатдан ўтиш талаб қилинмайди.

– Мен Ўзбекистонга тўрт йил олдин келганман ва ўзбек тилини ўрганишни жуда хоҳлаган эдим. Аммо сўзлар ҳақидаги батафсил маълумотларни: қайси контекстда ишлатилиши, бошқа тилларга қандай таржима қилиниши ва ҳоказоларни интернетдаги сканерланган PDF-файллардан, қоғоз луғатлардан, Google-таржимон алоҳида бўлаклардан йиғишга тўғри келарди. Мен ўзбек тили шеваларининг ранг-баранглиги ҳақида ҳам кўп эшитганман, аммо улар ҳақида маълумот топиш жуда қийин. Тил эгаси бўладими ёки мен каби уни энди ўрганишни бошлаётган бўладими, ҳар қандай инсон кириб, барча керакли маълумотларни олиши мумкин бўлган тил портали ғояси шу тариқа туғилди. Биз бир жойда таяниш мумкин бўлган ва фойдаланиш қулай бўлган ишончли, текширилган маълумотларни йиғдик, – деди HAYOT Foundation лойиҳа офиси раҳбари Вероника Комарова. – Тил — бу тирик организм эканини тушуниш муҳим. Бизнинг порталимиз ҳам тирик организмдир. Биз барчани қайта алоқага чорлаймиз. Ушбу ресурсни ҳақиқатан ҳам ўзбек тилининг тўлиқ ва ҳамма нарсани қамраб олувчи порталига айлантириш учун тилшунослар, филологлар, фольклоршунослар ва диалектологларни бизга қўшилишга таклиф қиламиз.

Портал мактаб ўқувчилари, талабалар, ўқитувчилар, журналистлар, тадқиқотчилар ва кундалик ҳаётда ёки ишда ўзбек тилидан фойдаланадиган барча учун мўлжалланган. Ва ҳар ким ўз ҳиссасини қўшиши мумкин: олимлар — билимлари билан, ўқитувчилар — тажриба ва касбий кўникмалари билан, бизнес вакиллари — ресурслар билан, технология компаниялари — замонавий ечимлар билан. Ҳатто оддий фойдаланувчи ҳам лойиҳани шунчаки қўллаб-қувватлаб ва бу ҳақда бошқаларга айтиб бериб ёрдам бериши мумкин. til.uz материалларни изчил тўлдириб боришни ва янги бўлимларни қўшишни кўзда тутади. Келажакдаги режалар орасида ўзбек тилига бағишланган сунъий интеллект ишланмалари витринасини яратиш ҳам бор.

Лойиҳа Insurance Gross суғурта компанияси ва Ўзбекистон миллий медиа ассоциацияси кўмагида «Ренессанс» ташаббусларни қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш миллий марказининг HAYOT Foundation CSR-платформаси томонидан амалга оширилмоқда. Диалектологларнинг шевалар ва тирик нутқни йиғиш, ўрганиш ва сақлаш учун Ўзбекистон ҳудудларига сафарларини қўллаб-қувватловчи лойиҳанинг расмий ташувчиси Centrum Air авиакомпанияси ҳисобланади. Техник ҳамкор — туркий ва қўшни тиллар учун сунъий интеллектга асосланган Tilmoch таржима платформаси. Маълумотлар бўйича кўмак Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги ОАВ учун контент тайёрлаш маркази томонидан кўрсатилмоқда.