Санеғнинг Ўзбекистондаги нефт конларига лицензиялари бекор қилинди — Давлат активлари агентлиги раҳбари
Дактив раҳбари Соҳибжон Муродов шартлар бажарилмагани ва ўзлаштирилмагани сабабли Saneg’нинг Ўзбекистондаги нефть конларидан фойдаланиш лицензиялари бекор қилинганини маълум қилди. 2019 йилда компанияга «Ўзбекнефтгаз»нинг 100 дан ортиқ кони ёпиқ ҳужжат асосида топширилган эди.
Saneg’нинг Ўзбекистондаги нефть конларига лицензиялари бекор қилинди — Давактив раҳбари
Аввалроқ Sanoat Energetika Guruhi (Saneg) компаниясига берилган нефть конларидан фойдаланиш ҳуқуқига оид лицензиялар белгиланган шартлар бажарилмагани сабабли бекор қилинди. Бу ҳақда 8 октябрь куни ўтказилган матбуот анжуманида Давлат активларини бошқариш агентлиги (ДАБА) директори Соҳибжон Муродов маълум қилди.
У ушбу баёнотни нефть конлари қайси асосда очиқ аукцион ёки тендерларсиз хусусий Sanoat Energetika Guruhi компаниясига берилгани ҳақидаги саволга жавобан билдирди.
Муродов конларнинг ўзи хусусий мулкка берилмаганини таъкидлади.
«Конлар — бу табиий ресурслар. Улар хусусийлаштирилмайди ва хусусий шахсларга берилмайди. Бироқ Ўзбекистонда ер қаъридан фойдаланиш ҳуқуқи берилади, яъни лицензия берилади. Шундай лицензия ушбу компанияга берилган эди. Ана шундай амалиёт бошқа компанияларга нисбатан ҳам мавжуд», — деди у.
ДАБА раҳбари Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 25 мартдаги 133-сонли қарорига ҳавола келтирди, унда ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига рухсатномалар бериш тартиби белгиланган.
Унинг сўзларига кўра, илгари қонунчиликда белгиланган тўлов тўлангандан сўнг биринчи бўлиб мурожаат қилган аризачи кондан фойдаланиш лицензиясини олиши мумкин бўлган механизм амал қилган. Ушбу тўлов миқдори ер қаъри участкасининг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаб чиқилган.
Кейинчалик рухсатномалар бериш тартиби ўзгартирилди.
«Кейинчалик янги амалиёт жорий этилди. Жумладан, углеводород конларидан фойдаланиш лицензияларини олиш ҳуқуқи аукционларга ўтказилди. Ушбу ўтиш 2023—2024 йилларда босқичма-босқич амалга оширилди», — деди Муродов.
Илгари Saneg лицензия олган конларнинг ҳозирги мақоми ҳақидаги саволга жавоб берар экан, у шундай деди:
«Манда бор маълумотларга кўра, бу конлар муомалага киритилмаган ва лицензия шартлари бажарилмаган. Шу сабабли бугунги кунда [лицензиялар] бекор қилинган. Ҳозирда Геология вазирлиги улардан самарали фойдаланиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқмоқда».
, компания фойдали қазилмаларни геологик ўрганиш ва қазиб олиш бўйича расмийлаштирилган лицензиялар билан 103 та нефть ва газ конидан фойдаланиш ҳуқуқига эга эканлиги айтилган эди.
Эслатиб ўтамиз, 2019 йилда 100 дан ортиқ нефть ва газ конлари ҳукуматнинг ёпиқ қарори асосида «Ўзбекнефтгаз»дан Jizzakh Petroleum (ҳозирги Saneg) компаниясига ўтказилган эди. Топшириш 2,68 млрд доллар миқдорида инвестициялар киритиш, 800 та янги қудуқни бурғилаш ва яна 500 тасини капитал таъмирлашни назарда тутувчи 2020−2030 йилларда нефть қазиб олишни кўпайтириш дастури билан боғлиқ эди.
«Газета», 2019 йилда президент ташаббуси билан тузилган ишчи гўруҳ аксарият конлардаги захираларни қазиб олиш қийинлиги сабабли мақсадли кўрсаткичларга эришиб бўлмаслик хавфи ҳақида огоҳлантирган эди. Saneg компанияси маълумотларига кўра, 2022 йилда нефть қазиб олиш режалаштирилган 614,7 минг тонна ўрнига 545,4 минг тоннани ташкил этди.
2026 йил апрель ойида «Ўзбекнефтгаз» бош геологи Нодир Муҳиддинов конлар топширилгандан сўнг уларда нефть қазиб олиш аввалига ошгани, бироқ кейинги йилларда яна камая бошлаганини маълум қилди. Унинг сўзларига кўра, вазиятни текшириш учун махсус комиссия тузилган бўлиб, у ушбу активларга нисбатан кейинги чораларни белгилаб бериши керак эди.
Конларнинг топширилиши «Ўзбекнефтгаз» бошқарувининг собиқ раиси Баҳодиржон Сидиков ва бошқа айбланувчиларга нисбатан қўзғатилган жиноят иши эпизодларидан бирига айланди. Айблов талқинига кўра, 106 та кон аввалига шартномалар охиригача расмийлаштирилмасдан вақтинча фойдаланишга берилган, сўнгра уларни 10 йилга бўлиб-бўлиб тўлаш шарти билан сотиш назарда тутилган. Терговнинг ҳисоблашича, активлар қиймати тахминан 90 млрд сўмга камайтириб кўрсатилган, конларнинг бир қисмига бўлган ҳуқуқлар ўз вақтида қайта расмийлаштирилмагани сабабли «Ўзбекнефтгаз» 2023−2025 йилларда Saneg учун тахминан 10,4 млрд сўмлик ер солиғини тўлаган.
Сидиков айбловларни рад этди. У конларнинг топширилиши у тайинлангунга қадар қабул қилинган Вазирлар Маҳкамаси қарорида назарда тутилганини, қийматдаги тафовутлар эса ҚҚС ставкасининг ўзгариши билан боғлиқлигини билдирди. Унинг сўзларига кўра, бўлиб-бўлиб тўлаш шартлари ҳам ҳукумат қарори билан белгиланган ва «Ўзбекнефтгаз»нинг халқаро кредиторлар олдидаги мажбуриятларини ҳисобга олган.