РАФ Фэйрфорд (RAF Fairford) авиабазасини Буюк Британиянинг энг муҳим ҳарбий объектларидан бирига айлантирган омил нима?

РАФ Фэйрфорд (RAF Fairford) базасини Буюк Британиянинг энг муҳим ҳарбий объектларидан бирига айлантирган омил нима?

РАФ Фэйрфорд террорчиликка қарши тергов бошланганидан кейин диққат марказида қолди.

Шу ҳафта ҳарбий авиабазада йирик ҳодиса эълон қилиниб, террорчиликка қарши тергов бошланганидан сўнг, эътибор РАФ Фэйрфордга қаратилди.

Вазият якшанба куни эрта тонгда, объект яқинида учта фургон кўрилганидан кейин бошланди ва бу полициянинг кенг кўламли чора кўришига сабаб бўлди. Портловчи моддалар тўғрисидаги қонун бўйича жиноят содир этганликда гумонланиб ҳибсга олинган беш нафар эркак душанба куни гаров эвазига қўйиб юборилди.

Глостершир ва Уилтшир чегарасида жойлашган база 1944 йил январда очилган ва Совуқ уруш давридан бери АҚШ ҳарбий операциялари учун асосий объект бўлиб келган.

Яқинда у Эроннинг ракета салоҳиятига қарши қаратилган операцияларни қўллаб-қувватлаш учун ишлатилди.

Аммо нима учун бу объект Буюк Британиянинг энг муҳим ҳарбий базаларидан бирига айланди?

РАФ Фэйрфорд 82 йил аввал очилганидан бери турли мақсадларга хизмат қилиб келмоқда.

У биринчи марта 1944 йилда Иттифоқчиларнинг Нормандияга десант туширишига (D-Day) тайёргарлик кўриш мақсадида қурилган бўлиб, ўша йилнинг 6 июнида Фэйрфорддан ҳавога кўтарилган қўшин ташувчи самолётлар ва планерлар Нормандияга қўниш операциясида қатнашган.

Ушбу объект 1944 йил сентябрида Германия томонидан босиб олинган Нидерландиядаги «Маркет Гарден» (Market Garden) операцияси учун Британия қўшинларини ташишда ҳам қўлланилган.

Совуқ уруш даврида АҚШ ҳарбий-ҳаво кучлари (USAF) Фэйрфорддан Европада Совет Иттифоқига қарши тийиб туриш кучларини кучайтириш доирасида фойдаланган.

Арканзасдаги Икер (Eaker) ҳарбий-ҳаво базасининг бомбардимончи ва ёнилғи қуйиш самолётлари 1991 йилдаги биринчи Кўрфаз уруши пайтида Фэйрфорддан жанговар ҳаракатларга жалб қилинган.

Узун учиш-қўниш йўлаги туфайли Фэйрфорд 1977 йилгача «Конкорд» (Concorde) самолётларини синовдан ўтказиш маркази бўлиб ҳам хизмат қилган.

2003 йилда эса АҚШ ҳарбий-ҳаво кучлари Ироққа зарбалар бериш учун РАФ Фэйрфорд базасидан B-52 бомбардимончи самолётларини жойлаштирган.

Би-би-сининг хавфсизлик масалалари бўйича мухбири Фрэнк Гарднернинг айтишича, РАФ Фэйрфорд АҚШ ҳарбий-ҳаво кучлари томонидан бутун дунё бўйлаб қўлланиладиган бир нечта «олдинги марра» базаларидан биридир.

«АҚШ учун бундай платформага эга бўлиш стратегик жиҳатдан жуда фойдали», дея қўшимча қилди у.

АҚШ ҳарбий-ҳаво кучларининг Буюк Британиядаги бошқа базалари қаторига Саффолкдаги РАФ Лейкенҳит (RAF Lakenheath) — F-15 ва F-35 қирувчи самолётларидан фойдаланувчи 48-қирувчи авиация қаноти жойлашган база — ва асосан АҚШ ҳавода ёнилғи қуйиш самолётлари базаси сифатида фойдаланиладиган Саффолкдаги РАФ Милденҳолл (RAF Mildenhall) киради.

Бироқ, РАФ Фэйрфорд ушбу учта объект ичида энг узун учиш-қўниш йўлагига ва чекланмаган юк кўтариш қобилиятига эга, бу эса унинг йирикроқ самолётларни қабул қила олишини англатади.

Қироллик ҳарбий-ҳаво кучлари (RAF) базаси Котсуолдсда, Кольн дарёси бўйида жойлашган Фэйрфорд шаҳридан тахминан тўрт мил (6,4 км) жанубда ва Суиндондан тахминан 15 мил (24 км) шимолда жойлашган.

Уэлфорд қишлоғи авиабазанинг ёнида жойлашган бўлиб, Уэлфорд йўли учиш-қўниш йўлагининг шарқий чеккаси бўйлаб ўтади.

Котсуолдс одатда тинч бўлади, лекин ҳар йили июль ойида бу ерда дунёдаги энг йирик ҳарбий авиашоу бўлмиш Халқаро қироллик авиация намойиши (RIAT) учун 170 000 га яқин одам жамланади.

Яқин Шарқдаги можаро туфайли РАФ Фэйрфорд базасига кириш билан боғлиқ ноаниқликлар сабабли 2026 йилги тадбир бекор қилинди.

РАФ Фэйрфорд мунтазам равишда Американинг узоқ масофали самолётларини қабул қилади.

РАФ Фэйрфорд ҳамон Мудофаа вазирлигига тегишли, бироқ Буюк Британия ва АҚШ ҳукуматлари ўртасидаги келишувларга мувофиқ АҚШ ҳарбий-ҳаво кучлари томонидан бошқарилади.

База мунтазам равишда Американинг узоқ масофали самолётларини, жумладан B-52 бомбардимончилари ва U-2 разведка самолётларини қабул қилади ҳамда Яқин Шарқдаги кескинлик билан боғлиқ сўнгги операцияларда муҳим рол ўйнади.

1 мартдан бери АҚШнинг оғир бомбардимончи самолётлари «Эроннинг ракета салоҳиятини йўқ қилиш бўйича мудофаа миссиялари учун» РАФ Фэйрфорд базасидан ҳавога кўтарилмоқда.

Глостершир полицияси якшанба куни Британия ёзги вақти (BST) билан соат 00:45 да РАФ Фэйрфорд томон ҳаракатланаётган «учта шубҳали транспорт воситаси» ҳақида қўнғироқ бўлганини маълум қилди.

Кейинроқ Уэлфорд яқинида полиция ходимлари томонидан беш нафар эркак ҳибсга олинди ва кейинчалик улар гаров эвазига қўйиб юборилди.

Террорчиликка қарши кураш полициясининг маълум қилишича, учта транспорт воситаси ҳарбий ва криминалист экспертлар кўмагида «батафсил кўздан кечирилган».

База яқинида ҳамон катта тўсиқ сақланиб қолмоқда ва якшанба кунги эвакуациядан сўнг 85 та хонадонга уйларига қайтишлари мумкинлиги айтилди.