Рянаир раҳбари Маскни “аҳмоқ” деб атади ва у билан жанжал компанияга 40 млн долларлик бепул реклама келтирганини айтди

**Рянаир раҳбари Маскни “аҳмоқ” деди ва у билан келишмовчилик компанияга 40 млн долларлик бепул реклама олиб келганини айтди**

Ирландиянинг Рянаир авиакомпанияси бош директори Майкл ЎЛири Илон Маск билан ярашиш нияти йўқлигини билдирди. Уларнинг можароси 2026-йил январида Рянаир ўз самолётларига Старлинк интернетини ўрнатишдан бош тортганидан кейин бошланган. ЎЛирининг айтишича, миллиардер билан тортишув компанияга 30–40 млн долларлик бепул реклама келтирган.

“Мен у билан ярашмоқчи эмасман. У мени аҳмоқ деб ҳисоблайди, мен эса унинг аҳмоқ эканини биламан”, — деди ЎЛири 2-ноябр куни Блоомберг Телевисион телеканалига берган интервюсида.

У можаро давом этишидан мамнун бўлишини ҳам яширмади: “Агар унинг жаҳлини қайта чиқара олсак, янада яхши бўларди”.

Бу гаплар Рянаир рақобатчиси — Британиянинг ЭасйЖет авиакомпанияси СпасеХ билан самолётларига Старлинк интернетини ўрнатиш бўйича келишувга эришганидан бир неча кун ўтиб айтилди. Бунгача Бритиш Аирвайс, Луфтҳанса ва Аир Франсе-КЛМ ҳам Маскнинг компанияси билан шартнома тузган эди.

### Жанжал қандай бошланди?

Можаро январ ўрталарида ЎЛири Рянаир нега Старлинкъдан воз кечганини тушунтиргач бошланган. Унинг айтишича, компания СпасеХ билан бир йилдан ортиқ музокара олиб борган, бироқ охир-оқибат тизимни ўрнатиш иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ эмас деган хулосага келган.

ЎЛирига кўра, самолёт корпусига ўрнатиладиган антенналар ҳаво қаршилигини ошириб, ёқилғи сарфини 1–2 фоизга кўпайтиради. Рянаир ҳисоб-китобига кўра, бу йилига қўшимча 200–250 млн евро харажат келтириши мумкин.

Бундан ташқари, ЎЛири кўпинча бир соат давом этадиган арзон рейсларда йўловчилар интернет учун қўшимча пул тўлашига шубҳа билдирган. Унинг фикрича, бу хизматдан йўловчиларнинг 10 фоиздан камроғи фойдаланиши мумкин.

Маск эса Рянаир ҳисоб-китобларини инкор этиб, Старлинк ускуналари ёқилғи сарфига авиакомпания айтган даражада катта таъсир кўрсатмаслигини айтган.

Шунга жавобан ЎЛири Ирландиянинг Невсталк радиосига берган интервюсида Маск авиация ва аеродинамикадан ҳеч нарса тушунмаслигини айтган. У миллиардернинг ўзини “аҳмоқ”, унга тегишли Х ижтимоий тармоғини эса “чиқиндихона” деб атаган.

Маск ҳам Рянаир раҳбарини “ўтакетган аҳмоқ” деб атаб, уни ишдан бўшатишни талаб қилган.

### Маскка Рянаиръни сотиб олиш таклиф қилинди

Ўзаро ҳақоратлардан сўнг Х фойдаланувчиларидан бири Маскка Рянаиръни сотиб олиб, ЎЛирини ишдан бўшатишни маслаҳат берган. Миллиардер бу фикрни қўллаб-қувватлаб, авиакомпания қанча туришини сўраган.

Кейин у обуначилари орасида Рянаиръни сотиб олиш ва уни компания асосчиси Тони Раян шарафига Раян фамилияли кишига топшириш ҳақида сўровнома ўтказган.

Сўровномада қарийб 948 минг киши қатнашган, уларнинг 76,5 фоизи бу ғояни қўллаб-қувватлаган.

Бироқ Маск авиакомпанияни сотиб олиш бўйича расмий таклиф бермаган. Бундан ташқари, Европа Иттифоқи қонунчилиги ҳам бунга тўсқинлик қилиши мумкин эди. Чунки ЙИ авиакомпанияларининг асосий улуши иттифоқ фуқаролари ёки давлатларига тегишли бўлиши ва улар назоратида қолиши шарт.

### Рянаир жанжални реклама воситасига айлантирди

Рянаир эса можародан ўзига хос реклама сифатида фойдаланди. Компания “Аҳмоқлар учун катта чегирма” номли аксия эълон қилиб, бир томонга 16,99 евродан 100 мингта чипта сотувга чиқарди.

Авиакомпания ижтимоий тармоқларда Маск устидан ҳазил қилишни ҳам давом эттирди. Масалан, Х платформасида узилиш юз берганида, Рянаир миллиардерга Ви-Фи керак эмасми, деб мурожаат қилган.

21-январ кунги матбуот анжуманида ЎЛири Маскнинг ҳақоратлари уни умуман ранжитмаганини айтган. У ҳатто ўсмир фарзандлари ҳам уни мунтазам равишда “аҳмоқ” ва “чидаб бўлмас шимпанзе” деб аташини ҳазил қилган.

Рянаир вакиллари Дублиндаги Х офисига бориб, Маскка бепул парвоз учун чипта топширишга ҳам уринган. ЎЛирининг айтишича, бир ҳафта ичида 49 та мамлакатда можаро ҳақида 1500 га яқин материал эълон қилинган. Натижада Рянаир сайтига ташрифлар ва авиачипталар бронлари кўпайган.

Январ охирида у бепул реклама қийматини қарийб 50 млн еврога баҳолаган эди. Ноябрда эса 30–40 млн доллар деган рақамни келтирди. Ҳар иккала сумма ЎЛирининг ўз баҳоси бўлиб, мустақил аудит билан тасдиқланмаган.

Шунга қарамай, Рянаир раҳбари келажакда Старлинкъдан фойдаланиш имкониятини бутунлай истисно этмади. У аввалроқ тизим нархи арзонлашса, компания уни самолётларига ўрнатиши мумкинлигини айтган.