Сув учун тўловлар 42 фоизга ошиши кутилаётган бир пайтда, она рўзғор харажатларида «ортиқча тежашнинг иложи қолмаганини» айтмоқда
Шу ой бошида сув таъминоти компанияларига истеъмолчилар учун тўловларни оширишга рухсат берилди.
Сув учун тўловлар 42 фоизга ошиши кутилаётган бир пайтда, она рўзғор харажатларидан «ортиқча тежайдиган нарса қолмаганини» айтмоқда
Виктория Оуэн уй-рўзғор тўловларида «исроф қиладиган ҳеч вақо қолмаганини» айтди
Бир она уйда сувни камроқ ишлатиш учун ўзгаришлар киритганидан кейин ҳам, рўзғор тўловларидан «ортиқча тежайдиган жойи қолмаганини» айтмоқда.
Виктория Оуэн «исроф қилма» қоидасини жорий қилганини, фарзандларидан қисқа вақт душ қабул қилишни ва идиш-товоқ ювгандан кейин сувни қайта ишлатишни талаб қилаётганини айтди. Бу Англия ва Уэльсдаги сув компанияларига инфратузилма ва атроф-муҳитга ортиб бораётган босимни қоплаш учун келгуси йилларда мижозлар тўловларини қўшимча 3,4 миллиард фунт стерлингга оширишга рухсат берилганидан кейин юз берди.
Уэльснинг асосий сув ва канализация етказиб берувчиси бўлган Welsh Water компанияси энг заиф қатламдаги мижозларига ёрдам бериш устида ишлаётганини ва хизматларни яхшилаш учун 2030 йилгача 4,2 миллиард фунт стерлинг сармоя киритишни режалаштираётганини маълум қилди.
Уэльснинг аксарият ҳудудларида яшовчи аҳоли 2025 йил апрель ойидан бошлаб сув тўловларининг 27 фоизга ошишига дуч келди, бунда ўртача йиллик тўлов 503 фунт стерлингдан 639 фунт стерлинггача кўтарилди.
Бу Welsh Water компанияси томонидан тўловларни беш йил давомида ошириб боришнинг бошланиши бўлиб, 2029-30 йилларга бориб ўсиш 42 фоизга етади.
Кардиффлик ёлғиз она Виктория уй-рўзғор тўловларига «деярли ҳар бир тийинини» сарфлашини ва болалари учун сотиб олган Netflix обунасидан ташқари «исроф қиладиган ҳеч вақоси қолмаганини» айтди.
Унда сув ҳисоблагичи ўрнатилган бўлиб, бу етказиб берувчилар мижозлардан тахминий қатъий тариф бўйича эмас, балки айнан ишлатилган миқдор учун ҳақ олишини англатади.
«Тишимизни тозалаётганда жўмракни ўчириб қўямиз, идишларни ювгандан кейин қолган сувни эса гулларга қуямиз.
Биз уни тўкиб юбормаймиз», деди у.
Виктория сувни тежаш учун душ таймерини ҳам жорий қилган, гарчи у бунга амал қилишни талаб этиш «анча қийин» бўлганини айтса-да.
«Болаларим душ тагида соатлаб тургиси келади», деди у.
«Уларнинг вақти чекланган, кейин ошхонада иссиқ сув жўмраги очилади, бу эса уларнинг устидан совуқ сув оқишини англатади».
Welsh Water компаниясининг уй-рўзғор тўлови 2026/27 йилларда 4,8 фоизга ошмоқда
(ONS) маълумотларига кўра, респондентларнинг 84 фоизи ўтган ой давомида сув истеъмолини камайтириш учун камида битта чора кўрганликларини айтган.
Уэльс Либерал-демократлари томонидан қўлга киритилган рақамлар шуни кўрсатдики, Welsh Water 2024/2025 йилларда қувурлардаги сизиб чиқишлар туфайли 85 000 миллион литр сув йўқотган.
Уэльс либерал-демократи Дэвид Чадвик сув компаниясини сизиб чиқаётган инфратузилмани таъмирлаш орқали «зудлик билан ўз ишини тартибга солишга» чақирди.
Уэльснинг шимоли-шарқига хизмат кўрсатувчи Hafren Dyfrdwy компанияси худди шу йилда 5 400 миллион литр сув йўқотган.
Welsh Water вакили 2030 йилга бориб ўз тармоғидаги сув йўқотилишини 24 фоизга камайтиришни мақсад қилганини айтди.
Унинг сўзларига кўра, компания тармоқни бир неча йил давомида модернизация қилишни назарда тутувчи узоқ муддатли лойиҳа доирасида 476 миллион фунт стерлинг сармоя киритмоқда.
«Иқлим ўзгариши ҳам вазиятга таъсир кўрсатмоқда, чунки тупроқнинг қуриши ёзги даврда қувурлар ёрилишини кўпайтиради», дея қўшимча қилди у.
Июль ойида қурғоқчилик шароити бутун Уэльс бўйлаб кенгайди
Кардиффлик Роберт ва Бернадетт Гай Welsh Water тўлови бу йил тахминан 400 фунт стерлингга ошиб, йилига 1 400 фунт стерлингга етишини билиб, «мутлақо шокка тушганларини» айтишди.
Улар сув ҳисоблагичини ўрнатишни танлашди, бу тежамкорроқ бўлиб чиқди — уларнинг йиллик тўловини 600 фунт стерлинггача камайтирди.
Аммо Робертнинг айтишича, бу уларнинг қанча сув ишлатаётгани ҳақида «бироз кўпроқ ўйлашларига тўғри келаётганини» англатади.
«Менда кўплаб пиво стаканлари бор ва ҳар сафар раковинада қўлимни ювганимда, тагига стакан қўяман ва уларни боққа қуйишдан олдин дераза токчасига териб чиқамиз.
Ўтган куни менда етти стакан сув йиғилди, улар акс ҳолда канализацияга оқиб кетган бўларди».
Роберт келажакда сув йиғиш учун «махсус челак» сотиб олишни режалаштираётганларини айтди.
«Бизнинг катта боғимиз бор ва уни суғоришга қурбимиз етмайди деб ўйлашнинг ўзи даҳшатли эди», деди Бернадетт.
Бернадетт сув учун тўлов нархини билиб «лол қолганини» айтди, чунки илгари бу уларнинг ойлик тўловларига фақат «кичик қўшимча» бўлган.
Улар, шунингдек, эскирган инфратузилмага йиллар давомида етарлича сармоя киритилмагани учун жавобгарликни мижозлар зиммасига юклашни адолатсизлик деб ҳисоблашларини айтишди.
«Чироқни ёққанимда, у электр токи лампамга қандай етиб бориши мени қизиқтирмайди, менга шунчаки унинг ёниши муҳим», деди Роберт.
«Менимча, бу кўпчиликка тегишли. Биз шунчаки у керак бўлганда ишлашини ва иложи борича арзон ишлашини хоҳлаймиз».
Суонси университетининг психология бўлими раҳбари, профессор Иэн Уокернинг айтишича, сувдан фойдаланиш масаласида одамлар «автоматик одатлар билан чекланиб қолишлари» мумкин.
У шундай деди: «Сиз: "Мен қисқароқ душ қабул қилишим керак", деб ўйлашингиз мумкин, лекин у ерга кирганингиздан сўнг, автоматик режимга ўтасиз ва барибир бир хил вақт сарфлайсиз.
Одамлардан сўрашингиз мумкин бўлган энг яхши нарсалардан бири — душ қабул қилмаслик ва кийимларингизни ювмасликдир. Лекин бу ҳам содир бўлмайди».
У сувни тежайдиган чораларни мустаҳкамлаб қўйиш, масалан, сув оқими паст бўлган душ сотиб олиш каби оддийроқ ёндашувни таклиф қилди.
«Сиз буни бир марта онгли танлов сифатида қиласиз, лекин кейин бу ҳақда ҳеч қачон ўйламайсиз».
Welsh Water компаниясининг маълум қилишича, унинг тўловлари «тарихан сўнгги ўн йилликнинг катта қисмида реал ифодада инфляция даражасидан паст даражада ушлаб турилган».
«Ҳозирда экологик талабларни бажариш, иқлим ўзгаришига жавоб бериш ва инфратузилмамиз бардошлилигини ошириш учун инвестицияларни кўпайтириш зарурлиги кенг эътироф этилган.
Мижозлар ичиш учун яроқли, сифати бўйича дунёда изчил равишда энг юқори ўринларда турадиган сув учун кунига ўртача 2 фунт стерлинггача камроқ пул тўлайдилар».