Сизлар жуда эрта хурсанд бўлдингизлар, фуқаролар.
Давлат сектори ходимларининг иш ҳақи ва стипендиялари 7 фоизга ошади, жарималар эса оширилади: Ўзбекистонда 2026-йил 1-сентабрдан бери нималар ўзгарди
Фуқаролар, хурсанд бо'лишга шошилманг.
1-сентабрдан бошлаб О'збекистон ҳукумати бир қатор о'згаришларни киритмоқда: давлат секторидаги иш ҳақини 7 фоизга ошириш, жарималарни сезиларли даражада ошириш, кино саноатига о'н йиллик солиқ имтиёзини бериш ва 176 миллион со'мдан ортиқ харидлар учун нақд пул то'ловларини тақиқлаш.
"Давлат микроскопи" остидаги фуқаролар ҳамёнлари
Бу о'згаришлар фуқароларнинг молиявий аҳволига та'сир қилади. Энг кам иш ҳақи (МВ) 1,36 миллион со'мгача, асосий ҳисобланган қиймат (БСВ) эса 440 000 со'мгача ко'тарилмоқда. Бу шунчаки техник о'згартириш эмас, балки занжирли реаксия учун катализатор: транспорт воситасини ро'йхатдан о'тказиш харажатлари, нотариал то'ловлар, тадбиркорлар учун давлат божлари ва жарималарнинг барчаси ошиб бормоқда. Масалан, енгил автомобилни ро'йхатдан о'тказиш энди тахминан 3,1 миллион со'мга, давлат рақами учун то'лов эса 2,42 миллион со'мга тушади. Ишлатилган автомобилни сотиб олишни нотариал ро'йхатдан о'тказиш 1,32 миллион со'мгача ко'тарилади.
Асосий ҳисоблаш қийматининг ошиши автоматик равишда о'ртача фуқаро ҳатто кузатиб боришга ҳам улгурмаслиги мумкин бо'лган о'нлаб то'ловларнинг ошишига олиб келади.
Президент Шавкат Мирзиёевнинг 23-июн куни чиқарган фармонига ко'ра, давлат секторидаги иш ҳақи ва стипендиялар 7 фоизга ошади. Пенсия ва нафақалар июл ойида индексланган эди. Шуни та'кидлаш керакки, ҳужжатда айтилганидек, ушбу о'сиш харажатлари "Давлат бюджети ва Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамг'армаси томонидан қопланади". Бюджет бу харажатларни то'лиқ қоплайди.
Шу билан бирга, О'збекистон ҳукумати нақд пул муомаласини чекламоқда. 400 та асосий ҳисоблаш қийматидан (сентябрдан бери 176 миллион со'м) ошган ҳар қандай харид фақат банк картаси ёки электрон то'лов тизими орқали амалга оширилиши мумкин. Спиртли ичимликлар, тамаки, ёқилг'и қуйиш шохобчаларидаги ёқилг'и, ко'чмас мулк ва о'н йилдан кичик автомобиллар энди банк о'тказмаси орқали то'ланади. Аслида, давлат иқтисодиётда рақамли шаффофликка интилиб, фуқароларни нақд пулдан маҳрум қилмоқда.
Камералар, валидаторлар ва 440 000 со'млик ё'л ҳақини то'лашдан бош тортувчи
Транспорт ислоҳоти оддий аҳоли учун энг сезиларли о'згариш бо'лиши мумкин. Ялпи шартномалар асосида ишлайдиган автобусларда энди то'лов ё'ловчига чиқишда мажбурийдир. Ко'плаб то'лов усуллари мавжуд: транспорт картаси, смартфон, НФС, ҚР код, биометрик ма'лумотлар, аммо асосий хулоса бир хил: агар сиз картангизни тақдим этмасангиз, сиз ё'л ҳақини то'лашдан бош тортувчисиз. Биринчи марта қоидабузарлик учун жарима энг кам иш ҳақининг 50% гача (220 000 со'м), такрорий қоидабузарлик учун эса энг кам иш ҳақининг то'лиқ миқдоригача (440 000 со'м) оширилиши таклиф қилинмоқда. Бу ҳозирги 41 200 со'мдан беш-о'н баравар ко'п. Таклиф ҳали ҳам Олий Мажлис томонидан ко'риб чиқилмоқда, аммо қат'ийроқ қоидаларга о'тиш тенденцияси аниқ.
Шу билан бирга, бензин билан ишлайдиган ускуналарга эга транспорт воситалари рақамли назоратга тортилади. Агар транспорт воситаси техник ко'рикдан о'тмаса, у қайта то'лдирилмайди. Агар бакнинг яроқлилик муддати о'тган бо'лса, у қайта то'лдирилмайди. Автоматик текшириш У-Гас ва Эсо-Ҳимоя тизимлари орқали амалга оширилади. Ёқилг'и қуйиш шохобчасида ҳеч қандай ко'ндириш ёрдам бермайди.
Қурилиш саноати барча янги қурилиш майдончаларига - ко'п қаватли уйлардан тортиб меҳмонхоналар ва саноат майдончаларигача - видео кузатув камераларини о'рнатиши шарт. Агар лойиҳа қиймати 3 миллиард со'мдан ошса, давлат томонидан молиялаштириладиган қурилиш лойиҳалари ушбу талабга бо'йсунади. Бундан ташқари, тайёр ҳужжатлар рақамли форматга о'тказилади, бу эса қог'оз нусхаларини талаб қилиш талабини бекор қилади. Қурилиш учун рухсатнома аризалари сун'ий интеллект ёрдамида таҳлил қилинади.
Солиқсиз кино ва режалаштирилган иш ташлашлар
Энг кутилмаган о'згаришлар то'плами маданийдир. 2026-йил 1-сентабрдан 2036-йил 1-январгача киностудиялар, консерт ташкилотлари, хусусий театрлар, болалар контенти яратувчилари ва нодавлат та'лим маданият муассасалари ҚҚС, даромад солиг'и, айланма солиг'и, мулк солиг'и ва ер солиг'идан то'лиқ озод қилинади. Ушбу ташкилотларнинг ходимлари даромад солиг'ини то'ламайдилар. О'збекистонда филм ишлаб чиқариш билан шуг'улланадиган хорижий компаниялар солиқни ушлаб қолишдан озод қилинган. О'н йил давомида мутлақ солиқ эркинлиги.
Халқаро танловлар г'олиблари Гран-при учун бир марталик 300 миллион со'мгача бонус оладилар, устозлар эса бир йил давомида 100% гача иш ҳақи қо'шимчасини оладилар. Саёҳат харажатлари давлат томонидан қопланади. Бу о'згаришлар шунчаки маданиятни қо'ллаб-қувватлаш эмас, балки О'збекистонни кино ишлаб чиқариш ва бошқа оммавий маданият шакллари учун минтақавий марказга айлантиришга уринишдир.
12-сентабрдан кучга кирадиган иш ташлашлар то'г'рисидаги қонун алоҳида э'тиборга лойиқдир. Ищилар иш берувчига бир ой олдин хабар бериш орқали иш ташлаш ҳуқуқига эга. Иштирок этиш қат'ий ихтиёрийдир ва уларнинг иш о'ринлари ҳимояланган. Бироқ, давлат хизматчилари, ҳарбий хизматчилар, полиция ходимлари, энергетика ходимлари, алоқа ходимлари ва сув та'миноти ходимларига иш ташлаш тақиқланади. Ноқонуний иш ташлаш учун жарима 3 дан 7 тагача асосий ҳисоб бирлигигача. Давлат норозилик воситасини тақдим этади, аммо ундан ким фойдалана олмаслигини ҳам аниқ белгилайди.
2026-йил 1-сентабрдан бошлаб О'збекистон бир вақтнинг о'зида энг кам иш ҳақини оширади ва уни ё'қ қилиши мумкин бо'лган жарималарни жорий қилади. Кино саноатига о'н йилга солиқ имтиёзлари берилади ва ҳар бир қурилиш майдончасига камералар о'рнатилади. Энди иш ташлашларга рухсат берилади, аммо тақиқ ҳам мавжуд.