Сепаратистик партия Квебекдаги сайловларда ғалаба қозониши кутилмоқда, бу эса Канада бирлиги учун янги синов бўлади
Овозларнинг озчилигини қўлга киритган Квебек партияси (Parti Québécois) яқин йилларда мустақиллик бўйича референдум ўтказишга ваъда берди.
Сепаратистик партия Квебекдаги сайловларда ғалаба қозониши кутилмоқда, бу Канада бирлиги учун янги синов бўлади
Пол Сен-Пьер Пламондон душанба куни Квебекнинг янги бош вазири этиб сайланди.
Канада ОАВларининг прогноз қилишича, суверенитет тарафдори бўлган Квебек партияси (PQ) душанба куни Квебекда бўлиб ўтган провинция сайловларида озчилик ўринни қўлга киритади ва бу Пол Сен-Пьер Пламондонни навбатдаги бош вазирга айлантиради.
Бу PQ 2014 йилдан бери биринчи марта ҳокимиятни қўлга киритиши бўлади. Натижа Бош вазир Марк Карни учун синовга айланиши мумкин, бу эса Квебек билан иммиграция ва монархия каби масалаларда тўқнашувларга олиб келиши эҳтимолдан холи эмас.
Партия, шунингдек, шу ой охирида Альберта провинциясида бўлиб ўтадиган овоз беришга ҳамоҳанг тарзда, Квебек мустақиллиги бўйича референдум ўтказишга ваъда берди.
Асосан француз тилида сўзлашувчи ушбу провинцияда 1980 ва 1995 йилларда ушбу масала бўйича референдумлар ўтказилган. Сўровномалар квебекликларнинг атиги 30 фоизи бундай қадамни қўллаб-қувватлашини кўрсатмоқда.
Пламондоннинг айтишича, овоз бериш АҚШ Президенти Дональд Трамп ўз лавозимини тарк этганидан кейин бўлиб ўтади.
Альбертадаги ажралиб чиқиш бўйича овоз бериш натижасига қараб, Карни мамлакатнинг икки хил ҳудудида бирлик инқирозига дуч келиши мумкин. Трамп тахминан икки йилдан кейин лавозимини тарк этиши кутилмоқда, бу эса агар Пламондон ўз ваъдасини бажарса, учинчи мустақиллик референдуми катта эҳтимол билан 2029 ёки 2030 йилда ўтказилишини англатади.
Суверенитетдан ташқари, Пламондон агар Оттава провинция ишларига аралашаётганини ҳис қилса, у билан тўқнашишга тайёрлигини аниқ билдирди.
Сайловолди кампанияси давомида у иммиграция каби масалаларда Оттавага босим ўтказишини айтди ва Карни ҳукумати томонидан буюрилган ҳар қандай ўсишга қарши чиқишга ваъда берди.
У шунингдек, "Квебекда монархияни тугатиш" ва унинг институтларига сарфланадиган маблағларни ижтимоий хизматларга йўналтиришга ваъда берди.
"Биз монархияни Квебекдан чиқариб юбориш, ушбу маблағларни қайтариб олиш ва уларни ижтимоий соҳаларга йўналтириш учун нима қилиш керак бўлса, барчасини қиламиз", деди у сентябрь охирида журналистларга.
Масалан, Пламондон Квебек лейтенант-губернатори идорасини (провинцияда Қирол Чарльз III ни ифодалайди) молиялаштиришни қисқартиришни таклиф қилиб, бу пулларни уйсизлик муаммосини ҳал қилишга сарфлашини айтди.
Пламондон 2022 йилда Қиролга содиқлик қасамёдини қабул қилишдан бош тортган Квебек қонунчиларидан бири эди, бу эса ҳозирда содиқлик қасамёдини ихтиёрий қилувчи провинция қонуни қабул қилинишига ёрдам берди.
Унинг лейтенант-губернатор идорасини молиявий қўллаб-қувватлашни тўхтатиш режаси, монархиянинг Канада конституциясидаги марказий ўрнини ҳисобга олганда, жиддий ҳуқуқий эътирозларга дуч келиши мумкин.
Бундай қадам Квебекнинг келажакдаги қонунларини ҳам шубҳа остига қўяди, чунки лейтенант-губернаторнинг асосий вазифаларидан бири янги қонун ҳужжатларига қироллик розилигини беришдир.
Ушбу тўсиқлар ҳақида сўралганда, Пламондон федерал ҳукумат билан ҳуқуқий курашга тайёрлигини айтди.
Квебек партиясининг душанба кунги муваффақияти қисман сайловчиларнинг аввалги Квебек келажаги коалицияси (Coalition Avenir Québec) ҳукуматидан норозилиги натижасидир.
Квебек келажаги коалицияси ўз ҳокимиятининг саккиз йили давомида Квебекнинг ўзлиги ва тилини ҳимоя қилишни марказий мавзуга айлантирди, аммо кўп йиллик етакчи Франсуа Лего охир-оқибат сайловчилар ўртасида сезиларли қўллаб-қувватлашни йўқотди.
Легони янги етакчи, лавозимидан кетаётган бош вазир Кристин Фрешетт билан алмаштириш орқали партияни жонлантиришга бўлган уринишлар муваффақиятсиз тугади.
Фрешетт маҳаллий вақт билан соат 22:00 дан сал олдин Труа-Ривьердаги ўз қайта сайланиш пойгасида мағлубиятини тан олди. Ўз нутқида у ҳокимиятни топшириш жараёнида Сен-Пьер Пламондон билан бирга ишлашини айтди.
"Квебекни бошқариш мен учун энг катта шараф бўлди", деди у. "Квебек менинг юрагимга муҳрланган".
Квебек Либерал партияси иккинчи энг кўп ўринни қўлга киритди, Квебек Консерватив партияси эса ўз ўринларини кўпайтирди.
Федерал Либерал партияни бошқарадиган Бош вазир Карни Квебекда ҳамон машҳур, гарчи август ойида савдо музокаралари муваффақиятсиз тугаганидан кейин АҚШ Президенти Дональд Трамп Канадага янги божлар жорий қилгани сабабли уни қўллаб-қувватлаш яқинда пасайган бўлса-да.
Квебек АҚШнинг сўнгги божларидан энг кўп жабр кўрган провинциялар қаторига киради, Oxford Economics глобал прогнозлаш фирмаси экспертлари провинция учун зарарни 2 миллиард Канада доллари деб баҳоламоқда.
Карни душанба куни кечқурун Пламондонни ғалабаси билан табриклади ва партия билан ҳамкорлик қилишга ваъда берди.
"Кучлироқ Квебекни барпо этиш кучлироқ Канадани барпо этиш борасидаги миссиямизнинг асосидир", деди у ижтимоий тармоқдаги постида. "Мен божлардан жабр кўрган Квебек корхоналари ва ишчиларини қўллаб-қувватлаш, кўпроқ яхши иш ўринлари яратиш, уйсизликка барҳам бериш устида ишлаш ва Квебек бўйлаб кўпроқ уйлар қуриш учун сиз билан ҳамкорлик қилишни интиқлик билан кутаман".