Тата Chemicals компаниясига президент томонидан Кенияни тарк этиш буюрилди

**Тата Chemicals компаниясига президент томонидан Кенияни тарк этиш буюрилди**

Ҳиндистоннинг етакчи кимёвий компанияларидан бири бўлмиш Tata Chemicals компаниясига, ҳукумат унинг мамлакатга етарлича фойда келтирмаганини айтганидан кейин, Кенияни тарк этиш буюрилди.

Президент Уильям Руто компания «юкларини йиғиштириб, кетиши» кераклигини айтиб, у минерални маҳаллий даражада шиша ва кимёвий моддаларга қайта ишлаш ўрнига, кальцийлаштирилган содани экспорт қилиш билан шуғулланиб келганини таъкидлади.

Рутонинг сўзларига кўра, ҳукумат кенияликлар учун кўпроқ иш ўринлари яратиш ва инвестициялар жалб этиш мақсадида компания фаолиятини ўз зиммасига оладиган янги инвесторларни аллақачон аниқлаб бўлган.

Tata Chemicals ҳукумат қарорини ҳурмат қилишини ва «ҳал этилмаган масалаларни ҳал қилиш учун тегишли ҳуқуқий ва тартибга солувчи каналлар орқали конструктив мулоқотга содиқ қолишини» маълум қилди.

Президент бу фикрларни Tata Chemicals Magadi заводи жойлашган Кажиадо округига ташрифи чоғида билдирди.

Ҳиндистоннинг Tata Group таркибига кирувчи ушбу компания Найробидан тахминан 120 км (75 миль) жануби-ғарбда жойлашган Магади кўлида фаолият юритади. У ҳар йили Ҳиндистон, Жануби-Шарқий Осиё, Яқин Шарқ ва Африканинг бошқа ҳудудларини ўз ичига олган бозорларга 350 000 тоннадан ортиқ кальцийлаштирилган сода экспорт қилади.

Рутонинг айтишича, ҳукумат фаолиятни бошқаришда Tata Chemicals ўрнини эгаллаш учун иккита янги компанияни жалб қилади.

АҚШ Геология хизмати маълумотларига кўра, Кения табиий кальцийлаштирилган сода — натрий карбонатнинг умумий номи — ишлаб чиқариш бўйича дунёда тўртинчи ўринда туради ва жаҳон ишлаб чиқаришининг 1 фоизини таъминлайди.

У асосан табиий шўр сувлардан ёки трона минералидан олинади ва шиша, кимёвий моддалар, аккумуляторлар ҳамда бошқа саноат маҳсулотларида қўлланилади.

Tata Chemicals шунингдек, Кениянинг энг йирик минерал экспортчиларидан бири ва Африкадаги энг йирик кальцийлаштирилган сода ишлаб чиқарувчиси ҳисобланади.

Компания ўз веб-сайтига кўра, Магади кўлидан трона қазиб олади ва уни шишасозликнинг асосий таркибий қисми бўлган, шунингдек, ювиш воситалари, кимёвий моддалар, сувни тозалаш, тўқимачилик ва қоғоз саноатида қўлланиладиган кальцийлаштирилган содага айлантиради.

Унинг 2024 йилги ҳисоботлари тахминан 245 000 тонна сода сотилганини ва айланма маблағ 78,7 миллион долларни ташкил этганини кўрсатди.

Компанияда 500 га яқин киши меҳнат қилади ва унинг ижтимоий дастурлари Магади атрофидаги қарийб 30 000 кишини сув, соғлиқни сақлаш, таълим, инфратузилма ва бошқа ёрдамлар билан таъминлайди.

Бироқ Руто компания Кенияга етарлича ҳисса қўшмаётганини айтди ва уни мамлакат бойликларини экспорт қилишда айблади.

«Tata Chemicals Magadi 100 йил давомида шартномага эга бўлган ва улар ҳеч нарса қилмаган. Мен ўтган куни уларга юкларини йиғиштириб, кетишни айтдим», деди у суахили тилида.

«Улар Кажиадода ҳеч нарса қуришмади, Кажиадода бирорта ҳам завод қуришмади».

Тарихан Магади маҳсулотининг 95 фоиздан ортиғи экспорт қилинган.

Tata Chemicals ўз баёнотида, 2005 йилда Магади заводини сотиб олганидан бери «у Кения иқтисодиётида муҳим рол ўйнаганини ва бизнесимизнинг ажралмас қисми бўлиб қолаётганини» таъкидлади.

Рутонинг бу баёноти Кения кончилик вазири Tata Chemicals Magadi компаниясига роялти тўловларини тўламагани ва бошқа тартибга солувчи талабларни бажармагани сабабли фаолиятини тўхтатишни буюрганидан беш ҳафта ўтиб янгради.

Компания вазирлик томонидан кўтарилган масалаларга, жумладан, амалдаги тартибга солувчи талабларга риоя қилиши тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган «батафсил жавоб тақдим этганини» маълум қилди.

Унинг билдиришича, ҳозирда у тақдим этилган ҳужжатларнинг кўриб чиқилишини ва кейинги кўрсатмаларни кутмоқда.

Магади кўлидаги завод тарихи 1911 йилга бориб тақалади ва 1928 йилда Кения ҳукумати билан йирик кон ижараси шартномаси имзоланган.

Tata Chemicals ушбу фаолиятни 2005 йилда Буюк Британияда жойлашган Brunner Mond Group компаниясини сотиб олганидан кейин ўз зиммасига олган эди.