Қашқадарё вилоятида тупроқни муҳофаза қилувчи деҳқончилик ва No-Till технологиясини жорий этиш салоҳияти ривожлантирилмоқда
«Ўзбекистонда озиқ-овқат тизимлари, ердан фойдаланиш ва қайта тиклашнинг таъсир дастури» (FOLUR-Uzbekistan) лойиҳаси доирасида Қашқадарё вилоятида тупроқни муҳофаза қилувчи деҳқончиликни ривожлантириш, мутахассислар салоҳиятини ошириш ва ресурс тежовчи технологияларни амалиётга жорий этишга қаратилган тадбирлар бўлиб ўтди. Қарши шаҳридаги Жанубий деҳқончилик илмий-тадқиқот институтида тренерларни тайёрлаш дастури ўтказилди, унда 20 нафар илмий ходим ва қишлоқ хўжалиги мутахассислари иштирок этди. […]
Қашқадарё вилоятида тупроқни муҳофаза қилувчи деҳқончилик ва No-Till технологиясини жорий этиш соҳасидаги салоҳият ривожлантирилмоқда
«Ўзбекистонда озиқ-овқат тизимлари, ердан фойдаланиш ва қайта тиклашнинг таъсир дастури» (FOLUR-Uzbekistan) лойиҳаси доирасида Қашқадарё вилоятида тупроқни муҳофаза қилувчи деҳқончиликни ривожлантириш, мутахассислар салоҳиятини мустаҳкамлаш ва ресурс тежовчи технологияларни амалиётга жорий этишга қаратилган тадбирлар бўлиб ўтди.
Қарши шаҳридаги Жанубий деҳқончилик илмий-тадқиқот институтида тренерларни тайёрлаш дастури ташкил этилиб, унда 20 нафар илмий ходим ва қишлоқ хўжалиги мутахассислари иштирок этди. Машғулотлар FOLUR лойиҳасининг барқарор ва ресурс тежовчи қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш усулларини тарғиб қилиш, шунингдек, фермерлар, мутахассислар ва маҳаллий муассасалар салоҳиятини мустаҳкамлашни назарда тутувчи 2.1-натижаси доирасида ўтказилди.
Иштирокчилар тупроқни муҳофаза қилувчи деҳқончиликнинг асосий тамойиллари, жумладан, тупроққа ишлов бермасдан экиш — No-Till, дала юзасида ўсимлик қолдиқларини сақлаб қолиш, алмашлаб экиш, тупроқ намлигини сақлаш ва ундан самарали фойдаланиш бўйича амалий билимларга эга бўлдилар.
Тақдимотлар ва касбий мунозаралар давомида фермерлар билан ишлаш, техник билимларни амалий тавсияларга айлантириш, шунингдек, таълим жараёнида дала кузатувлари ва илмий натижалардан фойдаланиш ёндашувлари муҳокама қилинди.
Тайёрланган тренерлар олинган билим ва тажрибаларни фермерларга етказадилар ҳамда фермерларнинг дала мактабларини ташкил этишга кўмаклашадилар. Бу қишлоқ хўжалигини юритишнинг барқарор усулларини «тренердан — фермерга, фермердан — амалиётга» тамойили асосида босқичма-босқич кенгайтириш имконини беради.
Лойиҳанинг яна бир тадбири Қамаши туманидаги Савсан қишлоғида жойлашган «Жўвли бобо ўғли Бахтиёр» фермер хўжалигида бўлиб ўтди. Фермерлар, агрономлар, механизаторлар, илмий ходимлар ва лойиҳа мутахассислари No-Till технологияси бўйича буғдой экиш жараёни билан танишдилар.
Дала намойиши давомида махсус No-Till сеялкаси ёрдамида 40 гектар майдонга буғдойнинг «Нушкент» нави экилди. Ўтган мавсумда ҳам ушбу далада буғдой етиштирилган эди. Янги экиш мавсуми бошланишидан олдин дала ҳайдалмади, балки аввалги ҳосилдан қолган сомон ва бошқа ўсимлик қолдиқлари тупроқ юзасида сақлаб қолинди. Уруғлар тўғридан-тўғри ушбу ҳимоя қатлами орқали экилди.
Лойиҳа мутахассислари No-Till сеялкасини тайёрлаш, калибрлаш ва ундан фойдаланишни кўрсатиб бердилар. Экиш чуқурлиги, қаторлар оралиғи ва уруғларнинг бир текис тақсимланишига алоҳида эътибор қаратилди. Иштирокчилар, шунингдек, маҳаллий тупроқ-иқлим шароитида ушбу технологияни қўллашнинг амалий жиҳатларини муҳокама қилдилар.
No-Till технологияси тупроққа механик таъсирни минималлаштиради. Унинг юзасида ўсимлик қолдиқларининг сақланиши намликни ушлаб туришга, шамол ва сув эрозиясини камайтиришга ҳамда тупроқнинг биологик фаоллиги учун қулай шароит яратишга ёрдам беради. Тупроққа ишлов бериш операциялари сонининг қисқариши, шунингдек, ёқилғи сарфини, меҳнат харажатларини ва далани тайёрлаш учун кетадиган вақтни камайтириши мумкин.
40 гектарлик намойиш майдонининг ҳолати бутун вегетация даври давомида кузатиб борилади. Мониторинг экинларнинг униб чиқиши ва ривожланишини, тупроқ намлигининг сақланишини, ўсимлик қолдиқларининг таъсирини, ресурслардан фойдаланишни ва якуний ғалла ҳосилдорлигини қамраб олади. Олинган маълумотлар маҳаллий шароитда No-Till технологиясининг самарадорлигини ва уни бошқа мос келадиган ҳудудларда қўллаш истиқболларини баҳолаш имконини беради.