Сунъий интеллект ривожланиши бозорда силкинишларни келтириб чиқариши мумкин, дея огоҳлантирди Англия банки раҳбари

**Сўнгги йилларда сунъий интеллект (СИ) соҳасининг жадал ривожланиши молиявий бозорларда силкинишларни келтириб чиқариши мумкин ва Буюк Британия бунга тайёр бўлиши керак, дея огоҳлантирди Англия Банки раҳбари.**

Эндрю Бейлининг таъкидлашича, марказий банк СИ соҳасига киритилаётган улкан маблағларни «жуда синчковлик билан» кузатиб бормоқда ва «ҳар доим ҳам ҳамма ғолиб бўлавермаслиги» ҳақида огоҳлантирди.

Сўнгги йилларда катта даромад олиш умидида СИ компанияларига киритилган ва қарз сифатида берилган маблағлар бозорларда уларнинг айримларини кўп триллион долларлик бизнес сифатида баҳоланишига олиб келди.

СИ «пуфаги» ёрилиши мумкинлиги ҳақидаги саволга Бейли шундай жавоб берди: «Қайсидир босқичда активлар нархининг маълум даражада пасайишини (коррекциясини) кўришингиз мумкин».

Бейли ушбу технология «иқтисодиётимиз ўсишини кучайтириш учун катта салоҳиятга эга» эканлигига ишонишини ва бу мамлакат учун зарур бўлган нарса эканлигини қўшимча қилди.

«Аммо бу ўзи билан бирга жиддий хавфларни ҳам олиб келади, шунинг учун биз ҳар иккала жиҳатни ҳам назорат қилишимиз керак».

Хавфлардан бири — СИ соҳасига тикилган катта тикилишлар кутилган натижани бермаса нима содир бўлишидир.

СИ чипларини ишлаб чиқарувчи Nvidia компанияси ҳозирда 5,5 триллион доллар (4,14 триллион фунт стерлинг) бозор қиймати билан дунёдаги энг қиммат оммавий компания ҳисобланади, бунга асосан инвесторларнинг СИ улкан фойда келтириши мумкинлигига бўлган ишончи сабабдир.

Шу билан бирга, Alphabet, Meta, Microsoft ва Amazon каби технологик гигантлар ушбу технологияга юзлаб миллиард доллар сарфламоқда.

Дунёдаги энг йирик иккита СИ фирмаси — Anthropic ва OpenAI ҳам АҚШ фонд бозорида ўз компаниялари акцияларини сотишга тайёргарлик кўрмоқда, бу эса кўпчиликнинг фикрича, соҳага яна юзлаб миллиард доллар жалб қилади.

«Ҳозирда ушбу секторга жуда катта ҳажмдаги инвестициялар киритилмоқда ва албатта, бу табиий, чунки бу ўсишнинг асосий йўналиши ҳисобланади», деди Бейли.

«Ва албатта, уни ишлаб чиқараётган компанияларнинг активлари нархи жуда кўтарилганини кўряпсиз ва бу ушбу технология бериши мумкин бўлган натижаларга нисбатан юқори умидлар борлигини акс эттиради».

«Ҳозирда ҳамма ғолиб бўлиш учун баҳоланган», дея қўшимча қилди у, аммо «ўтмишга назар ташласангиз, ҳамма ҳам ғолиб бўлавермаган» деб огоҳлантирди.

«Google интернет қидирувида биринчи бозор етакчиси бўлмаган. Бу Netscape эди. Бугун ҳеч ким Netscape-ни эслай олмайди. У мавжуд эмас. Шунинг учун ҳамма ҳам ҳар доим ғолиб бўлавермайди.

«Биз бозорларда қандайдир силкинишлар юз беришига тайёрмиз ва бунга қарши курашишимиз керак. Тизимнинг барқарорлигини таъминлашимиз лозим».

Бейли, шунингдек, СИ билан боғлиқ бошқа хавфларни, жумладан, ундан киберҳужумларда фойдаланишни ҳам таъкидлаб ўтди.

Унинг сўзларига кўра, СИ «заифликларни аниқлашнинг анча кучли усулини» яратди.

«У бизда ва барчамизда бўлган операцион дастурий таъминотларнинг ичида яширинган нарсаларни очиб бермоқда».

«Нотўғри қўлларда... бу жуда кучли, потенциал жиҳатдан жуда хавфли қуролдир», дея қўшимча қилди у.

Яна бир хавф — дипфейкларнинг (одамларнинг ҳақиқийдек туюладиган, СИ томонидан яратилган тасвирлари ва видеолари) кўпайиши бўлиб, улардан жамоатчиликни чалғитиш учун фойдаланиш мумкин.

Бейли буни ўз тажрибасида кўрди. Июнь ойида Х ижтимоий тармоғида у ва Найжел Фаражнинг муштлашаётгани акс этган дипфейк тасвирлар тарқалди.

У BBC-га берган интервьюсида сохта тасвирлар шундай тарзда яратилганини, ҳатто Банк уларнинг қаердан пайдо бўлганини аниқлашда қийналганини айтди.

«Биз бу нарсаларнинг манбасини кузата олишимиз керак. Бунинг учун бизга технология секторидан катта ёрдам керак», деди у.

Шу билан бирга, Бейли СИнинг энг катта афзалликларидан бири — фоиз ставкаларини белгиловчи «Пул-кредит сиёсати қўмитаси [MPC] ишини тезлаштириш» қобилияти эканлигини айтди.

«У қарор қабул қилмайди, лекин бу сиёсатчилар қўлидаги яхши воситадир», деди у.