Сентябрда авиаташувларга жаҳон талаби 0,5% га камайди
IATA 2026 йил сентябрида глобал авиаташувларга бўлган талаб 0,5% га камайганини маълум қилди, шу билан бирга Яқин Шарқни ҳисобга олмаганда бу кўрсаткич 0,3% га ўсди.
Сентябрда авиаташувларга жаҳон талаби 0,5% га камайди
2026 йилнинг сентябрида йўловчи авиаташувларига бўлган жаҳон талаби ўтган йилнинг шу ойига нисбатан 0,5% га камайди. Яқин Шарқ бозорлари ҳисобга олинмаса, кўрсаткич, аксинча, 0,3% га ошди.
Авиакомпанияларнинг умумий ташув имконияти (сиғими) 0,2% га қисқарди, йўловчи ўринларининг бандлик коэффициенти эса 0,3 фоиз пунктга пасайиб, 83,2% ни ташкил этди. Бу ҳақда Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси (IATA) хабар беради.
Авиаташувларга бўлган талаб йўловчи-километрларда (RPK), ташув имконияти эса мавжуд ўрин-километрларда (ASK) ўлчанади. Халқаро йўналишларда талаб 0,4% га, Яқин Шарқни ҳисобга омаганда эса 1,7% га ошди. Ташув имконияти 0,5% га ўсди, бандлик коэффициенти 83,6% ни ташкил этди, бу 2025 йилнинг сентябрь даражасидан 0,1 фоиз пунктга пастдир.
Ички бозорларда талаб 2,2% га, ташув имконияти эса 1,3% га камайди. Бандлик коэффициенти 0,7 фоиз пунктга пасайиб, 82,5% га тушди.
IATA бош иқтисодчиси ва барқарор ривожланиш бўйича тўнғич вице-президенти Мари Оуэнс Томсен умумий пасайишни Яқин Шарқ ва Шимолий Америка бозорларининг кучсизланиши билан боғлади. Шу билан бирга, август ойига нисбатан вазият яхшиланди: кўпчилик халқаро бозорлар яна ўсишга қайтди.
Унинг сўзларига кўра, шунга ўхшаш динамика йил давомида кузатилди ва геосиёсий ноаниқлик ҳамда ёнилғи нархларининг бебеқарорлиги фонида сақланиб қолиши мумкин. Октябрь ва ноябрь ойларида мунтазам рейсларнинг глобал ташув имконияти 2025 йил даражасидан юқори қолиши кутилмоқда, бироқ ўсиш суръатлари юқори бўлмайди ва минтақалар бўйича сезиларли даражада фарқ қилади.
Минтақавий бозорлар орасида, ички ва халқаро ташувларни қўшганда, талабнинг энг сезиларли ўсишини Африка авиакомпаниялари — 5,0% га, шунингдек Лотин Америкаси ва Кариб ҳавзаси авиакомпаниялари — 4,3% га кўрсатди. Осиё-Тинч океани минтақасида кўрсаткич 0,5% га, Европада — 0,3% га ошди. Шу билан бирга, Яқин Шарқда талаб 8,0% га, Шимолий Америкада эса 1,6% га камайди.
2025 йил якунларига кўра, жаҳон йўловчи оқимининг 34,4% и Осиё-Тинч океани минтақасига, 26,7% и Европага, 21,8% и Шимолий Америкага, 9,5% и Яқин Шарққа, 5,4% и Лотин Америкасига, 2,2% и Африкага тўғри келган.
Халқаро йўналишларда сентябрь ойида аксарият асосий йўналишларда динамика яхшиланди. Осиё-Тинч океани минтақаси авиакомпаниялари ташув имконияти 0,4% га ошгани ҳолда талабни 0,7% га оширди. Бандлик коэффициенти 83,1% га етди. Трафик минтақанинг ортиқча олтита энг йирик халқаро йўналишларидан тўрттасида ошди. Осиё ичидаги йўналишларда йўловчи оқими 0,9% га қисқарди, бироқ пасайиш суръатлари августдагига қараганда паст бўлди.
Европа ташувчилари талабни 1,8% га, ташув имкониятини эса 1,2% га оширди. Бандлик коэффициенти 0,5 фоиз пунктга кўпайиб, 86,1% ни ташкил этди. Трансатлантик йўналишларда трафик 0,6% га камайди, ваҳоланки августда пасайиш 2,5% ни ташкил этган эди.
Шимолий Америка авиакомпанияларида халқаро ташувларга бўлган талаб ўзгармади. Ташув имконияти 1,9% га қисқарганда, бандлик коэффициенти 1,6 фоиз пунктга ўсиб, 84,9% га етди. Йўловчи оқими минтақанинг тўртта энг йирик халқаро йўналишидан учтасида камайди, аммо пасайиш суръатлари август ойига нисбатан секинлашди.
Яқин Шарқда халқаро ташувларга талаб 7,5% га, ташув имконияти эса 3,3% га қисқарди. Бандлик коэффициенти 3,6 фоиз пунктга пасайиб, 78,3% га тушди. Яқин Шарқ ва Осиё ўртасидаги йўналишларда трафик августдаги 7,9% га қарши 8,8% га тушиб кетди. Яқин Шарқ ва Шимолий Америка ўртасидаги йўналишда пасайиш 3,0% ни ташкил этди, бу бир ой олдингидан бир оз камроқ бўлди.
Лотин Америкаси авиакомпаниялари халқаро талабни 8,2% га, ташув имкониятини — 7,6% га оширди. Бандлик коэффициенти 83,9% га етди. Африка ташувчиларида талаб 8,0% га, имконият — 8,8% га ошди, бандлик эса 74,8% ни ташкил этди.
Ички бозорларда ижобий динамикани Австралия, Бразилия ва Хитой кўрсатди, бу ерда талаб тегишлича 4,5%, 2,0% ва 3,1% га ошди. Бироқ ушбу ўсиш АҚШдаги пасайишни қоплаш учун етарли бўлмади, бу ерда кўрсаткич 2,7% га тушди. IATA’да Америка бозори динамикасига истеъмолчиларнинг паст ишончи таъсир қилган бўлиши мумкинлигини тахмин қилишди.
Ҳиндистонда ички талаб 8,3% га қисқарди — бу 2026 йил бошидан бери энг сезиларли пасайишдир. Японияда йўловчи оқими 0,8% га, шу жумладан «Кумуш ҳафта» даврининг бир қисмида ноқулай об-ҳаво шароитлари фонида камайди.
IATA маълумотларига кўра, батафсил статистика мавжуд бўлган олтита ички бозор жаҳон йўловчи оқимининг тахминан 29,6% ини ва барча ички ташувларнинг 79,4% ини шакллантиради.
Умуман олганда, 2025 йил якунларига кўра, ички йўналишларга жаҳон йўловчи оқимининг 37,2% и тўғри келган.