Режалаштирилаётган қонунчиликка кўра, австралияликлар ижтимоий тармоқ алгоритмларини ўчириб қўйиш имкониятига эга бўладилар

Шу ҳафтада тақдим этилиши кутилаётган қонун лойиҳаларига кўра, австралияликлар ижтимоий тармоқ алгоритмларини ўчириб қўйиш имкониятига эга бўладилар.

Ўтган йили ҳукуматнинг 16 ёшга тўлмаганлар учун ижтимоий тармоқлардан фойдаланишни тақиқловчи дунёдаги биринчи қонунини илгари сурган Алоқа вазири Аника Уэллснинг айтишича, рақамли ғамхўрлик мажбурияти тўғрисидаги қонунлар «шу пайтгача бунга амал қилиши шарт бўлмаган соҳада баъзи асосий хавфсизлик ҳимоясини» таъминлайди.

Унинг сўзларига кўра, агар Meta, Google ва TikTok каби технологик компаниялар фойдаланувчиларга алгоритмларни фаолиятдан тўхтатиш имкониятини таклиф қилмаса, «жиддий» жарималарга тортилиши керак.

Мухолифатнинг айрим вакиллари ушбу режани танқид қилишди, Либерал партия етакчиси Ангус Тейлор бунга «жуда шубҳа билан қарашини» ва бу цензурага айланиши мумкинлигини даъво қилди.

Уэллснинг таъкидлашича, ҳукумат фойдаланувчилар тармоқда уларга контент тақдим этувчи алгоритмларни ўз хоҳиши билан ёқиши (opt-in) ёки ўчириши (opt-out) кераклиги борасида «экспертлар маслаҳатига» таянади.

Бу шуни англатадики, ижтимоий тармоқларни тақиқлашда бўлгани каби, ҳукумат қонунчилик қандай ишлашини тўлиқ якунлашдан олдин уни жорий этишга интилмоқда.

«Биз австралияликларга ўз ижтимоий тармоқлари тасмасида нималарни кўриши борасида кўпроқ танлов имкониятини бермоқчимиз», деди Уэллс душанба куни ABC телеканалига.

«Биз биламизки, кўплаб австралияликлар алгоритмни ундан оладиган завқлари ёки фойдалари, масалан, ўз мавзеларидаги маҳаллий корхоналарни кўришлари учун қадрлашади.

Кўпгина австралияликлар алгоритмни танлашни хоҳлашади. Аммо бизнинг фикримизча, йирик технологик компаниялар аввало уларга танлов имкониятини таклиф қилишлари ва бу танловни ҳурмат қилишлари керак.

Гигант технологик компаниялар муҳофаза қилинадиган тур эмас ва улар ўз мижозларига асосий хавфсизлик стандартларини таклиф қилишлари лозим».

Шунингдек, у ўтган йилнинг декабрь ойида тақиқ жорий этилишидан олдин платформаларда бўлган 16 ёшга тўлмаганларнинг аксарияти ҳанузгача улардан фойдаланаётганини тадқиқотлар қайта-қайта кўрсатаётганига қарамай, ижтимоий тармоқлардаги тақиқни таъминламагани учун ҳали ҳеч бир технологик компания жаримага тортилмаганини тан олди.

Мухолифатнинг айрим аъзолари бу ғояни принципиал жиҳатдан қўллаб-қувватлашларини айтса, бошқалари бу сўз эркинлигини чеклашга қаратилган ҳаракат эканини даъво қилмоқда.

Тейлор News24 телеканалига берган интервьюсида бу «ҳукуматнинг ижтимоий тармоқларни цензура қилишга уриниши» бўлишидан хавотирда эканини айтди ва Лейбористлар партияси аввало ижтимоий тармоқлардаги тақиқнинг бўшлиқларини ёпишга ҳаракат қилиши кераклигини таъкидлади.

Channel Nine телеканалининг Today кўрсатувида гапирган Уэллс шундай деди: «Бу цензура ҳақида эмас. Бу хавф-хатарларни аниқлаш ёки йирик технологик компанияларни ўз платформаларидаги хавфларни аниқлашга ва ушбу хавфларни камайтиришга мажбур қилиш ҳақидадир».

Ўтган ҳафтада розилик ҳуқуқининг таниқли ҳимоячиси Шанель Контос Австралия Миллий матбуот клубида ҳукумат алгоритмик ижтимоий тармоқлар тасмалари учун мажбурий розилик (opt-in) тизимини талаб қилиши кераклигини, бу эса технологик фирмаларнинг ҳар қандай ислоҳотларни четлаб ўтишини қийинлаштиришини айтди.

Унинг сўзларига кўра, алгоритмлар Австралияда жинсий зўравонликнинг кенг тарқалишига сабаб бўлмоқда ва ёшларни мизогиник (аёлларга нафрат руҳидаги) «маносфера» материаллари таъсирига дучор қилмоқда.

Қонун лойиҳаси яқин кунларда тақдим этилиши кутилмоқда. Алгоритм қоидалари билан бир қаторда, у платформаларга зарарли контент, жумладан, ноқонуний порнография ва овқатланишнинг бузилишини тарғиб қилувчи видеолар тарқатилишининг олдини олиш масъулиятини юклаши ҳам кўзда тутилган.

Австралия 16 ёшга тўлмаган болалар учун ижтимоий тармоқлардан фойдаланишни тақиқлаган.