Россия Донбасснинг қолган қисмини эгаллашга уринаётган бир пайтда Украинанинг қалъа-шаҳарлари ўт остида қолмоқда
Краматорск ва Славянск ҳозирда Россия қуруқликдаги ҳужумларининг асосий нишони бўлиб турибди ва аҳолига ҳудудни тарк этиш айтилмоқда.
Россия Донбасснинг қолган қисмини эгаллашга интилаётган бир пайтда, Украинанинг қалъа-шаҳарлари ҳужумга учрамоқда
Словянск ва Краматорскдаги вазият шу қадар хавфли тус олдики, полиция энди тинч аҳолига бу ерларни тарк этишни тавсия қилмоқда. Ёнма-ён жойлашган ушбу икки шаҳар шарқий Донбассда ҳали ҳам тўлиқ Украина назоратида бўлган энг йирик шаҳарлардир.
Донецк полицияси ходими Павло Дяченконинг сўзларига кўра, энг кўп зарар кўрган ҳудудларда болали оилаларни мажбурий эвакуация қилиш аллақачон бошланган.
Хавфсизлик даражаси кескин ёмонлашгани сабабли, «Бу ҳаётингизни сақлаб қолишнинг ягона йўли», дейди у.
«Агар Словянскни оладиган бўлсак, илгари унга тахминан ҳафтада бир марта бошқариладиган авиабомбалар билан зарба бериларди, ҳозир эса деярли ҳар куни».
Словянск, Краматорск ва жануброқда жойлашган Костянтинивка Украина ўз шарқидаги «қалъалар камари» деб атайдиган — кучли мустаҳкамланган мудофаа чизиқлари тизимининг бир қисмидир.
Бироқ, хабарларга кўра, ҳозирда Костянтинивкада Украина ҳарбийларининг мавжудлиги чекланган, Россия эса у ерни тўлиқ назорат қилаётганини даъво қилмоқда.
Донецк ва Луҳанск вилоятларидан иборат бутун Донбассни эгаллаш Россиянинг асосий мақсади ҳисобланади. Москва Украинага кенг кўламли босқинининг сабаби сифатида асосан рус тилида сўзлашувчи Донбассни «озод қилиш» ва «ҳимоя қилиш»ни бир неча бор рўкач қилган.
Рус қўшинлари аллақачон Луҳанск вилоятининг деярли барча қисмини ва ушбу учта қалъа-шаҳар жойлашган Донецк вилоятининг қарийб 80 фоизини назорат қилмоқда.
Бир неча ойдан бери Краматорск ва Словянск атрофидаги ҳудудлар Россия қуруқликдаги ҳужумларининг асосий нишони бўлиб келмоқда. Агар бу шаҳарлар эгалланса, бу Россиянинг ғарбга қараб илгарилашини анча осонлаштириши мумкин.
Ҳозирда иккала шаҳар ҳам дронлар ва бомбаларнинг кучли зарбалари остида қолмоқда.
Лондонлик кўнгилли Виктор Макуриннинг айтишича, кўплаб тинч аҳоли аллақачон қочиб кетган, йирик кўчалар эса дронларга қарши тўрлар билан тўсилган.
«Ҳавода тез-тез [масофадан бошқариладиган] FPV-дронлар учади, уларнинг овози деразадан эшитилиб туради. Шаҳар бўйлаб машина ҳайдаш ўта хавфли. Йўлларда ҳам пистирмада турган дронлар бор», — деди у BBC билан суҳбатда.
«Орқа фонда доимо портлашлар эшитилади, бундан ташқари, дронларга қарата ўт очаётган мобил гуруҳлар бор».
Украина полициясининг маълумотларига кўра, ёз давомида Россиянинг ушбу икки шаҳарга уюштирган ҳужумлари оқибатида яраланган тинч аҳоли сони июндаги 70 кишидан августда 212 кишигача ошган.
Июнь ойида 16 киши, июлда 20 киши ва августда 15 киши ҳалок бўлган.
Дяченконинг айтишича, турар жой бинолари ва инфратузилма объектлари зарбаларга учрамоқда, бу эса «жуда жиддий вайронагарчиликларга» олиб келмоқда.
Украина полицияси томонидан эълон қилинган ва BBC томонидан ўрганилган маълумотларга кўра, Россия томонидан учирилган бошқариладиган авиабомбалар сони июнь ойидаги 40 тадан июлда 109 тага ва августда 92 тага етган.
Бундан икки ҳафта олдин, 25 август куни эрталаб Краматорскка тўққизта бошқариладиган авиабомба келиб тушган. Украина полициясининг маълумотларига кўра, улардан еттитаси тинч аҳоли яшайдиган кўп қаватли уйларга тегиб, 24 кишини, жумладан, икки ойлик чақалоқни яралаган.
Икки кундан кейин шаҳарга яна еттита бошқариладиган авиабомба билан зарба берилган, Словянскка эса бешта бомба тушган.
Оддийгина қулаш ўрнига нишон томон учиб бориши учун қанотчалар билан жиҳозланган бошқариладиган авиабомбалар Россия арсеналидаги энг самарали ва ҳалокатли қуроллардан бири ҳисобланади.
Улар одатда 250 ёки 500 кг вазнга эга, гарчи Россия 1500 кг вазнли бомбалардан ҳам фойдаланган бўлса-да.
«Улар келтириб чиқарадиган вайронагарчилик шунчаки ақл бовар қилмайдиган даражада», дейди Дяченко.
«Бошқариладиган авиабомбалар — бу энг катта қўрқув», деб ёзди ижтимоий тармоқларда яна бир британиялик кўнгилли Жон Окленд Эбби.
«Улар жимжит қотиллардир ва сизни тўсатдан портлаш овози уйғотганда, камида яна биттаси кетидан келишини биласиз. Қоронғуда қимирламай ётиб, ўзингизга берадиган саволингиз шу бўлади: кейингиси яқинроққа тушадими?»
Краматорск ҳозирда Донецк вилояти маъмуриятининг қароргоҳи ҳисобланади. Вилоят маркази илгари Донецк шаҳри эди, токи 2014 йилда Россия томонидан қўллаб-қувватланган сепаратистлар уни эгаллаб олгунга қадар.
Хабарларга кўра, АҚШ вакиллари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер ўтган дам олиш кунлари Путин билан музокаралардан сўнг Украина Президенти Владимир Зеленский билан учрашганда, Донбасснинг ҳали ҳам Украина назоратида бўлган қисмлари тақдири асосий мавзулардан бири бўлган.
Уиткофф илгари Россиянинг ушбу минтақага бўлган даъволарини қўллаб-қувватлагандек кўринган эди, бироқ Украина Президенти Владимир Зеленский у ердан қўшинларни олиб чиқишни рад этмоқда.
Унинг айтишича, Путин ўз генералларига йил охиригача Донбассни босиб олишни якунлаш вазифасини топширган.
«Путиннинг фронт чизиғидаги асосий мақсади ўзгаришсиз қолмоқда: Костянтинивка-Словянск», — деди Зеленский ўтган ой журналистларга.
Ортиб бораётган ҳарбий босим остида Украина раҳбари Донбасснинг ҳали ҳам Украина назоратида бўлган қисмини ҳимоя қилиш учун тажрибали генераллар Андрий Билецкий ва Денис Прокопенко бошчилигида иккита янги тезкор гуруҳ тузди.
«У ерда нафақат Донбасс учун жанг кетмоқда», — деди исми ошкор этилмаган украиналик генераллардан бири.
«Эҳтимол, бу йил ва кейинги йилнинг энг асосий жанги ҳозир авж олмоқда».