Россиянинг таниқли газетаси ҳукумат босими остида ўз фаолиятини тўхтатди
«Новая газета» сўнгги уч ўн йиллик давомида Россиядаги энг машҳур мустақил оммавий ахборот воситаларидан бири бўлиб келган.
Россиянинг машҳур газети ҳокимият босими остида ўз фаолиятини тўхтатди
Охирги уч ўн йиллик давомида «Новая газета» Россиянинг энг машҳур мустақил янгиликлар ташкилотларидан бири бўлиб келаётган эди.
Эндиликда у ёпилмоқда ва Россия расмийларини газетани «ўлдирганликда» айбламоқда.
«Улар бизни ўлдиришди», дейилади «Новая газета» веб-сайтидаги баёнотда.
«Газета энди йўқ. Россия расмийлари ва Россия махсус хизматлари газетани ўз ишини тўхтатишга мажбур қилди».
«Новая газета»га бинони бўшатиш тўғрисида фармойиш топширилган. Энг муҳими, бир вақтнинг ўзида газетага ўқувчилардан хайрияларни қабул қилиш имконини берган тизим ўчириб қўйилган.
Бу нашрни молиялаштиришнинг ҳеч қандай йўлини қолдирмайди.
«Новая газета» коррупция, инсон ҳуқуқларининг бузилиши, мансабдор шахслар ва бюрократлар томонидан ваколатларнинг суиистеъмол қилиниши каби мавзуларда қўрқмасдан олиб борилган суриштирув репортажлари билан жуда яхши ном қозонган эди.
Булар Россияда хавфли мавзулардир.
Газетанинг таъкидлашича, вақт ўтиши билан унга алоқадор олти нафар журналист «ўз касбий ва фуқаролик бурчини бажаргани» учун ўлдирилган. Ушбу мухбирлар орасида шу ойда айнан 20 йил олдин ўз квартираси киришида отиб ўлдирилган Анна Политковская ҳам бор. У ёритган мавзулар орасида Чеченистондаги урушлар ҳам бор эди.
Ёпилиши ҳақида эълон қилинган баёнотда «Новая газета» Россия расмийларига кескин ҳужум қилиб, газета «мувофиқлаштирилган ҳаракат» нишони бўлганини айтди ва бунда «репрессив давлат аппарати»ни айблади.
«Мамлакатда инсон ҳуқуқ ва эркинликлари йўқ қилинди, уларни ҳимоя қилиш эса жиноятга тенглаштирилди», дейилади баёнотда.
«Қонун билан бирга судлар ҳам вайрон қилинди. Эндиликда ўз эътиқодига эга бўлиш давлатга хоинликдир».
Россиянинг 2022 йил февраль ойида Украинага кенг кўламли бостириб киришидан бери мустақил журналистика ва мустақил россиялик журналистларга бўлган босим ортиб бормоқда. Кремль «махсус ҳарбий операция» деб атайдиган ҳаракатлар бошланганидан кўп ўтмай, Россияда янги қонунлар жорий этилди. Уларнинг мақсади: ўзгача фикрлашни жазолаш, уруш ва ҳокимиятдагиларни танқид қилишни сукутга чўмдиришдир.
«Новая газета»нинг ўзи ва унинг ходимлари аллақачон кўплаб муаммоларга дуч келаётган эди.
Ҳокимият органлари газетани лицензиясидан маҳрум қилган ва унинг веб-сайтига киришни блоклаган эди. Унинг бир неча журналистлари ва муаллифлари «хорижий агент» деб топилган бўлиб, бу ёрлиқ Россия расмийлари томонидан танқидчиларни жазолаш учун тез-тез қўлланилади.
Жорий йил бошида полиция таҳририятда тинтув ўтказди. Фахрий суриштирувчи журналист Олег Ролдугин ҳибсга олинди ва унга «компьютер ахборотидан ноқонуний фойдаланиш» айби қўйилди. Ушбу иш билан боғлиқ ҳолда, яқинда газета бош муҳаррири Сергей Соколов полицияга сўроққа чақирилди ва унинг уйи тинтув қилинди.
Ҳатто ортиб бораётган босим остида ҳам «Новая газета» фаолиятини қисқартирилган шаклда бўлса-да давом эттиришга муваффақ бўлаётган эди. Содиқ ўқувчилар веб-сайтнинг расмий блокланишини четлаб ўтиш ва унинг мазмунидан баҳраманд бўлиш учун виртуал шахсий тармоқлардан (VPN) фойдаланишди. Аммо лицензиянинг йўқотилиши ва бошқа чекловлар катта зарба бўлди.
2021 йилда Муратов «демократия ва мустаҳкам тинчликнинг олдинги шарти бўлган сўз эркинлигини ҳимоя қилиш борасидаги саъй-ҳаракатлари учун» Нобель тинчлик мукофотига сазовор бўлган эди.
Мукофот расмийларнинг 2023 йилда уни «хорижий агент» деб эълон қилишига тўсқинлик қила олмади.
«Новая газета» офисларида буюмларни йиғиштириш аллақачон бошланган.
Ушбу газетанинг тугаши муайян бир даврнинг ниҳоясига етганини англатади.
Янада авторитар бўлиб бораётган Россияда бу ҳам давр белгисидир.