Риёз аэропортига қилинган ҳужум шундоқ ҳам таранг низодаги яна бир хавфли лаҳза бўлди
Ҳусийлар Саудия Арабистони ҳудудига уюштирилаётган ҳужумларини кучайтирдилар ва етказилган жисмоний зарарни тезда бартараф этиш мумкин бўлса-да, мамлакатнинг барқарорлик борасидаги обрўсига жиддий путур етмоқда.
Риёд аэропортига қилинган ҳужум шундоқ ҳам таранг низодаги яна бир хавфли лаҳзадир
Шанба куни Риёддаги Қирол Холид аэропортига берилган зарба шундоқ ҳам таранглик ва низолар юкини тортаётган минтақадаги яна бир хавфли лаҳзани англатади.
Саудия Арабистони бунга тайёр эмас эди.
Соңги ҳафталарда ҳусийлар Саудия ҳудудига ҳужумларини кучайтирдилар, аммо охирги бир неча кун ичида уларнинг зарбалари пойтахтнинг асосий аэропорти кўринишидаги мамлакатнинг муҳим инфратузилмасини нишонга олди ва Саудия ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларини осонликча ёриб ўтгани кўринади.
Моддий зарарни тезда бартараф этиш мумкин, аммо қиролликнинг барқарорликнинг хавфсиз бошпанаси сифатидаги имиджига жиддий путур етмоқда.
Аэропортга қилинган ҳужумлар билан бир қаторда, ҳусийлар Қизил денгиз соҳили бўйлаб ва Баб ал-Мандеб бўғози атрофидаги стратегик муҳим позицияларни эгаллашга ҳам ҳаракат қилишди. Бу муҳим денгиз коридори бўйлаб хавфсиз ўтишга бўлган хавфни янада оширади, гарчи Йемен ҳукумати бўғозни "хавфсизлантирганини" айтаётган бўлса-да.
Йемендаги Саудия Арабистони томонидан қўллаб-қувватланадиган халқаро миқёсда тан олинган ҳукумат ва Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган ҳусийлар ўртасидаги фуқаролар уруши ўн йилдан ортиқ вақтдан бери давом этмоқда. У кўплаб минглаб одамларнинг ёстиғини қуритди ва Йеменни дунёдаги энг оғир гуманитар инқирозлардан бирига гирифтор қилди.
Бу мураккаб ва кўпинча чалкаш геосиёсий низодир ва охирги эскалацияга Эрон, Қўшма Штатлар ва Исроил ўртасидаги тарангликнинг кенгроқ контекстида қараш керак.
Қироллик 2000-йиллар ўрталаридаги Ал-Қоида исёнидан бери бундай жиддий хавфга дуч келмаган эди.
Саудия ҳукумати бу таҳдидни қалблар ва онийларни забт этиш бўйича самарали кампания орқали ҳал қилди. Сўнг у бутун минтақа бўйлаб Тунис, Ливия, Миср ва Йемендаги етакчиларни ҳокимиятдан ағдарган Араб баҳори исёнларига бардош берди.
У ҳатто март ойида Эрон томонидан Риёдга уюштирилган баллистик ракета ҳужумини ҳам — бироз ғашланганича — эътиборсиз қолдирди.
Аммо буниси бошқача. Саудия Арабистони Яқин Шарқдаги энг қудратли ҳарбий-ҳаво кучларидан бирига эга бўлиши ва ҳусийлар позицияларига вайронкор ҳаво зарбалари бериб келаётган бўлиши мумкин. Shунга қарамай, қарши тараф урушдан вайрон бўлган мамлакатнинг катта қисмини, айниқса шимол ва ғарбни эгаллашга муваффақ бўлди.
Ҳусийлар қаерга қақшатқич зарба беришни аниқ билишади: Саудия иқтисодиётининг энг нозик нуқтасига.
"Қаршилик ўқи"нинг
бир қисми сифатида ҳусийлар Эрон учун муҳим стратегик ҳамкор ҳисобланади. Қизил денгиздаги Жизандан тортиб Хурайсдаги нефтехимия комплексигача, ҳусийлар портловчи дронлар ва ракеталарни ҳалокатли аниқлик билан юбормоқдалар.
Қизил денгиздаги юк ташиш йўли янада муҳим аҳамият касб этди, чунки Форс кўрфазининг бошқа томонидаги Ҳурмуз бўғози АҚШ ва Эрон ўз урушини тугатиш бўйича келишувга эриша олмаганидан бери
ҳануз тўлиқ очилгани йўқ.
Қизил денгиздаги кемаларга ҳужум қилиш — ҳусийлар таъсир ўтказишга уринаётган яна бир восита бўлиб, бу ҳужумлар глобал иқтисодий зарар етказмоқда, бу эса Теҳрон учун асосий савдо козиридир.
Сентябрь бошида Оқ уй Йемен низосига бевосита аралашмаслигини, аммо саудияликларга разведка маълумотлари билан ёрдам бериши мумкинлигини айтган эди. Кейинчалик у разведка маълумотлари тақдим этаётганини ва Саудия Арабистонига ҳарбий мутахассисларни юборганини тасдиқлади.
Риёдга қилинган ва АҚШ фуқаросининг ўлимига олиб келган охирги ҳужумдан сўнг вазият яна ўзгарган бўлиши мумкин.
Журналистлар билан суҳбатда АҚШ президенти Дональд Трамп шанба кунги ҳужумни "даҳшатли" деб таърифлади ва саудияликлар билан биргаликда ҳарбий аралашув ўтказиши мумкинлигига шама қилди.
"Биз яқиндаги ҳужум ҳақида энди билдик, шунинг учун бир қарорга келамиз. Биз жуда тез ҳаракат қиламиз", деди Трамп.
Аммо бу нарса энди, камида келаси ойда бўлиб ўтадиган АҚШдаги муҳим оралиқ сайловлардан олдин эҳтимолдан йироқ бўлиб кўринади.
2024 йилда қайта сайланганида, Трамп Американинг бутун дунёдаги урушлардаги ролини тугатишга ваъда берган эди. Шунга қарамай, АҚШ айни пайтда Яқин Шарқдаги учта ҳал этилмаган низода — Ғазо, Ливан ва Эронда иштирок этмоқда.
Агар Трамп яна бир низога, бу сафар Йеменга тортилса, бу сайловчиларга ёқиши амримаҳол.
Энди бу уруш АҚШ иштирокида ёки усиз навбатдаги морт ярашув билан якунланишидан олдин янада кучайиши кутилмоқда.