“Қуёшли юрт кивиси бошқача бўларкан” – хонадонида киви етиштираётган қувалик боғбон
Қува туманида яшовчи Эсонжон ота Ҳошимов хонадонига киви кўчати эккан эди. Орадан 5 йил ўтиб эккан дарахти мевага кирди. Томорқа кўзни қувнатадиган кивизорга айланган. Боғбон ота невараси билан киви уруғидан кўчат етиштиришни ҳам йўлга қўйди, қўни-қўшниларига ҳам мева, ҳам кўчатларидан бериб уларнинг дуосини оляпти.
Қувалик боғбон Эсонжон ота Ҳошимов ўз ҳовлисида киви етиштириб, "Қуёшли юрт кивиси бошқача бўларкан", дея та'кидламоқда. Унинг хонадонида экилган киви кўчати беш йил ичида ҳосилга кириб, томорқа кўзни қувнатадиган кивизорга айланган. Боғбон невараси билан бирга киви уруғидан кўчат етиштиришни ҳам йўлга қўйган ва қўни-қўшниларига ҳам мева, ҳам кўчатлардан улашиб, уларнинг дуосини олмоқда.
**Бу қандай дарахт?**
Эсонжон ота 2014-йилда Самарқандда илгари ҳеч учратмаган кўчатни кўриб қолганини айтади. Дўстидан бу қандай дарахт эканлигини сўраганида, у кулимсираб киви эканлигини билдирган. Қизиқиб қолган боғбон уруғидан олиб келиб, уч дона кўчат ўстирган.
Уруғидан унган кўчатлар 2019-йилда 12 дона мева берган. Ҳозирда барча кўчатлар ҳосилга кирган. Боғбон ҳар йили кўчат ҳам етиштирмоқда. У мева ва кўчатларни бозорга олиб чиқмайди, харидорлар тўғридан-тўғри унинг уйига келиб харид қилишади. Ҳозирда томорқада 15 туп ҳосилдор киви дарахти ва 1500 туп кўчат бор. Эсонжон ота қўни-қўшни, қариндош-уруғларга кўчат ва мевалардан эҳсон қилиб, уларнинг дуосини олмоқда. Ҳатто девор қўшнисининг болалари ҳам мазза қилиб ейиши учун мева шохини уларнинг томонига ўтказиб юборган.
Унинг хонадонида кивининг "Хейворд" нави етиштирилади. Энди у "Голд" навини ҳам кўпайтиришни режалаштирмоқда. "Голд" навининг меваси ичи қизил рангда бўлса, "Хейворд" навиники кўк рангда бўлади.
**Қуёшли юрт кивиси...**
Мева ҳосили йилдан йилга ортиб бормоқда. Киви сувни жуда яхши кўрадиган ўсимлик экан. Меванинг ватани Янги Зеландия эканлиги айтилган. Эсонжон ота меҳнатининг зое кетмаганидан ва ҳосил олганидан хурсанд. У болаларига ва невараларига боғбончиликни ўргатмоқда. Киви тагига фақат биогомус солади, ҳеч қандай заҳар ёки кимёвий воситалар ишлатмайди, табиий тоза маҳсулот етиштиришни мақсад қилган.
Ўтган йили 25 яшикда мева териб олинган. Кўчатлар ботаника боғининг агрономи тавсиясига кўра уруғидан кўпайтирилади. Экишда эркак ва урғочи кўчатларни экишга э'тибор бериш керак. Ҳозирда хонадонда 15 туп ҳосилдор киви кўчати бор, улар орасига чанглатиш учун бир туп эркак киви кўчати экилган.
Харидорлар кўчатларни куздан бошлаб экишади. Об-ҳавога қараб, фақат ер музлаганда экилмайди. Қолган пайтда ноябр, декабр, ер музламаса январ ойида ҳам экиш мумкин. Апрел ойининг 15-20-санасигача кўчатлар сотилиб кетади. Ўтган йили киви кўчатлари ҳолатига қараб 50 минг сўмдан 300 минг сўмгача сотилган.
Эсонжон ота ўзининг етиштирган кивиларини Хитой кивиларидан анча мазали ва хушхўр деб ҳисоблайди. "Қуёшли юрт кивисининг мазаси барибир бошқача", – дейди боғбон ота.