Қўшиқ ва рақсларсиз Болливуд: Ҳиндистоннинг аёвсиз ҳақиқатини кўрсатган 4 та филм

**Қўшиқ ва рақсларсиз Болливуд: Ҳиндистоннинг аёвсиз ҳақиқатини кўрсатган 4 та филм**

Бугунги кунда бир неча йил аввалги ялтироқ ва содда Болливуд аллақачон ҳинд кинематографиясининг ягона кўриниши бўлишдан чиқиб кетган. Ҳиндистонда кўп миллионли блокбастерлар билан бирга шафқациз, муросасиз ва қулоқни қоматга келтирадиган жим реализм ҳам равнақ топди. Бу филмлар сизни овутишга уринмайди. Аксинча, улар ларзага солади, ижтимоий иллатларнинг туб моҳиятини очиб ташлайди ва сайёҳлар экскурсия автобуслари ойнасидан ҳеч қачон кўрмайдиган ҳақиқатга тик боқишга мажбур қилади.

**“Сўроқ” (Висаранаи, 2015)**

Андҳра Прадешда яхшироқ ҳаёт излаб келган тўрт тамил йигит адолацизлик қурбонига айланади. Оддий ищиларни ўзлари қилмаган ўғриликда айблашади. Ишни тезроқ ёпишга уринаётган полиция уларни осон нишон сифатида танлайди. Бўлинма деворлари орасида йигитлар ҳам руҳий, ҳам жисмоний жиҳатдан синдирилиб, ақл бовар қилмас қийноқларга дучор қилинади. Мақсад битта — уларни жиноятни тан олишга мажбурлаш. Қаттиқ қаршилик ва очлик эълон қилишларига қарамай, уларнинг иродаси синдирилади. Сохта иқрор эвазига уларга енгиллик ваъда қилинади. Бироқ судда, умид деярли сўнган паллада, улардан бири Панди ўзида куч топади. У қўрқувни енгиб, она тилида гапира бошлайди ва судяга қийноқлар ҳамда ўз айбини тан олишга мажбур қилган босимлар ҳақида очиқ айтиб беради.

Бу филм шунчаки ҳикоя эмас, балки реал воқеаларга асосланган. Режиссёр Ветримааран ҳокимият ва маблағдан маҳрум инсонларни тизим қанчалик аёвсиз эзишини кўрсатиб берган. Бу ерда қутқарувчилар йўқ, фақат мутлақ ҳокимият олдидаги эзувчи чорасизлик ҳисси бор, холос. Ҳиндистон номидан “Оскар”га тақдим этилган ушбу филм ўзининг шафқациз ҳақиқати билан дунёни ларзага солди.

**“Пианиночини отиб ташланг” (Андҳадҳун, 2018)**

Мусиқа орқали даромадини ошириш учун ўзини атайлаб кўр қилиб кўрсатадиган моҳир пианиночи ҳақидаги филм. Уни кексайиб қолган бир актёрнинг уйига чиқиш қилиш учун таклиф этишади ва шу ондан бошлаб Акашнинг ҳаёти даҳшатли тушга айланади. У уй эгасининг ёш хотини Сими ва унинг жазмани, полиция ходими томонидан шафқацизларча ўлдирилишига беихтиёр гувоҳ бўлиб қолади. Пианиночининг кўр эканига ишонган қотиллар ҳеч иккиланмай, жасадни унинг кўз ўнгида йўқ қилишга киришади. Акашнинг жонини сақлаб қолиш учун хотиржам куй чалишдан бошқа чораси қолмайди. У бўлиб ўтган воқеа ҳақида хабар беришга уринганида эса полиция бўлими бошлиғи ўша қотилнинг ўзи экани маълум бўлади.

“Пианиночини отиб ташланг” — Хичкок ва ака-ука Коенлар каби саспенс усталарининг руҳида маҳорат билан яратилган, кескин воқеалар ривожига бой дурдона асар. Унда ҳинд киносига хос ортиқча дабдабага ўрин йўқ. Сюжетдаги кутилмаган бурилишлар шу қадар кескинки, томошабин ҳар ўн беш дақиқада нима бўлаётганини англай олмай қолади. Бош қаҳрамон ўз алдовининг тузоғига тушиб, ҳар бир ҳаракатини синчковлик билан кузатиб турганлар олдида ўзини кўрдек тутишда давом этишга мажбур бўлади.

**“Суд” (Соурт, 2014)**

Мумбайнинг қоқ марказида канализация қудуғидан ищининг жасади топилади. Полиция даҳшатли меҳнат шароитларини текшириш ўрнига “айбдор” излай бошлайди. Бу “айбдор” 65 ёшли Нараян Камбле — қўшиқлари доимо мазлумлар садоси бўлиб келган кекса кўча шоири бўлиб чиқади. Айблов эса кулгили тарзда янграйди: ҳукумат ищи Нараян ижросидаги норозилик қўшиқларидан бирини эшитиб, ўз жонига қасд қилган, деб даъво қилади. Улар умрини ҳақиқат учун курашга бағишлаган инсоннинг санъатини жиноят қуролига айлантириб, уни сукут сақлашга мажбур қилмоқчи бўлади. Суд залида чексиз ва бемаъни маҳкама жараёни бошланади.

Режиссёр Чайтаня Тамҳане мустамлакачилик даврининг эскирган қонунлари инсонлар ҳаётини барбод қилишда давом этаётган Ҳиндистон суд тизими устидан ажойиб сатира яратган. Филмда “Жаноби олийлари!” каби баландпарвоз хитоблар ёки дабдабали нутқлар йўқ. Суд мажлислари қўрқинчли даражада оддий, зерикарли тарзда тасвирланган. Аммо айнан шу оддийлик замирида каста камситишларининг бутун даҳшати ва жамиятнинг лоқайдлиги яширин.

**“Мумбай меҳмонхонаси: Қаршилик” (Ҳотел Мумбаи, 2018)**

Филм 2008-йилда Мумбайдаги даҳшатли террорчилик ҳужумлари ҳақида ҳикоя қилади. Бир гуруҳ жангарилар ҳашаматли “Тож Маҳал Палас” меҳмонхонасига бостириб киради. Ўз куратори томонидан масофадан туриб бошқарилаётган ёш ва мутаассиб террорчилар меҳмонхона аҳолисини отиб, қаватма-қават синчиклаб тозалашга киришади.

Филм халқаро миқёсга эга бўлса-да, ҳинд воқелигига чуқур сингдирилган ва Голливудча ялтироқликдан холи. У оддий инсонларнинг — меҳмонларни қутқариш учун ҳаётини хавф остига қўйган официантлар, ошпазлар ва маъмурларнинг қаҳрамонлигига эътибор қаратади.