Скутерлардан шампунларгача – чиқинди қутиларидан буюмлар йиғиб, юзлаб долларни тежаётган одамлар

Самокатлардан тортиб шампунгача — чиқинди қутиларидан юзлаб фунт тежаётган одамлар

«Мен ҳар доим чиқиндихоналардан кийим-кечак қидирганман»

Даррил Бейкер ўзи яшайдиган ҳудуддаги супермаркет ташқарисидаги қайта ишлаш қутилари ёнида уюлиб ётган кўплаб кийим-кечакларни кўриб ҳайратда қолди.

Чиқинди қутилари олдига қайта-қайта келганида, у бошқа жуда кўп нарсаларга, жумладан «соп-соғлом» Ikea расм рамкаси ва болалар самокатларига ҳам дуч келди.

Харажатларни камайтириш йўлларини доимо қидирадиган ва исрофгарчиликдан даҳшатга тушадиган, шимолий Лондонлик икки фарзанднинг тежамкор онаси супермаркет ходимларидан ушбу нарсаларнинг баъзиларини олиши мумкинлигини сўради.

Унга рухсат берилгач, «Мен болаларимга бутунлай янги гардероб йиғиб олдим», дейди 39 ёшли Даррил ва кейинги йиллар учун ҳам нарсаларни олиб қўйганини қўшимча қилади.

Жорий йилнинг олти ойлик даври мобайнида «Мен эҳтимол юзлаб фунт тежагандирман», дейди фрилансер журналист.

Даррил ўзи қутқариб қолган брендларни санаб ўтади — Ralph Lauren, Nike ва The North Face шулар жумласидандир. «Ақлим шошиб қолди», дейди у. «Бу нарсалар шунчаки ерда сочилиб ётарди».

Фарзандлари, жиянлари учун кийим-кечак топиш билан бирга, у баъзиларини ўзи учун ҳам олиб қолади. Қолганини эса текинга беради ёки сотади, жумладан, яқинда эркаклар Barbour курткасидан 30 фунт стерлинг даромад қилди.

Даррил «дампстер дайверлар» (буюм йиғувчилар) деб аталадиган кишилардан бирига айланди — улар тижорат чиқинди қутиларидан қимматбаҳо нарсаларни қидирадиган одамлардир. Уларнинг сабаблари орасида пул тежаш, буюмларни хайрия ташкилотларига хайрия қилиш ва мутлақо фойдаланишга яроқли нарсаларнинг қанчалик тез-тез ташлаб юборилишидан даҳшатга тушиш — ёки ушбу учта сабабнинг аралашмаси киради.

Техаслик Жефф Феррелл 50 йилдан ортиқ вақтдан бери чиқиндиларни ковлаш билан шуғулланади.

«Мен ҳали ҳам ҳар куни велосипедда чиқинди қутиларини ковлайман», дейди Форт-Уэртда яшайдиган ва ушбу мавзуда китоблар ёзган 72 ёшли Жефф. «Мен ҳали ҳам бундан илгаригидек ёки ундан ҳам кўпроқ завқ оламан».

Жефф ўзини «анархистларнинг бевосита ҳаракати билан аралашган Робин Гуд» сифатида кўради, у фақат бойроқ маҳаллаларда қидиради ва топган нарсаларининг кўпини тарқатади.

«Уйимиздаги деярли ҳамма нарса йиғиб келинган ва мен, масалан, ҳеч қачон совун ёки пардоз буюмлари, тиббий буюмлар, ёки пойабзал, кийим-кечак, асбоб-ускуналар ва боғдорчилик буюмларини сотиб олмайман», дейди у.

Жефф металлоломга сотиш учун ташлаб юборилган металларни қидиради, бу эса, унинг айтишича, ҳар икки ҳафтада тахминан 150 доллар (110 фунт) даромад келтиради. Унинг хотини унинг бошқа топилмаларини, масалан, «антиквар буюм ёки заргарлик буюмини» eBay платформасида сотади.

Пулни тежаш ва қимматлироқ буюмларни сотиш орқали у топган нарсалари «йилига ўн минглаб долларга» тенг деб баҳолайди.

Бир пайтлар чиқинди қутиларини ковлаш тақиқланган (уятли) нарса деб қаралган бўлиши мумкин бўлса-да, ҳозирда кўплаб одамлар буни очиқчасига қилишади ва интернетда баҳам кўришади.

Лондонда яшовчи стилист Милли Даймонд TikTok'да ўзининг чиқинди қутиларини ковлаётгани тасвирланган видеоларни жойлайди. Аммо унинг жуда аниқ мақсади бор — қайта тиклаш ва янги кийимга айлантириш мумкин бўлган матолар ва кийимларни топиш, уларнинг баъзиларини кейинчалик сотади.

У топган либосларидан бирининг қиймати 600 фунт стерлингга тенг бўлганини айтади.

«Мен сал зағчага ўхшайман. Мен кўчадан ёки текинга бериладиган ҳар қандай жойдан нарсаларни йиғишни яхши кўраман. Агар кўзимни қувонтирадиган нарсани кўрсам, уни дарҳол оламан».

36 ёшли Милли ёпилган бизнес томонидан ташлаб юборилган баъзи матоларни пайқагач, чиқинди ковлашни бошлаган. «Мен сўзнинг тўғри маъносида чиқинди қутисига чиқиб олдим. Маълум бўлишича, у жуда кўп винтаж кийимлар экан».

Эссексдаги Шарлотта Бейфорд учун вақт ҳамма нарсани ҳал қилади. Унинг энг яхши топилмалари Эссекс университети талабалари ёзда уйларига кетишаётганда ва ўзлари билан олиб кетишни хоҳламаган нарсаларини ташлаб юборганда содир бўлади.

Бунга ярим ишлатилган пардоз буюмлари ҳам киради. «Мен саккиз йилдан бери шампунь сотиб олмадим», дейди 44 ёшли сотувчи ассистент. «Бу менга анча пул тежашга ёрдам берди, деб айта оламан».

Бошқа чиқинди ковловчилар сингари, Шарлотта ҳам топган нарсаларининг кўпини хайрия ташкилотларига хайрия қилади. Аммо у уйини ҳам қайта тикланган буюмлар билан тўлдирган ва баъзи қимматбаҳо буюмларни сотади.

Озиқ-овқат ҳам, агар у ҳали ҳам ёпиқ ҳолатда бўлса, олишга ярайди. «Мен Heinz пиширилган ловия консервасини топдим, соп-соғлом эди. Мен уларни ейишдан жуда хурсандман», дейди Шарлотта.

Аммо чиқинди қутиларидан буюмларни олиш ва уларни олиб қолиш қонунийми?

Техас христиан университетининг социология бўйича фахрий профессори Жеффнинг айтишича, АҚШнинг кўплаб шаҳарларида, жумладан Нью-Йорк, Кливленд ва Уичитада бу амалиёт қонун билан тақиқланган.

«Бундай жойларда чиқинди ковлаш ноқонуний ҳисобланади, чунки ташланган нарса энди шаҳарга... ёки чиқинди хизматларини кўрсатган хусусий компанияга тегишли бўлади», деб тушунтиради у. Ҳар қандай чиқинди ковловчи, шунингдек, ўзгалар ҳудудига ноқонуний кириш айблови хавфи остида бўлади.

Жефф яшайдиган Форт-Уэртда буюмларни чиқинди қутиларидан фақат улар жамоат ерларида бўлган тақдирдагина олиш мумкин.

Буюк Британияда Duncan Lewis Solicitors фирмасидан Санжай Версани бу вазиятга боғлиқлигини айтади.

«Ҳақиқатан ҳам ташланган товарлар билан боғлиқ кўп ҳолларда жиноий жавобгарликка тортиш эҳтимоли кам», дейди у.

«Аммо бирданига бирор нарса шунчаки чиқинди контейнерига ёки қутисига ташлангани учун уни олиш текин деган умумий қоида йўқ. Агар шубҳангиз бўлса, энг хавфсиз ёндашув — эгасидан ёки бизнесдан рухсат сўрашдир».