Тармоқда 27 миллион ўзбекистонликнинг шахсий маълумотлари даркнетга сизиб чиққани ҳақида хабарлар пайдо бўлди
Ижтимоий тармоқларда Ўзбекистоннинг 27 миллион фуқаросининг шахсий маълумотлари даркнетга сизиб чиққани бўлиши мумкинлиги ҳақида хабарлар тарқалди. Ушбу маълумотларга кўра, базада фуқароларнинг исм ва фамилиялари, телефон рақамлари, ЖШШИР, яшаш манзиллари, паспорт маълумотлари ва биометрик фотосуратлари бўлиши мумкин, ёвуз ниятли шахслар эса мисол тариқасида рақамли технологиялар вазирининг шахсий маълумотларини кўрсатишган.
Ёвуз ниятли шахсларнинг сўзларига кўра, агар уларнинг талаблари 2 ноябрь куни соат 08:00 гача бажарилмаса, маълумотлар архиви очиқ сотувга қўйилади.
Маълумотлар сизиб чиққани ҳақидаги хабарлар фонида блогер Умид Ғафуров сентябрь охирида мамлакатдаги вазирликлардан бирининг платформасида критик заифликни аниқлаган дастурчилардан бирининг ҳикоясини сўзлаб берди. Унинг CVSS шкаласи бўйича баҳоси 10 баллдан 8,6 баллни ташкил этган. Ушбу хатолик сабабли ҳар қандай фойдаланувчи авторизациясиз ва чекловларсиз 40 миллионга яқин кишининг, шу жумладан Ўзбекистоннинг деярли бутун аҳолиси ва республикада рўйхатдан ўтган чет элликларнинг маълумотларини саралаб олиши мумкин эди. Очиқ фойдаланишда Ф.И.Ш., фотосуратлар, туғилган саналари, ID-карталар, хорижга чиқиш паспортлари ва туғилганлик ҳақидаги гувоҳномаларнинг серияси ва рақамлари, ЖШШИР, ўқиш жойи ва йўналиши ҳақидаги маълумотлар, шунингдек, доимий рўйхатдан ўтган манзиллар ва кадастр рақамлари пайдо бўлган.
Ишлаб чиқувчининг идорага зудлик билан хабар беришга бўлган уринишлари қийинчиликларга дуч келди. Вазирлик колл-марказида унинг мурожаатига шундай жавоб беришган: "Сиз хакерга ўхшаб қолдингизми? Офисга келинг, ҳамма нарса жойида эканини кўрсатаман". Дастурчи бошқа расмий канал орқали соҳа мутахассислари билан боғланишга ва идорадаги учрашувда муаммонинг моҳиятини шахсан тушунтиришга муваффақ бўлганида, унга хатолик ҳақида билишларини, аммо яқинда ўтказилган хавфсизлик текширувларига таяниб, уни шошилинч деб ҳисобламасликларини айтишган.
5 кундан сўнг ҳам заифлик ҳали очиқлигича қолаверган ва мутахассис ахборотни масъулиятли ошкор қилиш тартиби доирасида Ўзбекистон Киберхавфсизлик марказига мурожаат қилган. Унинг сўзларига кўра, марказда аноним мурожаатлар учун қулай онлайн-механизм мавжуд эмас, шу сабабли аризалар Telegram орқали, телефонда ёки шахсан офисда қабул қилинади. Бундан ташқари, идора топилган хатоликлар учун мукофот тўламайди, сўров бўйича ташаккурнома хати билан чекланади ва носозликларни бартараф этишнинг кафолатланган муддатларини белгиламайди, балки фақат масъул тузилмаларга расмий билдиришномалар юборади.
Вазирлик платформасидаги муаммо Киберхавфсизлик марказига мурожаат қилинганидан 8 кун ўтгачгина, у ҳам дастлаб фақат қисман бартараф этилган. Бунда марказ ходимлари дастурчининг ўзидан идора ҳақиқатан ҳам маълумотларга киришни ёпганини текшириб кўришни сўрашган, шунингдек, қонунчилик базаси тайёр эмаслиги сабабли бу каби ҳодисаларни оммавий ошкор қилиш тақиқланиши ҳақида огоҳлантиришган. Ишлаб чиқувчининг дастлабки ҳисоб-китобларига кўра, агар 40 миллион кишилик база фирибгарлар қўлига тушиб қолса, ноқонуний кредитлар расмийлаштириш ва бошқа суиистеъмолликлардан келадиган потенциал иқтисодий зарар бир кишига тахминан 50 долларни ёки мамлакат миқёсида 2 миллиард долларни ташкил этиши мумкин эди.
Шунингдек, Ўзбекистонда илгари Safe Road номи билан танилган SAFE Service платформаси фойдаланувчиларининг шахсий маълумотлари сизиб чиққани бўлиши мумкинлиги ҳақидаги хабарлар текширилаётгани маълум қилинмоқда.